Euverlèk:Limburgse grammair

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Can we get a translation of this page for the English Wikipedia, at en:Limburgish grammar? I doubt it will happen, but maybe in a few years. --Wonderfool 11 mei 2006 16:25 (CEST)

Perhaps, but the page is extremely long, you see, so it would take quite some time. Besides, I prefer concentrating on efforts for smaller Wikipedias and last but not least my English is far from sufficient to translate this in proper English, and I don't know if someone else could do it. Steinbach (vreuger HaafLimbo) 11 mei 2006 17:09 (CEST)

Miervajdsvörming[brón bewèrke]

Hoi, bij de miervajdsvörming (is miervajd euverigens wel 'n Mestreechs woord?) oonder 't köpke op -s weurt gesproke euver wäörd die eindige op -er. Hij vaan weurt het miervajd gevörmp door 'n s draon te plakke. In 't veurbeeld debove (de regelmaotige miervajdsvörm) steit evels 't woord vinger mèt es miervajd vingere. Volges miech klop dat neet, toch? - PAhles 10 jan 2007 22:03 (CET)

Vingere is idd good. D'n teks moot wel eve aongepas: bij d'n oetgaank -er es agensnomen (bekker, luiper, kieker, dinker etc.) is 't miervajd/-voud ummer op -s. Apperpo, iech dink tot miervajd idd praktisch neet veurkump meh 't zouw etymologisch zoe mote zien. Miervoud mèt ou wies hiel dudelik op directe oontleining oet 't Nederlands en dao bin iech liechtelik allergisch veur. Steinbach (vreuger HaafLimbo) 10 jan 2007 22:46 (CET)
[1] - Mieëvaad op 't Mestreech is vinger(s). Op 't Mofers is vingere waal good. --OosWesThoesBes (euverlègk) 8 nov 2017 18:38 (CET)

Klein grei[brón bewèrke]

(Ik schrief toch mar Nederlands, sorry mar dat gieët ’n stuk sneller.) Een prachtig artikel! Hier wat kleine dingen die me opvielen, maar niet kan/wil veranderen zonder bevestiging:

-"dialekt" wordt steeds met "k" geschreven, terwijl "vocaole" enz. met "c" geschreven worden. Is dat niet een afwijking? Of is het omdat "dialekt" uit het Grieks komt?

-Is "oonderstoande" correct? Of beter "oonderstaonde"?

-Wat betekent "Ouch len zien oonzijeg"?

-"Dao löp 'nen hings, dae haet zich aon d'n poeët geblesseerd. (V)" Volgens de aangegeven regels zou voor "p" geen "d’n" komen, dacht ik. Of heeft Venloos nooit "de"?

-"of 'ne lange klaank halveert" is wel duidelijk, maar niet echt correct. Misschien iets als "of ’ne dubbel geschreve klinker halveert"?

-persoonlijk vnw 3e p mv is in Venlo "zeej", dacht ik. (Ik ben uit Sevenum.) Geke 10 sep 2008 14:46 (CEST)

Vólges mich:
  • Dialek is zoe sjtaerk verlimburgst dat v'r 't óp z'n Limburgs sjrieve; vocale is 'n lieënwaoërd en sjrief v'r óp z'n Ned.
  • Oonderstaonde
  • 't Laand, 't maedsje = oonzijdig
  • Mót 'ch naokieke
  • idem

--Mergelsberg 10 sep 2008 15:08 (CEST)

Es aanvölling op Mergelsberg:
- Taalkóndege 10 sep 2008 15:40 (CEST)

Mój det ´t heej zó laevendig is! Det "oonderstaonde" heb ik mar vas verangerd; beej "len" moos ik efkes met michzelf lache (misschien "naome van len" schrieve?) en de rest kumt dan nog. Behalve "dialek" dan:

Ik bin allang blie met die "k", mar ´t verbaasde mich. Wat mich betreft blieft ze d´r in! (Tot ik Veldeke-2003 haj gezeen schraef ik altied "k", want ik dach det importwäörd hun schriefwies zeuje haoje, dus Griekse wäörd hun "k". Vergeliek mar "elektrisch" in ´t Nederlands. Stóm genóg is "dialekt" in ´t Nederlands ingeburgerd as "dialect", zoedet, as de Wikipedia sjpellingssjpiekpagina geliek haet, ´t eigelik "dialec" zui mótte zien, want ´t waord is nit aech verangerd ten opzeech van ´t Nederlands.)

