Nederlands Limburg

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke
WikiG30.png Zuug ouch 't Portaol:Nederlands Limburg
Dit artikel is in mierder Limburgse dialekte gesjreve. Perbeer estebleef waal mer ei dialek per alinea aan te hauwe.

Provincievlag

Blazoen van Limburg

Vlag van Nederlands Limburg Blazoen van Nederlands Limburg

Limburg
provincie van Nederland

Limburg position.svg
Houfsjtad Mestreech
Gouverneur Theo Bovens
Oppervlak
- Totaal
- Water
9e
2153 km²
56,14
Inwoners
- totaal
- Dichtheid
6e
1.135.962
528/km²
Volkslied In 't bronsgroen eikenhout

Limburg (in 't Limburgs regionalisme auch waal bekind es Oas-Limburg, ten opziechte van Wes-Limburg: Belsj Limburg) is ein van de twelf provincies van Nederland en ligk in 't zuudoeste van 't landj, mèr 't is ouch ein vaan de neuge provincies vaan 't Bèlsj, woe 't in 't ooste lik. Op 1 januari 2003 haw 't Nederlandsj deil ein bevolkingsgruutde van 1.139.000 inwoners. Hievan waor 19,6 procent allochtoon. De houfstadj van Nederlandsj Limburg is Mestreech.

Limburg besteit veurnamelijk oet zandgrond. 't Zuie is heuvelechtig - feitelek 'n dal-landsjap mèt reste van 't plateau en oetgesjoorde dale - en bedèk mèt vruchbare löss, 'n windaofzètting oet 't ind van de lètste iestied. De belangriekste revier is de Maos, die euver de hiel lengte vaan zuid tot noord door de provincie struimp. In 't verleje woort in Limburg turf, grind en steinkaol gewonne.

't Zujelik deil van de provincie Nederlands Limburg deit mèt in de Euregio Maas-Rien. Noord Limburg en Midde Limburg deit mèt in de Euregio Rien-Maas Noord. De gemeinte Baerge en noordeliker deit mèt in de Euregio Rien-Waal

D'r naam Limburg zow besjtaoë oet de sjtamwaoërd leem en burcht en oorsjpronkelek verwaeze ha nao ing bepaalde oet leem opgetrokke burcht.

Werkgelegeheid[bewirk | brontekst bewerken]

De sjomaasj (wèrkloeasheid) in Nederlandsj Limburg bedroog in 2003 10,5%. De bedrievigheid per sector waor in die periode zowie in de onjerstaonde tabel.

Sector Percentaag van werkgelegeheid
Landbouw 5,0%
Industrie 20,3%
Bouw 5,5%
Commercieel deenste 40,8%
Neet-commercieel deenste   28,3%

[1]

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

Landsjap in Zuid-Limburg

De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs.

Politiek waor Limburg ummertouw wie 'ne lappedeke, boemet veur e deil de groete versjèlle tösse de dialekte oetgelag kinne weure: eder gemeinte heet z'n eige dialek, boebij dèks binne ein gemeinte (zuug Venlo) nog groete versjèlle kinne bestoon.

Pas in de Fransen tied, dee begós mèt de Franse verovering vaan Mestreech in 1794, woort 't gebeed tot 'n bestuurleke einheid gemaak. In 1815 bij de vörming vaan 't nui Koninkrijk der Nederlande kraog ein vaan de provincies de naom Limburg. De keuning Willem 1 waor ouch hertog vaan Limburg mer heer had gei land dat zoe hètde. Daorum neumde heer, es verlicht despoot, 'n stök land wat van häöm waor, zoe. De naom góng trök op dee vaan 'n aajd hertogdom, dat e gebeed in d'n triangel Maastreech-Aoke-Luik besloog en dat tot 1648 had bestoon.

Bij de sjeijing vaan Nederland en 't Belsj in 1830 kaom de kwestie aon de orde of Limburg e deil vaan 't Belsj zouw weure - wie de meiste Limburgers ziech 't winsde. Oeteindelik woort Limburg in 1839 verdeild in 'n Nederlandse en 'n Belzje provincie. Nederlands-Limburg waor vaanaof dat moment es Hertogdom Limburg tot 1866 deil van de Duitse Bond.

De provincie bleef de titel Hertogdom tot 1906 gebroeke. 'n Aander Limburgse bezunderheid in de titulatuur is tot op d'n daag vaan vaandaog blieve bestoon: de commissaris van de Koningin hèt hei gouverneur.

De Nederlandse euverheid erkint de oersprunkelek in Nederlands Limburg gesproke variëteite oonder de naom Limburgs es streektaol.

Bevolkingsoontwikkeling[bewirk | brontekst bewerken]

Bij de versjèllende volkstèllinge heet de bevolking vaan Nederlands Limbörg ziech zoe oontwikkeld. D'n dudeleksten trend dee me zuut is de aonwas roond 1900, d'n tied tot väöl lui vaan boete Limbörg nao de kojl trokke.

