Lies vaan Limbörgse dictionaire en idiotica

Vaan 't Limbörgs versjeen tösse 1983 en 2008 't Woordenboek van de Limburgse Dialecten. Dit geit veural um vocabulair en neet um klaankversjèlle; de lemma's zien zelfs euveral vernederlands opgesjreve. Lokaol dictionaire gief 't evels volop in zoewel Belsj es Nederlands Limbörg. Hei volg 'n zoe compleet meugeleke lies vaan plaotseleke dictionaire (ganse inventarisaties vaan 't vocabulair, dèks mèt informatie euver 't woordgebruuk en de grammatica debij) en idiotica (woordelieste mèt veural de bezunder wäörd, d.w.z. die in 't Nederlands neet veurkoume, neet gebrukelek zien of aanders weure gebruuk). De lies is inclusief: dictionaire vaan neet-Limbörgse in de Limbörge zien welkom, zoe good wie die vaan Limbörgse dialekte boete de Limbörge.

Plaotseleke dictionaire en woordelieste

Dees tabel umvat ouch monografieë die nog get aanders behandele.

Dictionair	Tongval (plaots)	Streekdialek	Jaor	Redacteur
De platte Aelsenaer. Diksjenaer van ’t Aelser plat óét de jaore 1940-1950 ên vruuger	Aelser (Aelse)	Centraal-Maaslandjs	2000	J.G.G. Cobben
En haffel Ârces/Löms	Árses (Árse); Löms (Lòm)	Naord-Limburgs	[1989]	G. Litjens, A. van Soest
Dialect van Beek-Elsloo	Baeks (Baek)	Zujelik Oes-Limburgs	1982	J.L.H. Roebroek
Baolders woordebook	Baolders (Baolder)	Naordelik Oes-Limburgs	2016	H. van Megen
Beegter spraok	Beechs (Beech)	Centraal-Maaslandjs	2011	H. Cramers
De groeëte zeumer. Beesels-Ruivers woordenboek	Bezels (Bezel)	Naordelik Oes-Limburgs	2003	P. Bloemen
Het Bjêvels	Bjêvels (Bjêvel)	Berringerlands	1995, supp. 2001	L. Vandermeeren
Zoeë plat as eine bógg’se kook. Bocholter woordenboek	Bóggeter (Bóggetj)	Maoskempes	2004	C. Cuppens e.a.
Woordenboek van het dialect van Bree en omgeving	Brees (Bree, BE)	Maoskempes	1988, ²1996	R. Schoofs
Bree, wie me kalde, sproök en praòt. Woordeboök van Maasbree	Brits (Bree, NL	Noord-Limburgs¹	2007	F. Weijnen
’t Woerdebook van Broenssem	Broensems (Broensem)	Zujelik Oes-Limburgs	2006	J. Bothmer-Herinx
Diepenbeeks. Eigenwoordig en eigenzinnig	Diejpenbiks (Diejpenbik)	Demerkempes	2000	J. Castermans e.a.
Het Dilsers plat	Dilsers (Dilse)	Centraal-Maaslandjs	1996	M. Scheepers
Seppig wiej ein smawtpaer. Woorden en uitdrukkingen in het Echter dialekt	Echters (Ech)	Centraal-Maaslandjs	[1988]	R. Geurts
Dikshenèr van èègebùlze	Èègebölzers (Èègebölze)	Bilzerlands	2004	F. Jans
Brónsgreun beukske. Editie dialect Echt-Susteren	Echters (Ech)	Centraal-Maaslandjs	2008	P. Aben en T. Janssen
Het Eksels dialectwoordenboek	Eksels (Eksel)	Maoskempes	2011	Cl. Agten
Wörterbuch der Eupener Sprache	Eupener (Eupe)	Platdiets	1899, ²1970	A. Tonnar e.a.
Eine wösj groffiaote. Een boeket anjers	Gäöls (Gäöl)	Centraal-Maaslandjs	1992	L.H. Sassen
Ö buulke huuve. Een zakje knikkers	Gäöls (Gäöl)	Centraal-Maaslandjs	1995	L.H. Sassen
Gènker Woerdeleest	Gènkers (Gènk)	Maoskempes	[1990]	A. Geraerds
Dialectwoordenboek van de gemeente Gennep. Een keuze uit de woordenschat van het dialect van Gennep, Heijen, Milsbeek, Ottersum en Ven-Zelderheide.	Genneps (Gennep)	Kleverlands	1993	W. van Dinter e.a.
