Canon vaan Nederland
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
De Canon vaan Nederland is 'n serie vaan viefteg veurnaom gebäörtenisse daan wel episodes oet de historie vaan Nederland. Heer is in 2006 oontwikkeld door 'n speciaol daoveur opgezatte commissie, en heet es doel de kinnes vaan de Nederlandse historie te vergroete. Groof gezag zien 't viefteg dinger die 'ne Nederlander euver zien eige historie weurt geach te weite.[1]
Sinds de canon oetkaom, heet 't initiatief binne Nederland väöl naovolging gekrege. Versjèllende stei en gebeje höbbe ouch viefteg eleminte oet hun historie samegebrach tot 'ne canon. Zoe gief 't oonder mie 'ne Canon vaan Amsterdam[2] en 'ne Canon vaan Nederlands Limbörg.[3]
De viefteg beelder zien:
| Jaortal | Beeld | Umsjrieving |
|---|---|---|
| ca. 3000 v.Chr. | Hunebèdder | Vreug landbouwers (Treisterbekervolk in Drenthe) |
| 47 v.Chr. - ca. 400 | De Romeinse limes | Nederland op de grens vaan 't Romeins Riek |
| 658-739 | Willibrord | Keerstening vaan de Nederlen |
| 742-814 | Sjarel de Groete | Keizer vaan de Fraanke dee de Nederlen politiek vereinegde |
| ca. 1100 | Hebben olla vogala | 't Nederlands op sjrif |
| 1254-1296 | Floris V | Graof vaan Holland in conflik mèt de edele |
| 1356-ca. 1450 | De Hanze | Handelsstei in de Lieg Len |
| 1469?-1536 | Erasmus | 'nen Internationaol bekinden humanis |
| 1500-1558 | Sjarel V | Habsbörgse keizer dee ouch de Nederlen vereineg |
| 1566 | Beelderstörm | Religieuze strijd, opkoms vaan 't calvinisme |
| 1533-1584 | Wöllem vaan Oranje | Vaan rebelsen edelmaan tot 'Vaajer vaan 't vaajerland' |
| 1588-1795 | De Rippubliek | E staotkundeg unicum |
| 1602-1799 | De VOC | Expansie euverzie |
| 1612 | De Beemster | Nederland en 't water |
| 1613-1662 | De Grachtegordel | Stadsoetbreiing (vaan Amsterdam) in de zeventienden iew |
| 1583-1645 | Hugo de Groot | Pioneer vaan 't modern volkerrech |
| 1637 | De Staotebiebel | Calvinistische Biebelvertaoling in 't Nederlands |
| 1606?-1669 | Rembrandt van Rijn | De groete sjèlders |
| 1662 | D'n Atlas Maior vaan Blaeu | De wereld in kaart |
| 1607-1676 | Michiel de Ruyter | Ziehelde en de breien ermslaag vaan de Rippubliek |
| 1629-1695 | Christiaan Huygens | Wetensjap in de Gouwen Iew |
| 1632-1677 | Spinoza | Op zeuk nao de woerheid |
| ca. 1637-1863 | Slaovernij | Minsehandel en gedwoonge arbeid in de Nui Wereld |
| 17en en 18en iew | Boetehoezer | Riek woene boete de stad |
| 1744-1828 | Eise Eisinga | De Verleechting in Nederland |
| 1780-1795 | De Patriotte | Crisis in de Rippubliek |
| 1769-1821 | Napoleon Bonaparte | Fransen tied in Nederland |
| 1772-1843 | Keuning Wöllem I | 't Keuninkriek vaan Nederland en 't Belsj |
| 1839 | De ierste spoorweeg | De versnelling (spoorweeg tösse Amsterdam en Haarlem) |
| 1848 | De constitutie | Thorbecke, oontstoon constitutioneel monarchie |
| 1860 | Max Havelaar | Protesbook vaan Multatuli tege wantouwsten in Nederlands-Indië |
| 19en iew | Verzèt tege kinderarbeid | De wèrkplaots oet, de sjaole in |
| 1853-1890 | Vincent van Gogh | De moderne kunsteneer |
| 1854-1929 | Aletta Jacobs | Vrouwe-emancipatie |
| 1914-1918 | D'n Ierste Wereldoorlog | Oorlog en neutraliteit |
| 1917-1931 | De Stijl | Revolutie in vörmgeving |
| 1929-1940 | De Crisisjaore | Sameleving in depressie |
| 1940-1945 | D'n Twiede Wereldoorlog | Bezètting en bevrijing |
| 1929-1945 | Anne Frank | Joedevervolging |
| 1945-1949 | Indonesië | 'n Kolonie vech ziech vrij (politioneel acties) |
| 1886-1988 | Willem Drees | De verzörgingsstaot (socialistische premier vaan drei kabinètte) |
| 1953 | De Watersnoed | Dreiging vaan 't Water |
| sinds 1948 | De tillevisie | Doorbraok vaan e massamedium |
| sinds ca. 1880 | Have vaan Rotterdam | Poort nao de wereld |
| 1911-1995 | Annie M.G. Schmidt | Dweers in e börgerlek land |
| sinds 1945 | Suriname en de Nederlandse Antille | Dekolonisatie vaan de Wes |
| 1995 | Srebrenica | De dilemmata vaan vreidesbewoering |
| sinds 1945 | Väölkleureg Nederland | De multicultureel maotsjappij |
| 1959-2030? | De Gaasbel | 'nen Indege sjat (gaasveld bij Slochteren) |
| sinds 1945 | Europa | Nederlanders en Europeaone (Europese samewèrking en integratie) |
Oersprunkelek stoont in plaots vaan Christiaan Huygens de oetvinding vaan de bookdrökkuns. Umtot die boete Nederland gebäörde (al dach me dao in Nederland vreuger aanders euver), is die gesjrap veur e nui mie typisch Nederlands vinster.