Homohouwelek

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Wètteleke erkinning vaan geliekgeslachteleke relaties. In 't doonkerblauw gebeed weure homohouweleke geslote. Broen len stoon op 't punt zoe'e houwelek touw te stoon. 't Geit hei daan meisten um 'n kwestie vaan 'n paar jaor.

E homohouwelek is 'nen trouw tösse twie persoene vaan 'tzelfde geslach, in tegestèlling tot e traditioneel houwelek bestaond oet 'ne maan en 'n vrouw. In 'n aontal len, veural in de westerse wereld, is dees verbintenis wèttelek touwgestande, dewijl in versjèllende aander len discussie besteit euver 't fenomeen. 't Homohouwelek hingk same mèt de veranderende blik op homoseksualiteit in groete deile vaan de wereld en weurt door väöl lui gezeen es 'n veurweerde veur gelieke behandeling.

Historie[bewirk | brón bewèrke]

't Houwelek weurt vaanajds impliciet es 'n verbintenis tösse manslui en vrouwlui gezeen, al zien gans geïsoleerde gevalle in 't verleie bekind (beveurbeeld in d'n èlfden iew in Galicië). Relaties tösse lui vaan geliek geslach waore neet verboje, seksueel contak sinds 't ind vaan de middeliewe evels wel, in 't bezunder tösse manslui ('sodomie'). Oonder invlood vaan 't liberalisme begós de staot ziech minder mèt lui hun privéleves te meuje; zoe legaliseerde rippublikeins Fraankriek contakte tösse manslui in 1791. In väöl len mèt 'n constitutie gebaseerd op de Franse, wie Nederland en 't Belsj, vint me al twie iewe dezelfde situatie.

De idee vaan versjèllende seksueel identiteite kaom pas op roond 't midde vaan de negentienden iew. Heioet vleujde de discussie voort of homoseksuele geistelek gezoond of kraank waore, en of me dit fenomeen te acceptere had. Ummer mie len legaliseerde homoseksualiteit. Veural d'n tied nao d'n Twiede Wereldoorlog kós 'n groete liberalisatie, entans in de westerse wereld. Op d'n door góng me laankdorege relaties oonder homoseksuele ouch normaler vinde. Dit reep de vraog op of zoe'n relatief daan neet dezelfde ouch wèttelek erkinning móste höbbe. In 1989 stèlde Denemarke es ierste land e geregistreerd partnersjap in veur homoseksuele. Nederland volgde dit veurbeeld in 1998. Intösse waor zjus in dit land evels discussie oontstande of dat wel wied genóg góng: väöl lui, zeker ouch in de politiek, meinde tot dit nog ummer achterstoont op e houwelek en daomèt nog discriminatie inheel. Oetindelek kaom op 1 aprèl 2001 't houwelek veur lui vaan 'tzelfde geslach ope te stoon. De inveuring vaan partnersjap en homohouwelek waor 't werk vaan de twie 'mauf', progressief-liberaol kabinètte-Kok.

Nao Nederland volgde versjèllende len, te beginne 't Belsj in 2003. In väöl Europese len woort dit mèt 'ne breie consensus goodgekeurd, örges aanders waor mie verzèt. Fraankriek raakde deep verdeild euver de zaak, wie ouch de Vereinegde Staote. Hei versjèlde e decennium laank per staot de wètgeving (soms dramatisch), tot in 2015 d'n Hoeggerechshof 't homnohouwelek veur gans 't land touwstoont. Sommege len höbbe, es reactie op de discussie, 'n groondwètsverandering doorgeveurd die 't houwelek expliciet es 'n verbinding tösse 'ne maan en 'n vrouw besjrijf; vaanajds woort zoeget vaanzelfsprekend gevoonte en zouw me zoe'n bepaoling ummezus in 't wètbook zeuke. 't Insegs land boete de westerse wereld (wat wil zègke, len boete Europa, Noord-Amerika, Oceanië en Japan) wat 't homohouwelek heet ingeveurd is Zuid-Afrika. In 2015 woort mèt väöl drök vaan prizzedent Barack Obama beslote door 't Hof vaan Justitie in de VS tot e verbod op homohouwelek tege de basisprincipes vaan de Amerikaanse constitutie ingeit. Heimèt woort in eine klap homohouwelek touwgestande in alle staote vaan de VS, inclusief staote wie Texas en Alabama, boe 't homohouwelek door 'n groete mierderheid weurt gezeen es oonamerikaans.

Situatie[bewirk | brón bewèrke]

De volgende len höbbe 't homohouwelek intösse meugelek gemaak (chronologisch, tösse häökskes 't jaor vaan inveuring): Nederland (2001), Belsj (2003), Spaanje (2005), Canada (2005), Zuid-Afrika (2006), Noorwege (2009), Zwede (2009), Portugal (2010), Iesland (2010), Argentinië (2010), Denemarke (2012), Brazilië (2013), Fraankriek (2013), Uruguay (2013), Nui-Zieland (2013), Luxemburg (2014), Vereinegde Staote (2015), Ierland (2015), Colombia (2016), Finland (2017) en Duitsland (2017).

In Ingeland, Wales en Sjotland, meh neet Noord-Ierland, kinne lui vaan geliek geslach ouch trouwe. Diverse kroendomeine en euverziese gebeje oonder Brits bestuur höbbe eige wètte; allewijl (juni 2015) heet allein Pitcairn 't houwelek veur lui vaan alle geslachte opegestèld. In de Nederlandse rieksdeile Aruba, Curaçao en Sint-Maarten is 't houwelek ouch ummertouw nog tot lui vaan versjèllend geslach beperk. Veur de Faeröer, e Deens rieksdeil, gelt 'tzelfde; Greunland geit per 1 oktober homohouweleke meugelek make. In de Nederlandse rieksdeile weure geliekgeslachteleke houweleke oet Nederland wel erkind.

't Homohouwelek weurt boete Greunland nog ingeveurd in Slovenië (datum nog oonbekind) zoewie in Ierland, boe de regering de wèt formeel nog moot verandere meh boe in e rifferendum euvertuigend veur legalisering woort gestump.

Zuug ouch[bewirk | brón bewèrke]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Homohouwelek&oldid=419180"