Naar inhoud springen

Literatuur euver 't Limburgs

Van Wikipedia

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


Literatuur euver de Limburgse sjtreektaal

Literatuur euver 't Limburgs (de Limburgse taol, of euver ein vaan de Limburgse dialekte), begint te versjijne in de twiede hèlf vaan de 19e iew. D'n ierste dee e weitensjappelijke besjrijving gaof vaan e Limburgs dialek, waor Guillaume Franquinet, dee in 1851 zien 'Proeve over 't taaleigen der stad Maastricht' publiceerde. In 1884 publiceert Jakob Jongeneel oet Heerle Een Zuid-Limburgsch taaleigen, Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle, wat me kin zien es 't ierste woordebook vaan e Limburgs dialek.

Zuug hie veur 'n euverziech van de Limburgse literatuur (Literatuur in 't Limburgs).

Gesjiedenis[bewirk | brón bewèrke]

Literatuur euver 't Limburgs (de Limburgse taol, of euver ein vaan de Limburgse dialekte), begint te versjijne in de twiede hèlf vaan de 19e iew. D'n ierste dee e weitensjappelijke besjrijving gaof vaan e Limburgs dialek, waor Guillaume Franquinet, dee in 1851 zien 'Proeve over 't taaleigen der stad Maastricht' publiceerde. Heer waor ouch ein vaan de opriechters vaan 't weekblaad De Maasgouw, boe-in vaanaof 1879 regelmaoteg bijdrages versjene euver mèt naome 't Mestreechs. In 1884 publiceert Jakob Jongeneel oet Heerle Een Zuid-Limburgsch taaleigen, Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle, wat me kin zien es 't ierste woordebook vaan e Limburgs dialek. 'n Ierste publicatie euver 't Remunjs versjijnt in 1889. Ouch de ierste twinteg jaor vaan de 20e iew kinne nog gerekend weure tot de heibaove besproke pioneersfase. Hei en dao zien 't inkelinge die ziech mèt de bestudering vaan de Limburgse dialekte bezeg hawwe: C. Breuls (Mestreechs), Th. Timmers (Zittesj), J. Schrijnen (Limburgse dialekte).

Vaanaof de opriechting vaan de vereiniging Veldeke in 1926, beujt 't gelieknaomeg tiedsjrif e platform veur publicaties in en euver de Limburgse dialekte. Daomèt zien v'r in de daarteger jaore 't aontal publicaties touwnumme. Belaankrieke vertegewoordegers vaan dees generatie zien: J.C.P. Kats (Remunjs), W. Dols (Zittesj), E. Jaspar en H.J.E. Endepols (Mestreechs), en euver de Limburgse dialekte in 't algemein: W. Roukens en J.van Ginneken.

'n Volgende opleving in de belangstèlling veur de dialekte gief 't vaanaof de jaore zesteg. De belangriekste vertegewoordeger vaan dees periode is A. Weijnen, dee in 1982 same met P.Goossens 't Woordebook van de Limburgse Dialekte (WLD) begint. Vaanaof de jaore zeventeg kriege ouch mie en mie plaotse hun eige woordebook. In 1997 weurt 't Limburgs 'n officieel erkinde streektaol, 'n Europese minderheidstaol. Dao kump 'ne raod veur 't Limburgs en 'ne streektaalfunctionaris. Dat zörg opnui veur 'n touwnaome vaan 't aontal publicaties euver de Limburgse dialekte. Daoneve oontstoon diverse websites mèt es oonderwerp plaatseleke taol en dialek.

Euverziech publikaties[bewirk | brón bewèrke]

Zuug ouch: Lies vaan Limbörgse dictionaire en idiotica

't Volgende euverziech vaan publicaties euver de Limburgse taol pretendeert neet volledeg te zien:

19e iew[bewirk | brón bewèrke]

  • 1884 Jakob Jongeneel oet Heerle publiceert Een Zuid-Limburgsch taaleigen (Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle.)

