Geologie

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Norbiks aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Carl Spitzweg: Der Geologe, roond 1860

Geologie of aeërdkunde is 'n specialisatie van de aeërdwetensjap en hèlt zich bezig mèt de besjtudering van de aeërd, häör historie en de processe die häör vörme en gevörmd haant. Wetensjappers die de geologie es hön vakgebeed haant neumt me geologe.

Limburgse pioniere[bewirk | brontekst bewerken]

Eenkel specialisaties[bewirk | brontekst bewerken]

De volgorde van gesjtèèntelaoge in d'r oondergrond kan get vertèlle över de historie van 't laandsjap, 't klimaat en 't laeve op die bepaalde plaatsj. Dit vakgebeed wert stratigrafie geneumd. 't Is nauw gerelateerd an de paleontologie, de wetensjap die fossiele resten va laeve oet 't verlaeje besjtudeert.

De structurele geologie besjtudeert vorme en sjtructure die oontsjteunt dör bewaeginge in de aeërdkaoërsj. Dis sjtructure kènne zowal de sjaal ha va continaente es wie van afzoonderleke sjtèng. Gerelateerd hie-aan is de petrologie, de klassificatie en besjtudering va gesjteentes en hun maneer van oontsjtoeë.

Es de sjeikunde wert gebruukt öm de Aeërd of processe dao-in en häör atmosfeer te besjtudere kalt me va geochemie. Op dezelfde maneer kalt me bie gebruuk van de natuurkunde bie Aeërdse vraogsjtukke va geofysica. De twieë richtinge haant väöl raakvlakke met de geologie.

Gesjiedenis[bewirk | brontekst bewerken]

Es örsjte moderne geoloog wert James Hutton besjoewd. In 1785 presenteerde e 'n artikel mèt d'r titel Theory of the Earth an de Royal Society te Edinburgh. In dit artikel besjreef-e z'n theorie dat de Aeërd väöl owwer moes zieë es wie doe waoërd aa-genaome, dat d'r väöl tied överhee moes zieë gegange väör berg öm te erodere, en öm sediment op te boewe op d'r baom van de zieë, oeë-bie gesjteenten waoërte vervörmd.

William Smith (1769-1839) tekende de örsjte geologische kaarten begoes mèt 't ordene van strata (laoge) dör besjtudering van de d'r in väörkaomende fossiele.

Charles Lyell sjreef 't beroemd waoëre book Principles of Geology in 1830 dat-e bies ziene doeëd 1875 voortdurend reviseerde. E introduceerde de doctrine van 't uniformitarianisme. Dis theorie lieërt dat langzaam, gradueel processe 't oppervlak van de Aeërd gevörmd haant, en nog ömmer an 't waerk zeunt. In de geologie haat dis theorie 't gewonne van 't catastrofisme, dat zag dat 't oppervlak van de Aeërd waoërt gevörmd in korte, catastrofische episodes, mae tösjedeur bekaans oonverenderd bleef.

Theorie van de plaattektoniek[bewirk | brontekst bewerken]

De theorie van d'r continaentendrift waoërt väörgesjtèld dör Alfred Wegener in 1912, mae 't doeërde bies de jaore 60 van d'r twintigste eeuw, wie de theorie van de plaattektoniek waoërt oontworpe, dat dis algemèng aanvaard waoërt.

Bron[bewirk | brontekst bewerken]

  • o.m. Nederlandse wikipedia

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Geologie&oldid=340389"