Haeld

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Norbiks aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


'ne Haeld (mannelek) of haeldin (vrówwelek) is ieëmes dae bewoondering verdeent.

Oorsjpronkelek is 'ne haeld 'n moedig figuur dae in (religieus) mythes, epen, sagen of legendes groeëtse dade verricht. 't Waoërd is verwaant an 't Welshe caled, wat gehard betekent. 'ne Cultuurhaeld is e mythische figuur dae de waelt verenderde dör 't doeë van 'n vör de miensjheed belangrieke oontdèkking of oetvinding. E sjtèèt daordeur aan 't begin van 'n besjaving. In väöl culture waoërt beväörbeeld de oontdèkking van d'r laandboew, 't vuur, d'r boew van hoezer of van instituties wie 't huwelijk toegesjraeve es d'r persoonleke daad van e mythisch figuur.

D'r cultuurhaeld kan 'ne miensj zieë, e deer of 'ne miensj dae zich in e deer kan verendere. Dik zeunt de verhaole över cultuurhaelde etiologisch van aard. Soms is d'r sjprake va medewerking of zjuus taegenwèrking van gode of dere. Zoe probeerde Griekse gode Prometheus te verhindere dat e 't vuur an de miensjheed zow sjaenke.

Lies va cultuurhaelde[bewirk | brón bewèrke]

Abenaki mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Aboriginal-mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Abrahamitische religies (Joededom, Christendom, Islam)[bewirk | brón bewèrke]

Ashanti mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Azteekse mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Keltische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Noorse mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Chinese mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Egyptische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Etruskische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Finse mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Griekse mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Hindoeïstische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Inuit-mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Lakota mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Maori mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Maya mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Mesopotamische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Ohlone mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Navajo mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Ojibwe mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Perzische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Polynesische mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Romeinse mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Mythologie van de Salomonseilanden[bewirk | brón bewèrke]

Ute mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Weenhayek mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Zuni mythologie[bewirk | brón bewèrke]

Dèk zeunt zoe'n haelde van (haof)goddeleke oorsjprong en geunt hön dade de miensjeleke vermoges wiet baove d'r kóp, zowie bie de Griekse heroi, of bie de superhaelde van allewiel wie Superman en Spider-Man.

D'r nationale haeld[bewirk | brón bewèrke]

"Haeld" geldt daonaeve es 'ne ieëretitel vör luuj die öm aardse dade werre bewoonderd. Vöral vanaaf d'r 19de ieëuw, mèt d'r ópkóms van 't nationalisme, waoërt 't verieëre van dergeleke haelde naodrukkelek bevorderd. Wae vör de zelfsjtendighèèd van 't vólk how geieverd waor 'ne "nationale haeld", wat ziene weersjlaag von in de vörm van sjtaandbeelde en 'n hoofdról tiedens de lèsse "vaderlandsche geschiedenis". Es 'ne "sjporthaeld" 'n prestatie verrichde waoërt edereen dae töt datzelfde vólk behoeërd aangemoedigd öm dat es z'n perzuuënleke överwinning te veren.

D'r alledaagse haeld[bewirk | brón bewèrke]

Wellicht es ironisch commentaar óp 't verieëre van nationaal haelde, waoërte ooch alledaagse hoofdpersone in d'r 19de-ieëuwse bellettrie dèk expliciet bie d'r laezer geïntroduceerd es "ózze haeld" of "d'r haeld van ós verhaol". 't Waoërt töt 'n cliché in lichtvoetig proza. De gewuuënde öm 'ne hoofdpersoon, oongeacht z'n dade, 'ne haeld te neume treft me allewiel väöral nog aan in sjtripverhaolen of in recensies.

D'r perzuuënleke haeld[bewirk | brón bewèrke]

De betekenis van 't waoërd "haeld" is allewiel brèèd. 't Kan werre aa-getróffe in eder ömsjtandighèèd oeë-in me ieëmes bewoondert. "Doe bès miene haeld." "E waor d'r haeld van daag."

D'r antihaeld[bewirk | brón bewèrke]

Es 'n personage in e verhaol gèng bewoondering mae mèdliej verdeent, kalt me van 'ne antiheld.

Extern leenke[bewirk | brón bewèrke]

Inleiding in de literatuurgesjiedenis mèt d'r haeld es hoofdpersoon dör Joep Leerssen. Kiek ooch de recensie onderaan.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Haeld&oldid=340878"