20e iew[bewirk | brón bewèrke]

21e iew[bewirk | brón bewèrke]

  • 2000 Geere gesproke? Taalattitudes van Maastrichtenaren ten opzichte van het Maastrichts, doctoraalscriptie van T. Paanakker
  • 2002 Maastrichts. serie Taal in stad en land, door Ben Salemans en Flor Aarts
  • 2002 Lies van Limburgse plaats- en gemeintename (plaatsname) i.o.v. Veldeke-Limburg door Frens Bakker
  • 2002 Eindrapport euver de Limburg Enquête 2001-2003 (Raod veur 't Limburgs en Bureau streektaol) door Rob Belemans
  • 2002 Maastricht, Maestricht, Mestreech. De taalverhoudingen tussen Nederlands, Frans en Mestreechs in de 19e ièw door M. Kessels van der heijde.
  • 2003 Venlo, Zittert en Remunj in de serie Taal in stad en land door Pierre Bakkes
  • 2003 Heerlens Nederlands in de serie Taal in stad en land door Leonie Cornips
  • 2003 Sjpelling van de Limburgse dialekten (de Veldekesjpelling) (i.s.m. de raod veur 't Limburgs en Bureau sjtreektaal)
  • 2004 Dialect en school in Limburg door Sjaak Kroon en Ton Vallen
  • 2004 Je eigen Taal, bureau voor de sjtreektaal door Pierre Bakkes
  • 2004 Belgisch-Limburgs in de serie Taal in stad en land door Rob Belemans en Ronny Keulen.
  • 2005 'n Limburgs etymologisch woordebook (dialek: Valkebergs) van Henk Thewissen
  • 2006 T.g.v. 80 jaor Veldeke-Limburg: Publikatie vaan 't book mèt cd van SGV-enquête: 100 jaor Limburgs, door (Schrijnen, Van Ginneken en Verbeeten), dat 'n representatief beeld gief vaan 't dialekgebroek in die periode.
  • 2007. Veldeke gief 'n populair wetensjappeleke studie oet, Riek van Klank. 't Book behandelt de streektaal Limburgs en heibij weure alle Nederlands Limburgse en Belsj Limburgse dialekte besjreve mèt hun gemeinsjappeleke en speciaal kènmerke.
  • 2009 Stichting Historie Geuldal, jaorbook: Nederlandse vertaling van Göhltal-Karolingisch-Fränkisch-artikel oet 2006.
Limburgs
 Historie Audnederfrankisch · Middelnederlands · Kölse expansie · Braobentse expansie
 Kènmerke Grammair (umlaut · Limburgs gerundium) · Klanklier (sjleip- en sjtoettoen · zaachte g · Paragogische sjwa · sandhi · Uerdinger Linie · Benrather Linie · Getelien) · Sjpelling · Vocabulair
 Intern versjille Panninger Linie · Panninger Zielinie · doe/geej-lien · Mouillering en gutturalisering · Óntrunjing · Aud- en nuujlang aa · Oergermaanse ai en au · Oergermaanse al en ol · Sjerplang ee en oo · Oergermaanse ī en ū · h-deletie · r-sjoew · t-deletie
 Dialekte Naord-Limburgs Haorsters · Venloos
Wes-Limburgs Dommellands (Buuls) · Demerkempes (Hessels) · Berringerlands · Loeënerlands · Truierlands (Sintruins) · Getelands (sóms mitgeraekendj)
Centraal-Limburgs Wieërtlandjs (Wieërts) · Häörs · Maaskempes · Centraal-Maaslandjs · Treechterlands (Mestreechs) · Bilzerlands · Tóngerlands (Tungers)
Oes-Limburgs Naordelik Oes-Limburgs (Remunjs) · Zujelik Oes-Limburgs (Zittesj · Gelaens · Valkebergs)
Ripuarisch-Limburgs Zuudoes-Limburgs (Heëlesj · Dusseldörper · Krieëvelsj) · Bergisch · Platdiets
 Anger dialekte in de Limburge Kempes (Loeis) · Kempelands (Lommels) · Maels · Kleverlands (Genneps · Venrods) · Ripuarisch (Kirchröadsj)
 Contakvariëteite Limburgs-Nederlands (Citétaal · Groenstraats · Heerles-Nederlands · Nedertreechs)
 Media en infrasjtructuur Limburgse literatuur (sjrievers) · Limburgstalige meziek (zengers · gróppe) · Secundair literatuur (Woordenboek van de Limburgse Dialecten · anger dictionaire) · Corpus Gesproken Limburgs · Limburgs in 't óngerwies · AGL · Hoes veur 't Limburgs · Raod veur 't Limburgs · Vereiniging Veldeke · Limbörgse Academie · Limburgse Wikipedia