Vereinegde Staote vaan Amerika

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


United States of America

Flag of the United States.svg

Great Seal of the US.png

LocationUSA.png

Basisgegaevens
Officieel taal gein, Ingels gebrukelek
Hoofsjtad Washington D.C.
Sjtaotsvörm Rippebliek
Sjtaotshoof Barack Obama (sinds 2009)
Vicepresident Joe Biden
[[{{{titelhoofregering1}}}]] {{{naomhoofregering1}}}
[[{{{titelhoofregering2}}}]] {{{naomhoofregering2}}}
[[{{{titelhoofregering3}}}]] {{{naomhoofregering3}}}
Religie 52% Protestants
24% Katheliek
2% Heilige der Letste Daag
1% Joeds
1% Islamitisch
20% Euverig / atheist
Opperflaakde
– % water
9.631.419 km²
4,87%
Inwoeners
Deechde:
295.600.000
31/km²
Biekómmende gegaeves
Munteinheid US Dollar (US$)
Tiedzaone UTC -5 tot -10
Nationale fiesdaag 4 juli
Vouksleed The Star-Spangled Banner
Web | Code | Tel. .us | USA | +1

De Vereinegde State van Amerika of Vereinegde Staote vaan Amerika (aofgekort V.S., Ingels United States of America, aofgekort U.S.A., in de volksmoond Amerika) is e federatief rippebliek in Noord-Amerika. Nao bevolking en oppervlak is 't 't daarde laand, polletiek, ikkenomisch en militair is 't de mechtegste natie op Eerd. Ouch cultureel en wetensjappelek heet dit land hiel väöl in te bringe. Hoofstad is Washington D.C.; New York is evels väöl groeter. Aander belaankrieke stei zien Los Angeles, Miami, Pittsburg en San Francisco.

Bestuurleke indeiling[bewirk | brontekst bewerken]

Alle staotnaome in 't Ingels

't Land oontlient ziene naom feitelek aon zien bestuurleke indeiling. 't Is opgedeild in 50 state, die 'ne wiedgoonde vörm vaan oonaofhenkelekheid höbbe. Zoe höbbe ze eige wètte, eige senate en Hoezer vaan Aofgevaardegde en eige Oppertribunale. Washington D.C. behuurt neet tot 'ne staot meh ligk in 't zoegenaompde District of Columbia. Wijer höbbe de VS nog inkel gebiede die boete de indeiling in staote valle.

De staote zien:

De VS beheerse ouch nog de volgende eilen, die boete de indeiling in staote valle:

Stei[bewirk | brontekst bewerken]

Allewel d'r väöl plekke in de VS gein bevolking höbbe, gief 't 'nen hielen houp groete stei in dit land. Dit zien de hoonderd groetste stei in de VS, gebaseerd op 't inwoenersaontal vaan 1 juli 2006:

