Zaachte g

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dit artikel is in mierder Limburgse dialekte gesjreve. Perbeer estebleef waal mer ei dialek per alinea aan te hauwe.


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Mofers.

De tóngbewaeginge die vérantwaordelik zeen veur de harde of zaachte g. Beej 6 ontsjtaot de zachte g; beej 7 de harde g.

De zaachte g is 'n meneer van 't oetspraeke van de litter <g> en 't litterpaar <ch> in 't Nederlandjs en verwantje streekspraoke die veurnamelik veurkump in 't zuje van Nederlandj en 't oeaste van 't Belsj. De zaachte g contrasteertj mitte hel g die döks wuuertj gezeen es de standerdoetspraok vanne <g> in 't Nederlandjs. In 't naorde en wèste van 't Europees Nederlandjs spraokruum waere de litters <g> en <ch> velair oetgespraoke es [ɣ] en [x] of es 'nen uvulaire fricatief [χ]: de hel g. Väöl naordelike dialekte veuge de stumhöbbendje oetspraoke same mitte stumloeaze oetspraok, mer 't kump ouch veur det luuj tónnag de <g> stumhöbbendj oetspraeke op intervocalische posities. In 't zuje en deiler van 't oeaste van 't Europees Nederlandjs spraokruum kump de zaachte g veur; hie waere <g> en <ch> oetgespraoke es [ɣ̟] en [x̟]. Wiejer ane Duutsje grens wuuertj wiejer nag 'n óngersjied gemaak tösse ich-laut, ach-laut en sómmige vel ouch hauch-laut; dit geldj veurnamelik veur 't Limbörgs.


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Venloos.

Oetspraok[bewirk | brón bewèrke]

In zoeëwèl 't geval van de harde g en de zaachte g, wird de klenk vereurzaakd deur ein veringing van de móndholte, die óntsteit door 't umhuuegbewaege van de tóng beej 't oetspraeke van de bétrèffende klenk. 't Verschil zit in de plèk waor de tóng umhuueggebrach wird. Beej de zaachte g is det de harde gehèmelte (palatum), en de beej harde g vind de veringing plaets beej de hoeg (uvula) en beej de zaachte gehèmelte (velum).

De harde g verzach steits mieër in richting van 't zuud-oëste. In de umgaeving van Kirkraoj is de g zoeëdanig verzach, det me 'nen andere klenk huuert, namelik de j. Heej kump me in 't Ripuarische taolgebeed.

Versjillige realisaties vanne g in 't Mofers
Sjriefwies Oetspraok Veurbild
ch (of g) [ç] ich, chemisch, krieg
ch (of g) [x̟] mach, daacheliks, chloor, kraag
ch (of g) [x̹] ouch, loug
g [ʝ] gaeve, poeaging
g [ɣ̟] good, gries, laoge
g [ɣ͗] ouge
Versjillige realisaties vanne g in 't Völzer
Sjriefwies Oetspraok Veurbild
(ch) [ç] chemiesj, chloor
sj [ʃ] ziesj, tseesjen
j [j] jrónk, joa, ieëwieje
r [ʁ] zare
r [χ] sjproar

Versjpriejing en kultuur[bewirk | brón bewèrke]

Zo es geneump, kómp de zaachte g veurnaomelik veur in 't zude van Nederland. Euver 't algemein staon de Nederlandse provincies Naord-Brabant en Limburg bekind om de zaachte g. Meistal wird de zaachte g ouk gebroek as keltuurobjèk in de zujelike provincies. In populeer keltuur wird de zaachte g ouk gebroek as óngerschied tösse de zujelike, Limbörgse kultuur en de Hollandse (westelike) en (anger) naordelike kultuur van baove de reveere. Sjtreektaolmeziek, tèkste en vastelaovend zeen de belangriekste vórme um ónger anger de zaachte g as zoeën keltuurobjèk te gebruueke. Oersprunkelik woort de zaachte g ouk gezeen as taol- en keltuureigeschap in 't kattelik-christelike zude van Nederland.

Brónne[bewirk | brón bewèrke]

  • Kooij, Jan, and Marc van Oostendorp. Fonologie: Uitnodiging tot de Klankleer van het Nederlands. Amsterdam University Press, 2003.
  • Macfarland, Talke, en Janet Pierrehumbert. "On ich-Laut, ach-Laut and structure preservation." Phonology 8.01 (1991): 171-180.
  • Zachter, Oskar, en Nina Griščenko. "HAUCHLAUT-ACHLAUT-ICH LAUT DER HOCHDEUTSCHEN GEGENWARTSSPRACHE IN PHONOLOGISCHER SICHT." Folia Linguistica 5.1-2 (1971): 109-116.
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaachte_g&oldid=405970"