Was da na	Gingeloms (Gingelom)	Truierlands	2007	J. Bex
Groenstraats-Bargoens woordenboek	Groenstraats (De Grunsjtroat)	Limburgs-Nederlands	[1981]	L. Bosten
Groéselder Diksjenér. Woordenboek van het Gronsvelds dialect.	Groêselts (Groêselt)	Zujelik Oes-Limburgs	1979	G. Jaspars
Woordenboek van het Gronsvelds dialect	Groêselts (Groêselt)	Zujelik Oos-Limburgs	2000	G. Jaspars m.m.v. M. van de Weert
Woordenboek Heels-Nederlands. Van aanspender tot zwetskammezaol	Haels (Hael)	Naordelik Oes-Limburgs	2003	L. Janssen
è Maes inne taes, Plat Hôrster	Haorsters (Haors)	Naord-Limburgs	1989	J. Verheijen e.a.
Zò bót ás en hiëp	Haorsters (Haors)	Naord-Limburgs	1993	J. Verheijen e.a.
Intreentofhiël	Haorsters (Haors)	Naord-Limburgs	2017	AMCzengers
Hamonts-Achels Dialectwoordenboek. Etymologische verkenningen in het dialect van Hamont en Achel	Haëmets (Haëmet) Achels (Achel)	Dommellands	1991	J. Bernaerts
Een Zuid-Limburgsch taaleigen. Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak van Heerle	Heëlesj (Heële)	Zuudoes-Limburgs	1884	J. Jongeneel
Woadbook Heëlesj-Hollendsj vuur Heële en umsjtrieëke. Woordenboek Heerlens-Nederlands voor Heerlen en omstreken	Heëlesj (Heële)	Zuudoes-Limburgs	2000	Veldekekrink Heële e.u.
Het Herreks woodebukske	Herks (Herk)	Truierlands	2005	G. Niesen
t Woordebook van Helje	Heljes (Helje)	Naordelik Oes-Limburgs	2009	P. Weelen
Dialect en volkskunde van Herten	Hertes (Herte)	Naordelik Oes-Limburgs	1973	P.H.H. Beenen
Dieksjenèèr van ’t (H)essels	Hessels (Hasselt)	Demerkempes	1982, ³1989, ⁴2013	X. Staelens, 4e drök m.m.v. M. Clerinx
Hiersj-Mestreechs-ABN Woordenboek	Hiersj (Hier)	Zujelik Oes-Limburgs	1990	J. Notermans
Djonkappërslatijn. Hôessëlsë Diksjenêer	Hoeisels (Hoeiselt)	Tóngerlands	1995	P. Achten
Blèf Hôessëlts kallë. Diksjenêer van Hôessëlt	Hoeisels (Hoeiselt)	Tóngerlands	2005	P. Achten
Houtemse weurd en oetdrökkinge	Houtems (Houtem, Zittert-Gelaen)	Centraal-Maaslandjs	2014	J. Cramers
Houtems dialekbeukske - aanvöllinge in woord en beeld	Houtems (Houtem, Zittert-Gelaen)	Centraal-Maaslandjs	2015	J. Cramers
Diksjonäär van et Jömelejer Plat	Jömelecher (Jömelech)	Platdiets	2003	J. Aldenhoff e.a.
De slupp’ndraa:g’r. Dialectwoordenboek van Kaulille	Kaulils (Kaulil)	Dommellands	2004	J. Dewael e.a.
Wöad en Zagenswies op de Hollendsje Koel	Kirchröadsj (Kirchroa)	Ripuarisch	1986	J. Bischoff
Kirchröadsjer Dieksiejoneer	Kirchröadsj (Kirchroa)	Ripuarisch	1987, ²1997	L. Amkreutz e.a.
Kirchröadsjer Dieksiejoneer. Uitgebreide woordenlijst Nederlands-Kerkraads	Kirchröadjs (Kirchroa)	Ripuarisch	2001	L. Amkreutz e.a.
D’r nuie Kirchröadsjer Dieksiejoneer	Kirchröadsj (Kirchroa)	Ripuarisch	2016	Werkgróp NKD
Diksjenêr van Kotsove	Kotsoeves (Kotsoeve)	Loeënerlands	2000	J. Oris
De taal van Lin: ónger ós gezag en gezjwege	Lins (Lin	Naordelik Oes-Limburgs	2021	J. Sjure
Het dialect van de regio Tessenderlo en Laakdal	Loeis (Loei)	Zuierkempes	2009	F. Ceustermans