Wat ik net nog zeej: Kiek asteblif nar de ganse zin met deen Venlosen hings: in Venlo zegge ze nit "aon" mar "aan" Geke 11 sep 2008 22:20 (CEST)

Klópt dat vlg d'r aangegaeve regel vör e waoërd dat begint mèt 'n p neet d'n keumt in 't Venloos. Waal vör de b. Dit mót naogekaeëke werre dör ieëmes dae 't Venloos kènt. --Mergelsberg 11 sep 2008 23:52 (CEST)
Oonder welke paragraaf kan 'ch "'ne lange klaank halveert" laeze? Vör de vervoeging va ww in 't Venloos kanste dieng vraoge 't bètste an Steinbach sjtèlle.--Mergelsberg 11 sep 2008 23:58 (CEST)

Dialek mèt 'n k: luustert. Wie me wèt höbbe de mieste Limbörgse dialekte t-deletie: de -t aon 't ind vaan e woord verdwijnt es ze volg op 'nen echte consonant. Normaal gesproke zouw d'r daan idd dialec koume te stoon, umtot v'r dezelfde spelling vaan vreem wäörd aonhawwe. Noe is 't geval tot dat raar steit, wäörd mèt 'n c op 't ind. Dat zal daan ouch wel de reie zien tot die -c ummer tot -k weurt umgespèld. Wie daan ouch, spèllinge op -c koume mer zelde veur en ouch in dictionaire wie de NMD zien die gans oonbekind. Iech volg dus mer gewoen wat gebrukelek en officieel is.
Veur de res: es iech in 't Venloos of Remuns of Mestreechs e fuitsje höb gemaak, mooste dat mer gewoen verbetere :-). שׁטאיןבח Op nao de 5.000! 18 sep 2008 22:50 (CEST)

Heerlens[brón bewèrke]

In dit artikel wurt nog bekans niks euver de typische kinmèrke van 't Heëlesj in verglieking mit anger dialekte gezag. Sjient mich toch ouch waal belangriek. Solejheyen 4 jul 2010 20:41 (CEST)

Det kindj is sjoo~n?[brón bewèrke]

Volges mich klop hie get neet. Bie mich klingk "det sjoo~n kindj" in de oeare es of 't get mit sjoon ane veut te maken haet.. Volges mich is 't toch ech waal "det sjoo\n kindj is sjoo\n en die sjoo\n vroulje ouch". "broen" liek mich e väöl baeter veurbeeld. "det broe~n kindj is broe~n es die broe\n vroulje ouch". --OosWesThoesBes (euverlègk) 17 mei 2013 16:41 (CEST)

Klasse II adjectief[brón bewèrke]

[2]

Hie is 't get te simplistisch waergegaove. Mit name Geit 't oet op 'ne vocaol, -f, -g, -j, -l, -m, -n, -ng, -r, -w of -s nao 'ne vocaol, daan vèlt 't in klasse II. stump neet gans. Bieje fricatief guldj dit namelik allein wen 't adjectief d'n toean kan verangere (anges/baeter gezag: lange klinker of diftong). Me zaet inderdaad "'n wie\s vrouw" of "'n dou\f vrouw", meh wo de klinker gein verstoeating kan kriege vèltj 't in klasse I: "'n doeffe ketsing" (neet "'n doef ketsing"!) of "'n losse verbinjing" (neet "'n los verbinjing"). Of dit ouch guldj veur 't Mestreechs bv. is mich neet dudelik, meh bie ós inne midde zeker waal. --OosWesThoesBes (euverlègk) 7 nov 2017 13:32 (CET)

