Wouter Bos
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
Wouter Bos (Vlaardingen, 14 juli 1963) is 'ne Nederlandse politicus, dee lid is vaan de Partij van de Arbeid. Sinds 2002 is 'r de polletieke leidsmaan vaan dees partij. Heer waor vaan 2007 tot 2010 minister vaan Financies en vice-premier in 't kabbinèt-Balkenende IV.
Leve en carrière tot 1998
[bewirk | brón bewèrke]Bos greujde op in e prottestants-christelek gezin. Oondanks dees signatuur waor ziene pa links gezind en stumde altied op de PvdA. Mèt 17 jaor runde Bos 't gymnasium in 1980 aof, woenao heer in Amsterdam aon de Vrij Universiteit economie en polliticologie studeerde. In 1981 woort heer lid vaan de PvdA. Wie heer in 1988 cum laude aofstudeerde góng 'r bij Shell wèrke; kritiek vaan sommege tot 'ne sociaolis neet bij zoe bedrief zouw mote wèrke weerlag heer mèt 't argumint tot me de plaotse in 't bedriefsleve neet mer allemaol aon rechse lui mós laote.
Carrière in de polletiek
[bewirk | brón bewèrke]In 1998 zag heer zie werk bij Shell op en góng 'r staasj loupe bij staotssikkertaris Rick van der Ploeg, um nao de verkezinge vaan datzelfde jaor in de Twiede Kamer oet te koume. Heer veurde bij belastingzake 't woord naomes de partij en heel ziech ouch mèt breier economische zake bezeg. Wie in 2000 Willem Vermeend minister vaan Sociaol Zake woort, naom Bos zien plaots es staotssikkertarisvaan Financies in.
Wie de PvdA bij de verkezinge vaan 2002 hendeg verloor en in de oppositie terechkaom, woort Bos woordveurder veur volksgezoondheid en inkoumesbeleid. Intösse hoort me vaan alle kante tot heer d'n opvolger vaan d'n aofgetroojen Ad Melkert mós weure. Op 12 november 2002 keesde de partijleie Bos es nuie leidsmaan, bove Jeltje van Nieuwenhoven en Klaas de Vries. Mèt 'n aontal good gekoze oetspraoke en e netuurlek charisma lökde 't häöm de kezers, die vaanteveure massaol vaan de PvdA waore aofgestap, veur ziech trök te winne. Bij de verkezinge vaan 23 jannewarie 2003 woort zien partij zjus twiede, achter 't CDA. 'n Coalitie CDA-PvdA liekende veur de hand te ligke, meh kaon dao nao maondelang gesprekke mèt Jan Peter Balkenende neet.
Bos woort noe oppositieleier tege 't Kabbinèt-Balkenende II. Zien oppositie waor aggressief vaan aord en heer riechde ziech opelek op 't zoe gaw meugelek doen valle vaan 't kabbinèt. Op 't partijcongres vaan 10 december 2005 kóndeg heer aon premier te wèlle weure vaan e volgend kabbinèt. Zien oppositie tege 't kabbinèt kaom op häör huugdepunt bij de gemeinteraodsverkezinge vaan mei 2006: heibij won de PvdA enorm terrein. Wie in november 2006 evels parlemintsverkezinge gehawwe woorte kós heer dees wins neet vashawwe; de PvdA leide zelfs 10 zetele verluus. Door de oonevewiechtege zetelverdeiling in de Twiede Kamer laog 't mètdoen in de regering veur de PvdA evels veur de hand. Vaan december 2006 tot en mèt fibberwarie 2007 veurde 'r mèt Jan Peter Balkenende en André Rouvoet (ChristenUnie) coalitiebesprekinge die op 7 fibberwarie tot e regeerakkaord leide. In 't kabbinèt-Balkenende IV woort Bos minister vaan Financies en vice-premier. In de maonde die op 't regeerakkaord volgde verloor de PvdA nog mie aonhaank oonder de bevolking, wat ziech oonder mie vertaolde in slechte rizzeltaote bij de verkezinge veur de Provinciaol Staote in miert. De kritiek op zien functionere es leier vaan de PvdA naom daan ouch touw.
Bos kaom sterk in 't middelpunt vaan de belaankstèlling in de Financieel Crisis vaan 2008. Naotot ziech vaanoet de Vereinegde Staote e domino-effek dreigde te voltrèkke, besloot heer Nederlandse baanke mieljarde aon staotsfinancies te liene en 't Nederlands deil vaan de Fortis Bank te nationaolisere. De DSB Bank, die in 2009 ouch failliet góng, kós heer evels neet redde.
Wie tege 't ind de vreigel tösse veural CDA en PvdA touwnaom, kraog Bos weer mie profiel es polletieke leidsmaan. Gesjèlle tösse de twie partije gónge veural euver 't rapport-Davids (euver de Nederlandse steun aon d'n Irak-oorlog oonder 't kabbinèt-Balkenende II) en euver 't verlenge vaan de militair missie in Afghanistan. In de nach vaan 19 op 20 fibberwarie 2010 beslote de PvdA-ministers oontslaag te numme. Daonao lag Bos ziech touw op de campagne veur de gemeinteraods- en parlemintsverkezinge.