Een woordenboek in het Lommels dialect	Lommels (Lommel)	Kempelands	2006	F. Fonteyn
’t Lómmels Diejalékt	Lommels (Lommel)	Kempelands	2011	J. Jansen
Mééls Woordeboe:k	Maels/Mééls (Mael/Méél)	sui generis²	1991	H. Crompvoets
Wäöd op sjterreve nao dwad van 't Meersjens dialect	Meersjes (Meersje)	Zujelik Oes-Limburgs	1993	J. Nijsten
Idioticon van het dialect van Meeswijk	Meëzeks (Meëzek)	Centraal-Maaslandjs	1964	J. Janssen
Dictionairke vaan ’t Mestreechs: mie es doezend Mestreechse wäörd, oetdrökkinge en gezègkdes	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	2005	F. Aarts
Eus Mojertaol. Kennismaking met Maastricht en ’t Mestreechs	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	[1986]	T. Bovens
Vademecum handelend over Maastrichts dialect	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	1914	C. Breuls
De Nuie Mestreechsen Dictionair	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	2004	P. Brounts e.a.
Woordenboek of Diksjenaer van ’t Mestreechs	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	1955, ²1985	H.J,.E. Endepols
Proeve over het taal-eigen der stad Maastricht	Mestreech (Mestreechs)	Treechterlands	[1851-2]	G.D. Franquinet
Maaseik en zijn Maaslandse taal	Mezeikers (Mezeik)	Centraal-Maaslandjs	[1980]	E. Van der Donck
Het dialekt van de gemeente Meerlo-Wanssum	Mieëlders (Mieëldere) Wânsems (Wânsem) etc.	Kleverlands	1973	Th. van de Voort
Idioticon van het dialect van Meeuwen	Mieëves (Mieëve)	Maoskempes	1964	J. Kelchtermans
Mofers Waordebook	Mofers (Mofert)	Naordelek Oes-Limburgs	2007	P. Bakkes
’t Hat van os Plat	Moontsener (Moontse)	Platdiets	1998	L. Wintgens
De Dunne van de Nuujsjtadt	Nuujsjtads (De Nuujsjtad)	Zujelik Oes-Limburgs	2014	M. Alberts
Nut(h)se kal is geine nötte kal	Nuts (Nut)	Zujelik Oes-Limburgs	[2002]	C. Bemelmans
Posters Waordebook. Dialect in Limburgs grensdorp Posterholt	Posters (Postert)	Naordelik Oes-Limburgs	2005	H. Kars
Remunjs Waordebook	Remunjs (Remunj)	Naordelik Oes-Limburgs	1985, ²2003	J.C.P. Kats
Te hooi en te gras. Bijdrage tot een idioticon van het dialect van Romershoven	Roemmershoves (Roemmershove)	Tóngerlands	1984	J. Lijnen
Weem kintj ze nog? Ein verzameling Rojer weurd	Roojs (Rooj)	Häörs	1989	L. Steijvers
Sintrùinse Diksjónèèr	Sintruins (Sintruin)	Truierlands	1985, ²2020	't Neigemenneke
Woeërdebook van ’t Sjilves Dialek	Sjilves (Sjilvend)	Zujelik Oes-Limburgs	1995	F.J. Peiffer
’n Manjel Stokkemer wèurd	Stokkems (Stokkem)	Centraal-Maaslandjs	1990	M. Venken e.a.
Brónsgreun bukske: editie Tegels dialect	Tegels (Tegele)	Naordelik Oes-Limburgs	2006	T. Ambaum
Tegels Dialek. Uiteenzetting over de klankleer, spraakkunst en woordenschat van het dialekt van Tegelen	Tegels (Tegele)	Naordelik Oes-Limurgs	1968	J. Houx e.a.
Tegels waordebook	Tegels (Tegele)	Naordelik Oes-Limburgs	2014	P. Weelen
Thoears woeardebook	Toears (Toear)	Häörs	2011	B. Bokken, J. Corstjens e.a.
Thematisch Woordenboek van het Tungelroys	Tungelders (Tungelder)	Häörs	1985	G. Kooijman
Zo zègge zë dat én Tongere. Pumkëskal	Tungers (Tóngere)	Tóngerlands	1985	L. Severijns