Jaor Inwoeners Greuj
1830 186.281[2] --
1840 196.716[3] +5,6%
1849 205.261[4] +4,3%
1859 214.245[5] +4,4%
1869 223.821[6] +4,5%
1879 239.821[7] +7,0%
1889 255.781[8] +6,8%
1899 281.394[9] +10,2%
Jaor Inwoeners Greuj
1909 332.007[10] +17,8%
1920 440.364[11] +32,6%
1930 550.840[12] +25,1%
1947 684.105[13] +24,2%
1956 825.179[14] +27,3%
1960 886.026[15] +7,4%
1971 1.008.800[16] +13,9%
Opmerkinge
  • In 1830 bestoont Nederlands Limbörg nog neet, meh de volkstèlling vaan dat jaor is later mèt trökwèrkende krach opgemaak en umvat ouch dees provincie, compleet mèt 'n al aofgesjeie Aajd-Vroenhove.
  • In 1956 en 1960 umvatde de provincie Limbörg (entans statistisch gezeen) ouch 't Drosamb Töddere zoewie inkel kleinder stökskes geannexeerd land. De bewoeners vaan dat gebeed zien in die tèllinge mètgenome.
  • In de volkstèlling vaan 1971 zien alle inwoenertalle aofgerund op ganse vieftalle.
Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971

(v1830=100)

Gemeintes[bewirk | brontekst bewerken]

De Limburgse sjriefwies ies volges de Plaatsnamelies van Veldeke.

  1. Baek
  2. Baerge
  3. Bezel
  4. Broensem
  5. Ech-Zöstere
  6. Èèsjde-Mergraote
  7. Gennep
  8. Gulpe-Wittem
  9. Haors aan de Maas
  10. Heële
  11. Kirchroa
  1. Lankgraaf
  2. Leudaal
  3. Maasgoew
  4. Meersje
  5. Mestreech
  6. Mook en Middelar
  7. Ni-jwieërt
  8. Nut
  9. Óngerbenk
  10. Pieël en Maas
  11. Remunj
  1. Roerdale
  2. Sjènne
  3. Stein
  4. Valkeberg
  5. Venlo
  6. Venroj
  7. Voelender
  8. Vols
  9. Wieërt
  10. Zittert-Gelaen
  11. Zumpelveld

In de provincie Limbörg is (in vergelieking mèt 't weste) relatief laat op groete sjaol heringedeild. Pas in 1982 woort massaol heringedeild, en wel in 't Heuvelland; in 1991 volgde 'n get minder groetsjaolege herindeiling in Midde-Limbörg. Tösse 2001 en 2011 woort, in fases, 'n nui golf vaan herindeilinge aofgewèrk, in zoewel Noord- es Midde- en Zuid-Limbörg. In 2011 góng ein geplande fusie neet door: tösse Baerge, Mook en Gennep gepland, tot de gemeinte Maasdune (Nederlands Maasduinen). De planne zien veurluipeg ingetrokke.[17] Heimèt is verluipeg 'n ind gekoume aon gemeinteleke sjaolvergroeting in Nederlands Limbörg. In 't midde vaan Limbörg kin me gein herindeilinge mie verwachte, in 't noorde boete die ein fusiegemeinte ouch neet. In 't zuie, boe nog väöl relatief klein gemeintes mèt minder es 25.000 inwoeners zien, kin dat nog wel. Boete de fusie tösse Èèsjde en Mergraote is dat de lèste jaore evels neet formeel aon de orde gewees.

Zuug veur alle herindeilinge die al zien gewees de Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limburg.

Revere en baeke[bewirk | brontekst bewerken]

Aongrenzende distrikte[bewirk | brontekst bewerken]

Nederlands Limburg grens aon de volgende distrikte.

Zuug ouch[bewirk | brontekst bewerken]

Waopes vaan Nederlands Limbörg

Vootnote[bewirk | brontekst bewerken]

  1. Dagblad De Limburger, 18-09-2004.
  2. Volkstèllinge 1830
  3. Volkstèlling 1840 - Limbörg
  4. Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie
  5. Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling
  6. Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek
  7. Volkstèlling 1879 - 't Riek: Ierste deil
  8. Volkstèlling 1889 - Indeiling vaan de wèrkeleke bevolking nao gebaorteplaots en nationaliteit
  9. Volkstèlling 1899 - Limbörg
  10. Volkstèlling 1909 - Recapitulatie
  11. Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling
  12. Volkstèlling 1930 - Tabel 2 - Recapitulatie van bovenstaande gegevens tot totalen voor de 11 provinciën, de 9 groepen van gemeenten en het Rijk.
  13. Volkstèlling 1947 - Hoofdstuk VII. Bevolkingsdichtheid
  14. Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte
  15. Volkstèlling 1960 - Inleiding: 5. bevolking naar groottegroepen van gemeenten resp. plaatsen
  16. Volkstèlling 1971 - Tabellen: bevolking naar geslacht, leeftijdsgroep, burgerlijke staat, geboorteperiode, en woongebied
  17. Gemeente Mook en Middelaar - Wetsontwerp over de herindeling Bergen- Gennep- Mook en Middelaar is ingetrokken.

Extern link[bewirk | brontekst bewerken]


Provincie Limburg

Baek | Baerge | Bezel | Broensem | Ech-Zöstere | Èèsjde-Mergraote | Gennep | Gulpe-Wittem | Haors aan de Maas | Heële | Kirchroa | Lankgraaf | Leudaal | Maasgoew | Meersje | Mestreech | Mook en Middelar | Ni-jwieërt | Nut | Óngerbenk | Pieël en Maas | Remuunj | Roerdale | Sjènne | Stein | Valkeberg aan de Geul | Venlo | Venroj | Voelender | Vols | Wieërt | Zittert-Gelaen | Zumpelveld

Opgeheve gemeintes


Provincies van Nederlandj
Drenthe | Euverijssel | Flevolandj | Frieslandj | Gelderlandj | Groninge | Limburg | Noord-Braobantj | Noord-Hollandj | Utrei | Zielandj | Zuud-Hollandj
Gemeintes | Watersjappe
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Nederlands_Limburg&oldid=355361"