Stei in de VS
Raank Stad Inwoeneraontal Staot
1990 2000 1 juli 2006
1. New York 7.322.564 8.008.278 8.214.426 New York
2. Los Angeles 3.485.557 3.694.820 3.849.378 Californië
3. Chicago 2.783.726 2.896.016 2.833.321 Illinois
4. Houston 1.637.859 1.953.631 2.144.491 Texas
5. Phoenix 984.310 1.321.045 1.512.986 Arizona
6. Philadelphia 1.585.577 1.448.394 1.470.151 Pennsylvania
7. San Antonio 959.295 1.144.646 1.296.682 Texas
8. San Diego 1.110.623 1.223.400 1.256.951 Californië
9. Dallas 1.007.618 1.188.580 1.232.940 Texas
10. San José 782.224 894.943 929.936 Californië
11. Detroit 1.027.974 951.270 871.121 Michigan
12. Jacksonville 635.230 735.617 794.555 Florida
13. Indianapolis 731.278 781.870 785.597 Indiana
14. San Francisco 723.959 776.733 744.041 Californië
15. Columbus 632.945 711.470 733.203 Ohio
16. Austin 472.020 656.562 709.893 Texas
17. Memphis 618.652 650.100 670.902 Tennessee
18. Fort Worth 447.619 534.694 653.320 Texas
19. Baltimore 736.014 651.154 631.366 Maryland
20. Charlotte 419.539 540.828 630.478 North Carolina
21. El Paso 515.342 563.662 609.415 Texas
22. Boston 574.283 589.141 590.763 Massachusetts
23. Seattle 516.259 563.374 582.454 Washington
24. Washington 606.900 572.059 581.530 Washington D.C.
25. Milwaukee 628.088 596.974 573.358 Wisconsin
26. Denver 467.610 554.636 566.974 Colorado
27. Louisville 494.429 516.743 554.496 Kentucky
28. Las Vegas 258.204 478.434 552.539 Nevada
29. Nashville 488.366 545.524 552.120 Tennessee
30. Oklahoma City 444.724 506.132 537.734 Oklahoma
31. Portland 463.634 529.121 537.081 Oregon
32. Tucson 411.480 486.699 518.956 Arizona
33. Albuquerque 384.915 448.607 504.949 New Mexico
34. Atlanta 486.411 416.474 419.122 Georgia
35. Long Beach 429.321 461.522 472.494 Californië
36. Sacramento Stad 369.365 407.018 467.781 Californië
37. Fresno 354.091 427.652 466.714 Californië
38. Mesa 289.199 447,541 437.454 Arizona
39. Kansas City 434.829 441.545 447.306 Missouri
40. Cleveland 505.616 478.403 444.313 Ohio
41. Virginia Beach 435.619 425.257 435.619 Virginia
42. Omaha 419.545 390.007 419.545 Nebraska
43. Miami 358.648 362.470 404.048 Florida
44. Oakland 397.067 399.484 397.067 Californië
45. Tulsa 367.302 393.049 382.872 Oklahoma
46. Honolulu 377.059 371.657 377.357 Hawaï
47. Minneapolis 368.383 382.618 372.833 Minnesota
48. Colorado Springs 280.430 360.890 372.437 Colorado
49. Arlington 261.717 332.969 367.197 Texas
50. Wichita 304.017 351.150 357.698 Kansas
51. Raleigh 212.092 282.956 356.321 North Carolina
52. Saint Louis 396.685 348.189 347.181 Missouri
53. Santa Ana 293.827 337.977 340.024 Californië
54. Anaheim 266.406 328.014 334.425 Californië
55. Tampa 280.015 303.447 332.888 Florida
56. Cincinnati 364.114 331.285 332.252 Ohio
57. Pittsburgh 369.879 334.563 312.819 Pennsylvania
58. Bakersfield 176.264 247.057 308.392 Californië
59. Aurora 222.103 276.393 303.582 Colorado
60. Toledo 332.943 313.619 298.446 Ohio
61. Riverside 226.546 255.166 293.761 Californië
62. Stockton 210.943 243.771 290.141 Californië
63. Corpus Christi 257.453 277.454 285.267 Texas
64. Newark 275.221 273.546 281.402 New Jersey
65. Anchorage 226.338 260.283 278.700 Alaska
66. Buffalo 328.175 292.648 276.059 New York
67. Saint Paul 272.235 287.151 273.535 Minnesota
68. Lexington 225.366 260.512 270.789 Kentucky
69. Plano 127.885 222.030 255.009 Texas
70. Fort Wayne 191.839 248.637 219.351 Indiana
71. Saint Petersburg 240.318 248.232 248.098 Florida
72. Glendale 147.864 218.812 246.531 Arizona
73. Jersey City 228.517 240.055 241.789 New Jersey
74. Lincoln 191.972 225.581 241.167 Nebraska
75. Henderson 64.948 175.381 240.614 Nevada
76. Chandler 89.862 176.581 240.595 Arizona
77. Greensboro 183.894 223.891 236.865 North Carolina
78. Scottsdale 130.075 202.705 231.127 Arizona
79. Baton Rouge 219.531 227.818 229.553 Louisiana
80. Birmingham 265.347 242.820 229.424 Alabama
81. Norfolk 261.250 234.403 229.112 Virginia
82. Madison 190.766 208.054 223.389 Wisconsin
83. New Orleans 496.938 484.674 223.388 Louisiana
84. Chesapeake 151.982 199.184 220.560 Virginia
85. Orlando 164.674 190.914 220.186 Florida
86. Garland 180.635 215.768 217.963 Texas
87. Hialeah 188.008 226.419 217.141 Florida
88. Laredo 122.899 176.576 215.484 Texas
89. Chula Vista 135.160 173.556 212.756 Californië
90. Lubbock 186.206 199.564 212.169 Texas
91. Reno 133.850 183.224 210.255 Nevada
92. Akron 223.019 217.074 209.704 Ohio
93. Durham 138.894 187.035 209.009 North Carolina
94. Rochester 230.356 219.773 208.123 New York
95. Modesto 164.746 188.856 205.721 Californië
96. Montgomery 190.350 201.568 201.998 Alabama
97. Fremont 173.339 203.413 201.691 Californië
98. Shreveport 198.525 200.724 200.199 Louisiana
99. Arlington 170.936 189.444 199.776 Virginia
100. Glendale 180.038 194.973 199.463 Californië

