Kirchroa

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Kirchröadsj. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Kirchröadsj aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Gemeinte Kirchroa (Kerkrade)

Vaan va Kirchroa

Wappe va Kirchroa

Jemingde Kirchroa i Limburg

Provincie Limburg
Hoofplaats Kirchroa
Börgemeister (lies) Jos Som (PvdA)
Opperflaakde
– daovan water
22,17 km²
0,24 km²
Inwoeners
deechde:
47.303 (1-4-2011)
2157/km²

Kirchroa, Nederlands: Kerkrade, is ing jemeende en ing sjtad in 't zuudóste va Hollendsj Limburg. De lü kalle Ripuarisch-Fränkisch, wie och i Bóches en i Vols. Jet jans angesj wie de mieëtste Limburjer lü kalle. De sjtad houw óp 1 jannewaar 2006 49.344 i-woeënere. Burjemeester is Jos Som van 't CDA. Kirchroa is tsezame mit Heële, Lankgraaf en 't Dütsje Roa (Herzogenrath), a jen angere zie van de jrens, ing agglomeratie. Ejentlieg vörmt 't ing sjtad mit Roa. Mit Roa is de jemeende de "Europasjtad" Eurode. Doa-oave ligkt 't óch nit wied va Óche (Aachen).

Sjtadsjesjiechte[bewirk | brontekst bewerken]

De sjtad hat jing jesjiechte als jroeëse handelssjtad, woadurch me i Kirchroa ummezuns zal zukke noa vöal ouw jebouwe. Ze is vuur 't wichtigste deel noa d'r krig entsjtange - de nui sjtadsvieëdele vulle de löcher óp tusje de ouw dörper, die me döks noch jód tseruk ziet. Wieër is Kirchroa bekand um zieng wieë anlaag, parke wie d'r Botaniesje Jaad die de bewoeënere lof mósse jeëve. Tsezame mit Heële en Lankgraaf weëd Kirchroa waal "Parksjtad Limburg" jenómpd. I 2005 is i Kirchroa d'r ieësjte richtieëje Limburgse zoo óp jange: d'r Jaiajaad.

Wie väöl plaatsje i Limburg woar Kirchroa al in de Romeinse tsiet bewoeënd. Archeologiesj óngerzuk hat zoeëjaar bewoeëning oes de prehistorie beweëze. De ieëtsjte moal dat't dörp weët jenómpd is in 960, in dat joar woeëd in 't dörp Rode ing kirch jebóuwd. De abdij Rolduc braat de plaatsj in de Middelieëwe tse bluij, en in 1630 woeëd 't tot herliechheed verhoave. Noa d'r Achtsiegjöarige Krig bloof de plaatsj in Sjpaanse heng, sjpieëder in Österaichse. Sait 1815 is de plaatsj vuur 't jroeëtste deel Hollendsj, bis ee jrensprobleem mit Pruse d'r vuur zörjet dat 't in tswai sjtukker verdeeld woeëd - 't anger deel is Hertseroa/Roa, de Nieuwstraat/Neustraße/Nuisjtraos en d'r Worm zund de jrens.

Al in d'r tswelfde ieëw woeëte i Kirchroa koale jewonne. Noa de Franse tsiet zunt de koele in kotte tsiet jroeëser woeëde; durch de immijratsioeën waset Kirchroa mit, van e jroeës dörp bis ing richtieje sjtad. Noa 1900 noom Heële evvel de laitoeng.

  • D'r Joep, ozze koempel is e beeldje op d'r maat.

Wappe[bewirk | brontekst bewerken]

Óp 26 fibberwaar 1887 krig Kirchroa van d'r Hoeëge Road van Adel e wappe tsouwjekaank, dat ziech zoeë liet umsjrieve:

In ee veld va jood (jeël) 't bild van d'r H. Lambert, jekleed mit pluviale va keël (roeëd), mit mantelkrans va jood, woa-ónger inne alba va zilver (wies), hoadend i jen rechterhank ee zjweëd va zilver en i jen linke inne bisjofssjtaf va jood; haufweëg oeskómmend hinger ee sjild va zilver, beloa mit inne lieëw va keël, mit doebbele sjtart, jetónk en jekrald va jood; hinger 't sjild pikkelhammere en sautoir.

