Watersjap

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


E watersjap (Nederlands waterschap, hei en dao hoogheemraadschap) is, veural in Nederland, e bestuursorgaan wat ziech speciaal bezeghèlt mèt 't waterhoeshawwe in 'n bestumde regio, die me ouch watersjap neump. In Nederland is dit 'n bestuurslaog die parallel aon de provincies en de gemeintes häör werk deit. Watersjappe zien in de middeliewe in Holland en 't Stiech oontstande en zien op de lang door in gans 't land ingestèld. Watersjappe höbbe 'n groete rol gespäöld in de historie vaan 't bestuur en 't waterbehier in Nederland en stoonte aon de weeg vaan 't poldermodel. Soms goon stumme op um oet bezuneging de watersjappe aof te sjaffe en hun werk te verdeile oonder provincies en gemeintes; argumint daotege is miestal de euverlas en 't gevier boetouw slech waterbehier kin leie. De Nederlandse watersjappe zien vereineg in de Unie van Waterschappen.

Gouvernemint[bewirk | brontekst bewerken]

't Gouvernemint vaan e watersjap besteit oet 'nen diekgraof (soms watergraof, es 't watersjap gein dieke kint), 'n algemein bestuur en e daogeleks bestuur. In 't algemein bestuur numme vertegewäördegers vaan versjèllende categorieë deil: ingelande (groondbezitters), pachters, bezitters vaan gebouwe, bedrieve en ingezetene (börgers die neet tot de veurege categorie hure). Dit algemein bestuur keus oet eige krink 't daogeleks bestuur; de leie daovaan heite heemrade (of hoegheemrade). D'n diekgraof weurt door de Kroen (de minister vaan Binnelandse Zakes) veur zes jaor beneump. 't Bestuur vaan 't watersjap zit zoe inein wie 't gemeintebestuur vreuger: 'ne beneumden diekgraof (börgemeister) en 'n algemein bestuur (gemeinteraod) wat oet eige krink de heemrade (wèthawwers) keus. Keeslieste mèt politieke partije bestoon bij 't watersjap pas officieel sinds 2008; daoveur woort allein op apaarte kandidaote gestump.

Tot 1992 mochte börgers (ingezetene) die neet direk bij 't waterbehier waore betrokke ouch neet veur 't watersjap stumme. De filosofie dao-achter waor 't princiep belaank - betaoling - zègkesjap: 'ne boer, dee mie belaank heet bij zaker wie 't waterpeil op zie land es de börger bij 't water neve zienen achtertuin, heet 'n groeter stum in 't watersjap. Allewijl is väöl vaan dat princiep losgelaote.

Es traditioneel bestuurseinheid höbbe watersjappe vaanajds, miestal nog, ouch waopes.[1]

Take[bewirk | brontekst bewerken]

't Watersjap heet de volgende kerntake: zörg veur waterkieringe (dieke etc.), behier vaan waterkwaliteit en behier vaan waterkwantiteit (waterpeil). Soms weure ze aander take touwgekind, wie behier vaan verkier op waterweeg of zelfs op weeg. Verordeninge die e watersjap oetveerdeg heite käöre. Watersjappe kinne, wie aander euverhede, ouch belasting höffe. Gróppe wie de ingelande en de bedriefsbezitters (die speciaal zitting höbbe in 't bestuur) betaole mie watersjapsbelasting. De provincie heet vetorech bij väöl käöre en kin watersjappe ouch instèlle en opheffe.

Boete Nederland[bewirk | brontekst bewerken]

In 't Vlaams gewes kint me e soort watersjappe op kleinder sjaol, de zoegenaomde wateringe. In 2005 stèlde me dao ouch watersjappe in, boe-in bestuurders en amtenere oet versjèllende betrokke euverhede (watering, gemeinte, provincie, gewes) zitting numme. In Fraankriek kint me zes agences d'eau. In aander len weurt dit waterbeleid, es dao al 'n speciaol instantie veur besteit, dèkser op landelek niveau geregeld.

Lies vaan Nederlandse watersjappe[bewirk | brontekst bewerken]

Nederlandse watersjappe per 2013.

't Gief in Nederland 25 watersjappe. De lèste jaore is dao-in hendeg gesnoje (herindeiling), zoetot väöl watersjappe noe de gruutde vaan 'n provincie höbbe. De grenze loupe neet altied geliek mèt de provinciegrenze, dit heet daan miestal te make mèt de luip vaan 'n reveer.

  1. Watersjap Noorderzijlvest (Groninge, Drenthe en e stökske Friesland)
  2. Watersjap Friesland (Wetterskip Fryslân; Friesland en e stökske Groninge)
  3. Watersjap Hunze en Aa's (Groninge en Drenthe)
  4. Watersjap Reest en Wieden (Drenthe en Euverijssel)
  5. Watersjap Velt en Vecht (Drenthe en Euverijssel)
  6. Watersjap Groot Salland (Euverijssel)
  7. Watersjap Regge en Dinkel (Euverijssel en e stökske Gelderland)
  8. Watersjap Vallei en Veluwe (Gelderland en Utrech)
  9. Watersjap Rijn en IJssel (Gelderland en e stökske Euverijssel)
  10. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (Utrech en e stökske Zuid-Holland)
  11. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (Noord-Holland, Utrech en e stökske Zuid-Holland)
  12. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (Noord-Holland)
  13. Hoogheemraadschap van Rijnland (Zuid-Holland en Noord-Holland)
  14. Hoogheemraadschap van Delfland (Zuid-Holland)
  15. Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (Zuid-Holland)
  16. Watersjap Rivierenland (Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Braobant en Utrech)
  17. Watersjap Hollandse Delta (Zuid-Holland)
  18. Watersjap Scheldestromen (Zieland)
  19. Watersjap Brabantse Delta (Noord-Braobant)
  20. Watersjap De Dommel (Noord-Braobant)
  21. Watersjap Aa en Maas (Noord-Braobant)
  22. Watersjap Pieël en Maasvallei (Peel en Maasvallei; Limbörg)
  23. Watersjap Roer en Euvermaos (Roer en Overmaas; Limbörg)
  24. Watersjap Zuiderzeeland (Flevoland)

't 25e watersjap is Blija Buitendijs in de provincie Friesland; praktisch gezeen weure noe alle take door 't Wetterskip Fryslân woergenome en de verwachting is tot 't op korte termijn zal verdwijne.

Bron[bewirk | brontekst bewerken]

De info vaan dit artikel is aofkumsteg vaan de Nederlandstaolege Wikipedia, gooddeils vaan dit artikel. D'n teks is neet lètterlek vertaold.

  1. Heraldrywiki - Waterschapswapens

Extern links[bewirk | brontekst bewerken]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Watersjap&oldid=331097"