Noardeast-Fryslân

Van Wikipedia
(Doorverweze van Noordoost-Friesland)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


Gemeinte Noardeast-Fryslân

De gemeinte Noardesat-Fryslân dreug nog gei veendel.

Waope vaan Noardwest-Fryslân

Provincie Friesland
Hoofplaats Dokkum
Börgemeister (lies) Haijo Apotheker (D66, woernummend)
Opperflaakde
– daovan water
516,4 km²
141,78 km²
Inwoeners
deechde:
45.433 (2018)
121/km²

Noardeast-Fryslân (Fries veur Noordoos-Friesland) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland. Wie de naom suggereert ligk ze in 't noordooste vaan die provincie, tege de Waddezie en de grens mèt Groninge aon. Hoofplaots is Dokkum; dit is ouch de groetste plaots en mèt oetzundering vaan Kollum de insegste plaots in de gemeinte mèt e (ver)steidelek karakter. Noordeast-Fryslân is in 2019 oontstande oet 'n fusie tösse de opgelufde gemeintes Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland.

Vörming[bewirk | brón bewèrke]

Umtot Friesland ummer al vrij groetsjaoleg waor ingedeild, bleve herindeilinge vaan beteikenis tot 1984 oet. Dat jaor fuseerde veur 't iers diverse klein gemeintes. Heinao kós de kwestie vaan herindeiling in Friesland jaorelaank röste. De Nederlandse politiek bleef gemeintes evels ummer mie take geve en aonsture op efficiëntie, zoetot op de langen door herindeiling hei ouch weer aontrèkkelek woort. In de jaore tien fuseerde diverse gemeintes. De mierderhied vaan de Friese gemeintes waore betrokke bij de operatie; oetindelek leep 't aontal gemeintes tösse 2011 en 2019 trök vaan 31 tot 18. Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. gónge bij 't lèste deil vaan de fusiegolf, in 2019, same tot ein gemeinte.

Op 30 miert 2017 woort, nao e rifferendum oonder de bevolking, 'ne naom gekoze. De naom Noardeast-Fryslân, gekoze in naovolging vaan Súdwest-Fryslân, haolden 't tege Dokkumerlân en Ie- en Lauwerslân.

Herindeilingshistorie[bewirk | brón bewèrke]

Kerne[bewirk | brón bewèrke]

De gemeinte umvat neet minder es 52 kerne. Väöl daovaan zien hendeg klein. In Ferwerderadiel waore de Friese naome officieel, in de aander twie fusiepartners de Nederlandse. Dao kump veurluipeg gein veraandering in. Heioonder steit ummer iers d'n officiële naom, daan d'n alternatieve, in n'importe wat veur taol. Officieel naome in 't Fries zien mèt 'nen asterisk aongegeve.

Aalsum (Ealsum), Anjum (Eanjum), Augsbuurt (Lytsewâld, Lutjewolde), Blije* (Blija), Bornwird (Boarnwert), Brantgum, Burdaard* (Birdaard), Burum (Boerum), Dokkum, Ee (Ie), Engwierum (Ingwierrum), Ferwert* (Ferwerd), Foudgum (Foudgum), Ginnum* (Genum), Hallum*, Hantum, Hantumeruitburen (Hantumerútbuorren), Hantumhuizen (Hantumhuzen), Hegebeintum* (Hogebeintum), Hiaure (De lytse Jouwer), Holwerd (Holwert), Jannum* (Janum), Jitsum*, Jouswier, Kollum, Kollumerpomp (De Pomp), Kollumerzwaag (Kollumersweach), Lichtaard*, Lioessens (Ljussens), Marrum*, Metslawier (Mitselwier), Moddergat, Morra (Moarre), Munnikezijl (Muntsjesyl), Nes, Niawier (Nijewier), Oosternijkerk (Easternijtsjerk), Oostmahorn (De Skâns), Oostrum (Eastrum), Oudwoude (Aldwâlde), Paesens (Peazens), Raard, Reitsum*, Ternaard, Triemen (De Trieme), Veenklooster (Feankleaster), Waaxens (Waaksens), Wânswert* (Wanswerd), Warfstermolen (Warfstermûne), Westergeest (Westergeast), Wetsens, Wierum en Zwagerbosch (Sweagerbosk, Swoagerbosk). Daoneve gief 't nog diverse naobersjappe, boe-oonder e deil vaan 't bekind Bartlehiem.

In 't ooste vaan de gemeinte is 't Fries neet inheims. Dao sprik me vaanajds dialekte die oonder 't Gronings of Stadsfries weure gerekend, al höbbe ze wel groeten invlood vaan 't Fries oondergaange (zuug oonder). De Groningse naome wieke dèks aof vaan zoewel de Hollandse es de Friese. Dees naome zien neet op de sjèldsjes te vinde.

Politiek[bewirk | brón bewèrke]

Gemeinteraod[bewirk | brón bewèrke]

De raod vaan Noardeast-Fryslân kint 29 zetele. De verdeiling is zoe:

Partij Zetele
CDA 7
FNP 5
S!N 4
ChristenUnie 4
VVD 3
PvdA 3
Gemeentebelangen 2
ELP-NEF 1
Totaol 29

Insignes[bewirk | brón bewèrke]

Op 2 jannewarie 2019 woort 't gemeintewaope bekind gemaak. 't Liet ziech zoe umsjrieve:

Vaan sinopel (greun) mèt 'n zèspuntege staar vaan goud (geel), veurzeen vaan e sjèldhoof, golvend doorsnoje vaan lazuur (blauw) en goud.

Ein of mie zèspuntege stare kaome in alledrei de aw gemeintewaopes veur. De res vaan 't waope symboliseert 't land, de kös en de zie.

Börgemeister[bewirk | brón bewèrke]

Woernummend börgemeister woort Haijo Apotheker vaan D66, dee al diverse börgermeistersjappe - neet in de lèste plaots in Friesland - achter ziene naom heet. Ouch waor heer e jaor börgemeister in 't kabinèt-Kok II.

Taol[bewirk | brón bewèrke]

In 't groetste deil vaan Noardwest-Fryslân weurt Fries gesproke, in 't Noordhoeks dialek. In Dokkum sprik al iewelaank Stadsfries.

In 't ooste vaan de gemeinte weurt vaanajds gei Fries gesproke. 't Kollumers weurt soms tot 't Stadsfries gerekend, al heet 't zeker ouch get vaan 't Gronings. 't Kollumerlands, de dialekte direk oostelek vaan Kollum valle oonder 't Nedersaksisch meh höbbe wel depe Friesen invlood oondergaange. Me rekent ze tot 't Gronings, mie in 't bezunder tot 't Westerkwartiers. Korter bij Kollum liekent de Friesen invlood sterker te weure. Väöl dao-euver is nog oondudelek en moot nog weure oonderzoch.[1]

Bron[bewirk | brón bewèrke]

Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.

Rifferenties[bewirk | brón bewèrke]

  1. Friesch Dagblad - Het Boerms uit Burum is een van de kortste talen

Extern links[bewirk | brón bewèrke]

 
Gemeintes Provincie Frieslandj
Vaan van Frieslandj

Achtkarspelen · Ameland · Dantumadiel · De Fryske Marren · Harlingen · Heerenveen · Leeuwarden · Noardeast-Fryslân · Ooststellingwerf · Opsterland · Schiermonnikoog · Smallingerland · Súdwest-Fryslân · Terschelling · Tytsjerksteradiel · Vlieland · Waadhoeke · Weststellingwerf

Opgeheve gemeintes

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Noardeast-Fryslân&oldid=431596"