Vuur de Franse tsiet maachet Kirchroa as sjepebank en herliechheed deel oes van 't Land va Roa. D'r lieëw va keël is 't wappe va (Hertse)Roa. D'r Lambert is d'r petroeën va Kirchroa. Ooch op ao zieëjele zunt dizze tswai simbole tse vinge. Bij 't aavroage van 't wappe woar Kirchroa al ing jrosse koempelesjtad, vandoa dat de tswai pikkelhammere as simbole va jenne koel woeëte tsouwjevoogd.[1]

Historische inweunertsale[bewirk | brontekst bewerken]

Hei-ónger is jód tse zeen wie 't dörp Kirchroa vanaaf d'r tswaide helft van d'r nüngtsiende ieëw oeswees bis ing riechtieje sjtad. Doatseënuëver sjteet dat d'r krimp hei ooch ieëder begós: me zuut dat al in de joare zessieg. Dizze krimp jeet bis op d'r daag van hüj durch.

Joar Tsaal Waas (jans Limburg)
1830 3.425[2] --
1840 3.830[3] +11,8% (+5,6%)
1849 4.240[4] +10,7% (+4,3%)
1859 4.800[5] +13,2% (+4,4%)
1869 5.037[6] +4,9% (+4,5%)
1879 6.105[7] +21,2% (+7,0%)
1889 7.017[8] +14,9% (+6,8%)
1899 9.389[9] +33,8% (+10,2%)
Joar Tsaal Waas (jans Limburg)
1909 15.666[10] +66,9% (+17,8%)
1920 25.494[11] +62,7% (+32,6%)
1930 36.705[12] +44,0% (+25,1%)
1947 40.641[13] +10,7% (+24,2%)
1956 47.131[14] +16,0% (+27,3%)
1960 49.184[15] +4,6% (+7,4%)
1971 47.350[16] -3,7% (+13,9%)
Bemerkoenge
  • Alle tsale zunt nog oane Ejelze wat ieësj in 1982 bij Kirchroa koam.
  • De tsale vuur 1971 zunt aafjerunk óp janse vunneftsale.
Rillatief entwiklóng van 1830 bis 1971

(logaritmische sjoal; v1830=100)

Jrun: Jemingde Kirchroa
Bloa: Provins Limburg

Eveneminte[bewirk | brontekst bewerken]

Jehuchte en buurtsjappe[bewirk | brontekst bewerken]

Jehuchte en buurtsjappe va Kirchroa:

Bekinde Kirchröadsjer[bewirk | brontekst bewerken]

Dörpsverenijinge[bewirk | brontekst bewerken]

  • D'r Wawwel, dialekverenijing
  • Harmenie Sint Pancratius Nullet

Extern linke[bewirk | brontekst bewerken]

 
Jemingde Kirchroa
Flag of Kerkrade.svg
Dörper: Egelze | Kirchroa | Rolduc | Sjevemet | Sjpekhei | Terwinsele
Buurtsjappe en gehuchte: Blerhei | Erenstein | Haander | Ham | De Heilust | De Hoots | De Jraat | Kaalhei | Kloeësterbusj | Krichelberg | 't Lauradörp | De Loch | Nulled | Ónder Sjpekhei | Rolducerveld | Vink | Valkenhoëze | Vauputs


Provincie Limburg

Baek | Baerge | Bezel | Broensem | Ech-Zöstere | Èèsjde-Mergraote | Gennep | Gulpe-Wittem | Haors aan de Maas | Heële | Kirchroa | Lankgraaf | Leudaal | Maasgoew | Meersje | Mestreech | Mook en Middelar | Ni-jwieërt | Nut | Óngerbenk | Pieël en Maas | Remuunj | Roerdale | Sjènne | Stein | Valkeberg aan de Geul | Venlo | Venroj | Voelender | Vols | Wieërt | Zittert-Gelaen | Zumpelveld

Opgeheve gemeintes


  1. Heraldrywiki - Kerkrade
  2. Volkstsellóng 1830
  3. Volkstsellóng 1840 - Limbörg
  4. Volkstsellóng 1849 - Hertiegdóm Limburg: jemingdesjewies indelóng va jen provins
  5. Volkstsellóng 1859 - Plaatsjlieje indelóng
  6. Volkstsellóng 1869 - Egentlieje of jetselde bevölkeroeng in eder jemingde van 't riek
  7. Volkstsellóng 1879 - Limburg: plaatsjlieje indelóng
  8. Volkstsellóng 1889 - Limburg
  9. Volkstèlling 1899 - Limbörg
  10. Volkstsellóng 1909 - Plaatslieje indelóng
  11. Volkstsellóng 1920 - Plaatsjlieje indelóng
  12. Volkstsellóng 1930 - Plaatsjlieje indelóng
  13. Volkstsellóng 1947 - Plaatsjlieje indelóng
  14. Woeënóngtsellóng 1956 - Wiechtiegste jejeëves per jemingde
  15. Volkstsellóng 1960 - Bevölkeroeng va jemingde en óngerdele va jemingde
  16. Volkstsellóng 1971 - Plaatsjlieje indelóng
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Kirchroa&oldid=356156"