Túngërsë Dïksjënêer. Woordenboek van het Tongers	Tungers (Tóngere)	Tóngerlands	1986	A. Stevens
Thematisch Woordenboek van het Tungelroys	Tungelders (Tungelder)	Häörs	1985	G. Kooijman
Plat Ukevers: Woorden en wendingen uit het dialect van Uikhoven	Ukevers (Ukeve)	Centraal-Maaslandjs	1987	G. Bollen
Woordenlijst uit het Valkenburgsch Plat, met etymologische en andere aanteekeningen	Valkebergs (Valkeberg)	Zujelik Oes-Limburgs	1917-8, ²1928, ³1994	Th. Dorren
De Vallekebergsen Dieksjenaer	Valkebergs (Valkeberg)	Zujelik Oes-Limburgs	2012	J. Drissen, L.Pluijmen e.a.
Venloos Woordenboek	Venloos (Venlo) Blieriks (Blierik)	Naord-Limburgs	1993	A. Alsters, F. Bakker e.a.
Venloos Opzeuk Bukske	Venloos (Venlo)	Naord-Limburgs	1992	J. van Gasselt
Brónsgreun bukske. Editie Venloos dialect	Venloos (Venlo)	Naord-Limburgs	2009	T. Ambaum
Venloos woordenboek	Venloos (Venlo)	Naord-Limburgs	2016	Veldeke-krink Venlo
Venrays woordenboek. Woordenschat, klankkarakter, systeem, structuur en gebruik van de Venrayse taal	Venrods (Venroj)	Kleverlands	1991, ³1998	W. Schols en G. Linssen
Broonsgruun buukske. Editie Venrayse streektaal	Venrods (Venroj)	Kleverlands	2010	H. Craghs en H. Arts
Wi-j zegkdje det op ze Wieërs / Hoe zeg je dat in het Weerts? Een samenvatting over de klanken, spraakkunst en woordenschat van het Weerter dialect	Wieërts (Wieërt)	Wieërtlandjs	1994	P. Hermans
De Weertlandse dialecten. Vör te laeze, te schriêve en te kalle	Wieërts (Wieërt)	Wiërtlands	1998	P. Hermans e.a.
Weertlands, kâl wi-j kook. Weertlands Woordenboek	Wieërts (Wieërt)	Wieërtlandjs	1983	J. van den Berg e.a.
Sevenums woordenboek. Zoeë zâg en zaet me det in Zaerum	Zaerems (Zaerem)	Kleverlands/Naord-Limburgs³	2010	Werkgroep Dialect Heemk. Kr.
Woordenboek van het Sittards dialect met folkloristische aantekeningen	Zittesj (Zittert)	Zujelik Oes-Limburgs	1979	P.J.G. Schelberg
Zittesjen A.B.C.	Zittesj (Zittert)	Zujelik Oes-Limburgs	1927, ²1973	L. van der Heijden
Zittesj Woordebouk	Zittesj (Zittert)	Zujelik Oes-Limburgs	2005	P. Weelen e.a.
Woordenboek Nederlands - Zittesj	Zittesj (Zittert)	Zujelik Oes-Limburgs	2010	P.H.F. Werdens
’t Gruin buikske van ’t Zittesj	Zittesj (Zittert)	Zujelik Oes-Limburgs	2015	F. Walraven, P. Hilkens
Zjwaams Waordebook	Zjwaams (Zjwame)	Naordelik Oes-Limburgs	2005	H. Meuffels
Zal ich dich ’ns get zègke. Gezèkdes in ’t Zjwaams	Zjwaams (Zjwame)	Naordelik Oes-Limburgs	2011	H. van Buggenum
Zó.ldersen Diksjenéér. Woordenboek van het Zolders	Zolders (Zolder)	Demerkempes	2004	M. Lemmens
’t Zoo.ëneves woo(ë)rdebòk. Het Zonhovens woordenboek	Zoneves (Zoneve)	Demerkempes	1996	E. en L. Achten
Zösterse kal	Zösters (Zöstere)	Zujelik Oes-Limburgs	2000	Vereniging van Natuurvrienden
Zumpelvelder Wöad. Eerste woordenlijst van het Simpelvelder dialect.	Zumpelvelds (Zumpelveld)	Ripuarisch	1994	M. Bisschops
Zumbó diksiejoneer. Uitgebreide woordenlijst in Simpelvelds en Bocholtzer dialect	Zumpelvelds (Zumpelveld) Bóchezer (Bóches)	Ripuarisch	2005	W. Strolenberg

