Dialekte in noordelek Nederlands Limburg

Van Wikipedia
(Doorverweze van Noord-Limburgs)
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Noord-Limburgs is, geografisch gedefinieerd, de saomenvattende naom veur de in 't noorde vaan Nederlands Limburg gesproke dialekte, die taolkundeg gooddeils of gans oonder 't Kleverlands valle. Ze vertuine evels nog väöl zuidoesteleke kinmerke, die ze tot typische euverganksdialekte make. Dao is ook een taolkundege invölling vaan dit begrip meugelek: in dat geval sleit "Noord-Limburgs" op de dialekten vaan Venlo en umgeving.

Boe me de grens moot trèkke tösse Limburgs en Braobants, mèt ander wäörd boe 't Noord-Limburgs begint, is neet gans dudelek. 't Taollandsjap roond Venroj, Venlo en Wieërt is hendeg complex, en allewel tot op sommege plaotse de isoglosses reejlik gliek loupe wejjere ze op ander punte weer oeterein. Tösse 't Venrojs, e dudelek Braobants dialek, en het Tegels, e dudelek Limburgs dialek, vint me (oonder mie) de volgende versjèlle:

ich/ik mich/mij doe/gij twietoenegheid real. Agerm. hûs real. Mnl. oe umlaut
Tegels ich mich doe jao hoes oeë jao
Venloos ik mich doe jao hoes oeë jao
Haorsters ik meej geej jao hoes oeë jao
Amerikaans ik meej geej nein hoes oeë jao
Venrods ik mi'j gi'j nein huus oeë jao
Genneps ik mi'j gi'j nein huus oo jao
Nimweegs ik mien gij~jij nein huus oo jao
Oos-Braobants ik mij gij nein huis oo jao
Wes-Braobants ik mij gij nein uis oo nein


De versjèlle mèt 't Limburgs zien groeter in aontal es de euvereinkómste. Wat 't Noord-Limburgs mèt 't Limburgs nog deilt is 't väöl veurkoume vaan umlautsvörm, neet allein in verkleinwäörd en sterke verbe, meh ouch nog in miervoude. Allewel tot de meiste Noord-Limburgse dialekte, wie oet de tabel bliek, gein toentaole zien, höbbe ze wel inkel sleip- en stoettoene, meh die weure neet beteikenisoondersjeiend gebruuk.

Oonderzeuk heet oetgeweze tot de dörper roontelum Venlo lankzaamaon verlimburgse, dewijl me door d'n drök vaan 't Nederlands zjus 't umgekierde zouw verwachte. Zow is de vörm mich de afgelope iew nao 't noorde opgesjove te koste vaan meej.