Rio de Janeiro (staot)

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.



Qsicon Under Construction.png
Aan dit artikel weurt de kómmenden tied nog gewirk.
Tot daen tied kan d'n inhaud van 't artikel veurnaam informatie misse of nog neet good in zie verbandj ligke.


Rio de Janeiro
Sjtaot van Brazilië

Veendel vaan de staot Rio de Janeiro

Waope vaan de staot Rio de Janeiro

Rio de Janeiro in Brazil.svg

Code RJ
Regio Zuidwes
Hoofsjtad Rio de Janeiro
Gouvernäör Luiz Fernando Pezão
Aantal gemeintes 92 (lies)
Opperflaakde 43.780
Inwoeners
Deechde:
16.550.024 (2016)
378,03/km²
Tiedzaone UTC -3

Rio de Janeiro is 'n staot vaan Brazilië, in de macroregio Zuidoos. De staot grens mèt de klok mèt aon Minas Gerais, Espírito Santo, d'n Atlantischen Oceaon en São Paulo. De staot is geneump nao zien hoofstad Rio de Janeiro. Heer is diechbevolk, mèt de mieste bevolking roontelum de agglomeratie Rio geconcentreerd. Fysisch-geografisch gezeen is Rio de Janeiro veural bergechteg; de staot löp vaanaof zie op tot aon 't plateau in 't binneland. Rio is ein vaan de riekste vaan 't land, meh door de groete sociaol tegestèllinge leve väöl lui in ermooj.

Fysische geografie[bewirk | brón bewèrke]

Mèt zoe'n 43.000 km², oongeveer zoe groet wie Denemarke en neet wezelek groeter es Nederland en 't Belsj, is Rio de Janeiro ein vaan de kleinste staote vaan 't land: de 24e en d'n op twie nao kleinste (Federaol Distrik neet mètgerekend).

'n Gróp gouwe lieweepkes (Leontopithecus rosalia), 'n apesoort endemisch in Rio de Janeiro.

De staot besteit oet e smaal liegland aon zie, boe-oet innins e plateau opries. Op sommege plaotse, beveurbeeld in en um de stad Rio, koume de berg tot zier kort bij zie en is 't liegland neet väöl mie es e strand. Erosie heet dao gans bezunder bergvörm doen oontstoon. Hoegste punt is de berg Agulhas Negras op de grens mèt Minas Gerais; d'n top ligk op 2791 meter bove zieniveau.

't Klimaot in Rio de Janeiro varieert. In de kösstroek kint me 'n Aw-klimaot, mèt heite en nate zomers en druug en gemaotegde winters. 't Jaorgemiddelde bedreug dao oongeveer 24°C. Wat me in Brazilië 'winter' neump, veult veur Wes-Europese begrippe nog werm aon; de winter in Rio vèlt in de maonde juni-augustus, umtot de staot op 't Zuielek Haafroond ligk en 't weer miestal oet 't zuie kump. In 't hoegland is 't weer keulder; dao is de winter winterser en kump 't jaorgemiddelde roond de 16°C oet.

De oersprunkeleke plantegreuj is Atlantisch bos, meh me is dit al sinds 't begin vaan de kolonisatie goon kappe veur landbouwgroond en hoezer. Allewijl sjut dao veural in bergechteg gebeed get vaan euver. In nationaol parke wie Tijuca en Serra dos Órgãos is dao nog gans get vaan trök te vinde. Dees bosse herberge diverse biestesoorte. Sommege vaan die soorte zien endemisch in de staot, en zien door de inperking vaan hunnen habitat intösse sterk bedreig, wie 't gouwe lieweepke.

Politiek[bewirk | brón bewèrke]

Bevolking[bewirk | brón bewèrke]

De inwoeners vaan de staot Rio de Janeiro weure fluminenses geneump, wat ziech liet aofleie vaan flumen (Latien veur 'revier', of de lètterleke vertaoling vaan rio). De inwoeners vaan de hoofstad stoon beter bekind es cariocas (aofkumsteg vaan 'n inheims woord).

Taol[bewirk | brón bewèrke]

De oersprunkeleke bevolking spraok Tupitaole en Macro-Jêtaole. Umtot de staot Rio al laank geleie gekoloniseerd is, zien alle inheimse taole verdwene, iers veur 't Klassiek Tupi, later veur 't Portugees. De insegste aander taol die veur de staot weurt opgegeve is 't Cafundó-Portugees, 'n creooltaol oet de quilombo Cafundó. Dees taol is intösse bekaans oetgestorve.[1]

't Dialek vaan Rio de Janeiro-stad is zoewel zier herkinbaar ('t versjèlt dudelek vaan aander dialekte) es zier levendeg ('t weurt door carioca's vaan alle bevolkingslaoge gesproke). 't Kinmerk ziech doortot 't al-evel de typisch Braziliaanse innovaties heet doorgeveurd (palatalisatie vaan de/di en te/ti, l-vocalisatie, verdwijne vaan 't wäördsje tu), meh ouch de typisch Portugese verbreiing vaan sibilante (oetspraok vaan s en z wie [ʃ] aon 't ind vaan 't syllaab). In de res vaan de staot vint me e vergeliekbaar accent, meh (vaanoet Braziliaans ougpunt) minder sterk.

Etnische gróppe[bewirk | brón bewèrke]

Economie[bewirk | brón bewèrke]

Historie[bewirk | brón bewèrke]

Bronne[bewirk | brón bewèrke]

Dit artikel baseert ziech op zien Ingelstaolege en Portugeestaole equivalente, en wel in dees respectievelek dees versie.

Rifferenties[bewirk | brón bewèrke]

  1. Ethnologue - Languages of Brazil
 
Sjtaote van Brazilië
Vaan van Brazilië
Acre · Alagoas· Amapá · Amazonas · Bahia · Ceará · Espírito Santo · Federaol distrik · Goiás · Maranhão · Mato Grosso · Mato Grosso do Sul · Minas Gerais · Pará · Paraíba · Paraná · Pernambuco · Piauí · Rio de Janeiro · Rio Grande do Norte · Rio Grande do Sul · Rondônia · Roraima · São Paulo · Santa Catarina · Sergipe · Tocantins
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Rio_de_Janeiro_(staot)&oldid=413694"