Taole[bewirk | brontekst bewerken]

De VS höbbe gein officieel taol, allewel tot bekans ederein 't Ingels behiers. 't Ingels vaan de VS versjèlt dudelek vaan 't Ingels in Groet-Brittannië; de versjèlle zien evels kleiner es die tösse 't Mestreechs en 't Zittesj. 't Is de mojertaol vaan 81,1% vaan de Amerikaanse bevolking. Spaons is mèt 10,7% 'n gooj twiede. Daonao volge 'nen houp immigrantetaole, dèks vaan generatie op generatie doorgegeve, allemaol mèt minder es 1% sprekers: Sjinees, Frans, Duits, Tagalog, Vietnamees ezw. De mies gesproke inheimse taol is 't Navajo.

De VS in internationaal verband[bewirk | brontekst bewerken]

De VS zien vaanaof de opriechting lid vaan de Vereinegde Naties en zien de militair kern vaan de NATO. Ze bekleie eine vaan de vief permanente zetele in de Veilegheidsraod vaan de VN. 't Hoofkerteer vaan die organisatie is in New York gevesteg. Recentelek is väöl kritiek gekoume op ex-president George W. Bush, die ziech dèks boete internationaal conventies plaots, beveurbeeld door 't neet oonderteikene vaan 't Verdraag van Kyoto en door 't slech behandele vaan kriegsgevaangene.

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

Noord-Amerika woort in de zevetiende en achtiende iew door Europese koloniste bevolk. In 1775 koume 13 Ingelse kolonië in opstand; die verklaore ziech in 1776 oonaofhenkelek (zuug Amerikaanse Oonaofhenkelekheidsverklaoring). In 1783 trokke de Ingelse legers ziech trök. In 1789 woort de Groondwèt oetgeveerdeg, dee vaan de VS 'n parlementair democratie maakde. De groondwèt woort "heileg" verklaord: d'r is niks mie aon veranderd, inkel touwgeveug.

In de negentiende iew greujde 't land aon mèt Ingels, Frans, Spaons, Mexicaans en Indiaans gebeed, soms mèt geld, daan mèt geweld. Oeteindelek umspande 't gebeed vaan de VS de gaanse breidde vaan Noord-Amerika, vaan d'n Atlantischen Oceaan tot aon de Stèllen Oceaan. 't Ooste vaan 't land raakde lankzaamaon geïndustrialiseerd; 't dunbevolkde weste bleef nog laank achter ("Wilde Weste"). Zwarte bladzij in de historie zien de dèks bleudege oorloge tege de Indiane, die soms bekans oetgeroejd woorte, en boeveur de Amerikaanse officiere middele wie oethungering door 't massaal oetmoorde vaan bizons neet sjuide. Vaan 1861 to 1865 woort 't land versjäörd door 'ne Börgeroorlog.

In de twintegste iew woort 't land tot twie kier touw 'ne wereldoorlog ingesleip. 't Land, wat tot daan veural 'n isolationistische polletiek had geveurd, raakde mie en mie betrokke bij de Wereldpolletiek. Nao d'n Twiede Wereldoorlog kaom 't land mechteger es oets tegeneuver de USSR te stoon, boemèt de Kawwen Oorlog begós. 'n Fiasco waor d'n oorlog tege Viëtnam, dee de VS verloor en hendeg väöl minseleves kosde. Aander oorloge, gewoenlek um (gedeiltelek) humanitair reies begós, waore succesrieker. Sins 't instorte vaan 't communisme roond 1990 zien de VS de eineg euvergebleve supermach. De lèste jaore greujt de kritiek op 't land dat es aggressief en imperialistisch gezeen weurt.

Zuug ouch Presidente van de VS

Lenj in Naord-Amerika
Antigua en Barbuda | Bahama's | Barbados | Belize | Canada | Costa Rica | Cuba | Dominica | Dominicaanse Rippebliek | El Salvador | Grenada | Guatemala | Haïti | Honduras | Jamaica | Mexico | Nicaragua | Panama | Saint Kitts en Nevis | Saint Lucia | Saint Vincent en de Grenadines | Vereinigde Sjtaote van Amerika
Aafhenkelike gebejer: Amerikaanse Maagde-Eilenj | Anguilla | Bermuda | Britse Maagde-Eilenj | Greunlandj | Guadeloupe | Kaojmanseilenj | Martinique | Montserrat | Puerto Rico | Saba | Saint Barthélemy | Saint Pierre en Miquelon | Sint Eustatius | Sint Maarten (Frans) | Sint Maarten (Nederlands) | Turks- en Caicoseilenj