Opmerkinge

1. 't WLD, boe v'r hei de indeiling vaan 't Limbörgs vaan euvernumme, rekent 't Brees tot 't Kleverlands. Me maag hei oetgoon vaan 'n vergissing.
2. Ouch 't Maels rekene ze daotouw; umtot dao evels diftongering in veurkump, moot me dat tot 't Braobants rekene en neet tot 't Kleverlands. Daobinne huurt 't neet bij eint vaan de subdialekte die oonderzeukers nao 't Braobants hantere.
3. Ouch 't Zaerems vèlt in dees indeiling in 't Kleverlands. Dit dialek is evels in d'n twintegsten iew zoedaoneg verlimbörgs tot me die indeiling es achterhaold moot zien.

Veur gans (de) Limbörg(e) of e groeter gebeed

Sommege dictionaire concentrere ziech mèt naodrök neet op ein plaots. Noe ins riech me de aondach op allebei de Limbörgse of ein vaan de twie provincies, daan weer op e groeter gebeed daobinne. Ouch heibove vint me al dictionaire die e gans gebeed bestrieke ('t Wiertland, of ein gemeinte), meh daan zien de dialekte gemeinelek nog wel zoe geliekaardeg tot me ze es plaotseleke dictionaire kin zien. Die heinao koume zien dujelek regionaol vaan opzat.

Dictionair	Opzat	Jaor	Redacteur
Woordenboek van de Limburgse Dialecten	vocabulair per plaots	1983-2008	A.A. Weijnen, J. Goossens e.a.
De taal van de Maas. Woordenboek Nederlands-Limburgs	AGL-dictionair	1994	P. Prikken
Limburgs Idioticon. Verzamelingen dialectwoorden (“woordenzangen”), van 1855 tot 1902 verschenen in het tijdschrift “’t Daghet in den Oosten”	bundeling losse artikele	1975	M. Maasen en J.Goossens
Bijdrage tot een Haspengouwsch Idioticon	idioticon	1890	A. Rutten
Bijvoegsel aan de Bijdrage tot een Haspengouwsch Idioticon		1904	A. Rutten
“Wi zaach/zaan éch dat op Ostbäljesch Plat?” Vergleichender Sprachatlas der karolingisch-fränkischen Regionalsprache in der Deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens und in ihrem Umfeld		2014	L. Wintgens

Idioomdictionaire

Neve gewoen dictionaire en idiotica, die in de ierste plaots 't vocabulair behandele, gief 't beuk die ziech bezeghaewwe mèt 't idioom vaan 'n taol. In 't Limbörgs taolgebeed zien 'rs opvallend väöl vaan versjene; me neump ze gemeinelek 'spreekwoordebeuk'. Daoneve numme sommege gewoen dictionaire ouch gezègkdes op.

