Sj-umlaut

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


De sj-umlaut (inne litteratuur meistes de sch-umlaut) is 'n vorm van umlaut die veurkump in versjillige Nederfrankische en Ripuarische taalvariëteite, worónger 't Limburgs. De sj-umlaut is vanwaenge zie betrèkkelik ónregelmaesig karakter slechs in e paar vel aan te wieze, wovan wiedoet de meiste gaon euvere verangering van a nao e, wen die wuuertj gevolg door 't (historisch) cluster sj/sch. Strik-gezeen is 't dus geinen umlaut, mer 'n saort aan palatalisatie.

De sj-umlaut is betrèkkelik jónk in vergelieking mitte anger umlaute en ouch 't verspreijingsgebied is bepirk; zoea kump t'r in 't Standerdnederlands mer in ei val veur: 't wäördje "fles". In sómmige vel luuet de sj-umlaut e minimaal paar achter; mit naam bie 't ewegvalle van 't palataal karakter van 't consonantcluster. E veurbild oet 't Mofers is tes (inne mantjel) taenge tas (kóffe), wobie 't ieëste 'ne sj-umlaut haet óngervónje.

De sj-umlaut kump allein veur bie wäörd die in 't Oergermaans 't cluster *sk hawwe, neet *hs; dus bösj kump veur, meh ösj neet.

Veurbiljer[bewirk | brón bewèrke]

Oergermaans mit umlaut
(Ètsberger)
umlaut en depalatalisering
(Mofers)
ónaangetas
(Hoeagduutsj)
*askaz (boum) esj es Esche¹
*askǭ (aafval) esj as² Asche
*buskaz bósj³ bós Busch
*flaskǭ flesj fles Flasche
*taskǭ tesj tes Tasche
*waskaną wesje wasse wasschen
Noeate
  1. In 't Middelhoeagduutsj koom ónnag de vorm asche zónger umlaut veur.
  2. Luuksembörgs: Äsch.
  3. De vörm bösj en busj kómme veur in sómmige Zuud-Limbörgse dialekte.

Zuuch ouch[bewirk | brón bewèrke]

Brón[bewirk | brón bewèrke]

  • van Wijk, N. "De umlaut van a in ripuaries-en salies-frankiese dialekten van België en Nederland." Tijdschrift voor Nederlandsche Taal-en Letterkunde 33 (1914): 203-247.
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Sj-umlaut&oldid=410996"