Dictionair	Tongval (plaots)	Streekdialek	Jaor	Redacteur
Kâl wi-j kook. Zegswijzen, volkse verzen, vergelijkingen en zeispreuken alsook aanvullende woordenlijsten bij Het dialect van Bree en omgeving.	Brees (Bree, BE)	Maoskempes	1990	R. Schoofs
Vergèèt-maar-neet’sjes. Zegswijzen, volkse verzen, vergelijkingen en zeispreuken alsook aanvullende woordenlijsten bij Het dialect van Bree en omgeving	Brees (Bree, BE)	Maoskempes	2005	R. Schoofs
Dialectspreekwoordenboek van de gemeente Gennep. Een keuze uit spreekwoorden, uitdrukkingen, versjes en liedjes in het dialect van Gennep, Heijen, Milsbeek, Ottersum en Ven-Zelderheide.	Genneps (Gennep)	Kleverlands	2005	S. Kroon e.a.
Kirchröadsjer zagenswies	Kirchröadsj (Kirchroa)	Ripuarisch	2003	J. Benders e.a.
Good en geisteg gezag: Mestreechter spreekwäörd en gezègkdes	Mestreechs (Mestreech)	Treechterlands	[1996]	Veldeke-krink Mestreech
Nog Pumkëskal. Spreekwoorden en zegswijzen in het Tongers dialect.	Tungers (Tóngere)	Tóngerlands	1989	L. Severijns
Spreekwoorden, uitdrukkingen, spreuken, gezegden en zegswijzen in de Venrayse streektaal	Venrods (Venroj)	Kleverlands	2009	G. Linssen e.a.
Schoeën gezagdj. Spraekwuuërd en gezagdjes uut ’t Wieërter land	Wieërts (Wieërt)	Wieërtlandjs	2009	J. Feijen e.a.

Etymologische dictionaire

De mieste dictionaire beeje gein informatie euver de heerkoms vaan de Limbörgse wäörd. Dat kin evels wel nujeg zien, veural bij de wäörd die in de cultuurtaol neet veurkoume. E Limbörgs woord wat neet in 't Nederlands besteit kin me beveurbeeld neet in 'ne Nederlandsen etymologischen dictionair opzeuke. Daorum gief 't ouch Limbörgse etymologisch dictionaire.

Dictionair	Jaor	Redacteur
Etymologisch dictionairke vaan 't Mestreechs	2017	F. Aarts
Limburgs etymologisch woordenboek	2011	F. Debrabandere
Limburgs etymologisch woordenboek ofwel Woa kómme oze wäörd vandan?	[2005]	H. Thewissen

Ouch in 't Etymologisch dialectwoordenboek vaan A.A. Weijnen (1996, ²2003) vèlt e.e.a. euver 't Limbörgs te vinde.

Rijmwoordebeuk

Dictionair	Jaor	Redacteur
Wie rijmp ziech dat? Mestreechs rijmwoordebook	1990	F. Otten en A. Schiffeleers

Online dictionaire

Dictionair	Opzat	Url
e-WLD	De trèfwäörd oet 't Woordenboek van de Limburgse Dialecten, mèt 't oersprunkelek oonderzeuksmateriaol zoetot me beter op klaankversjèl kin zeuke	e-wld.nl
Dictionair vaan de Limbörgse Academie	'n Dictionair boe-in wäörd in vief Limbörgse dialekte (Venloos, Remunjs, Zittesj, Mestreechs en Valkebergs) mèt hun vertaolinge nao 't Nederlands en Ingels in twie riechtinge op te zeuke zien	limburgs.org/dictionair
Limbörgsen dictionair interactief	Onlineversie vaan Paul Prikken zienen AGL-dictionair. Sinds 2016 neet mie online.	limburghuis.nl (via Way Back Machine)
Voerense dieksjonnaer	plaotseleken dictionair	heemennatuurvoeren.be/Dieksjonnaer
Limbörgse Wiktionair	'nen Online dictionair, veur edereine te bewèrke mèt trefwäörd in väöl taole meh definities in 't Limbörgs	li.wiktionary.org

Bron

• LimburgseDialecten.nl - Overzicht van Limburgse dialectwoordenboeken