Veur zoewied iech weit is dat in 't Mestreechs neet 't geval. Meh iech wouw dit artikel zoewiezoe nog ins aonpasse tot 't mie euver alle soorte Limbörgs geit en minder euver drei specifieke dialekte. Euver die adjectieve zouw iech daan zeker sjriever tot de regele daoveur per dialek kinne versjèlle. Bronne zouwe in dit geval welkom zien. Höbste die veur dien bewering? Steinbach Maak de wereld sjoender, besjrijf häöm op Wikipedia! 7 nov 2017 14:35 (CET)
Veure joeks 'ns opgezóch: [3] - ouch 't Mestreechs hèltj hie 'n -e. --OosWesThoesBes (euverlègk) 7 nov 2017 14:42 (CET)
En wie ich al dach: [4] - dit guldj ouch veur 't achterveugsel -loe(a)s. --OosWesThoesBes (euverlègk) 7 nov 2017 14:44 (CET)
Ich zal wen ich heim bön 'ns inne dissertaasje van Bakkes kieke waat dae dao-euver haet gesjreve. --OosWesThoesBes (euverlègk) 7 nov 2017 14:49 (CET)

Ich zeen al det Bakkes 't óngerverdeiltj in veer klasse, dus ich dink det ich - es 't moog - dit efkes ónger henj gaon numme. --OosWesThoesBes (euverlègk) 8 nov 2017 14:04 (CET)

Bakkes (1996; 147-148) zaet:

  1. eige, gevónje. Dees categorie is ónverbaoge ('n eige indeiling; 't gevónje kindj etc.)
  2. anger, blie, raar, baeter. Dit is bie ós klasse II, meh den zónger toeanverangering
  3. roe, stief, werm, erg. Det is ouch oos klasse II
  4. los, europees, ech. Klasse I

Wiejer nag get oetzunjeringe wie gans(e) etc. 't Óngersjied guuef t'r op pagina 146 aan:

Categorie 2 bevatj gróndjwäörd die predicatief ènjige op a. 'ne neet-sleiptuuenige klinker (blie) of b. 'ne neet-sleiptuuenige klinker gevolg door 'ne stumhöbbendje mitklinker (raar, anger). Categorie 3 bevatj e gróndjwaord op a. 'ne sleiptuuenige klinker (roe), b. 'ne sleiptuuenige klinker gevolg door 'ne mitklinker dae bieje mannelike regens stumhöbbendj wuuertj (stief - stieve) of c. 'ne sleiptuuenige klinker gevolg door stumhöbbendj ènjigendje mitklinkergroep bieje mannelike regens. (werm) Categorie 4 besteit oet wäörd die ènjige op 'ne stumloeaze mitklinker inne verbaoge mannelik vorm (slech - slechte; europees - europese; los - losse).

Hie-oet concludeer ich dus det mien situaasje inderdaad de richtige is. Inne teks op dees pagina geit me oet vanne predicatieve vorm zónger ach te numme vanne verbaoge vorm inne mannelike vorm, dewiel deze dus waal hieël wichtig is. --OosWesThoesBes (euverlègk) 8 nov 2017 18:34 (CET)

[5] - losse stökker. Ónbewös höbs se-n 't hie zelf ouch al zoea toegepas zoea te zeen :) --OosWesThoesBes (euverlègk) 8 nov 2017 18:42 (CET)

Hoj, de zaots allezeleve op mien antwoord te wachte. Alloh, iech zal d'n ierste zeen um touw te geve tots diech academisch gezeen mie gekwalificeerd bis um dit artikel aon te passe es iech. Feitelek kin iech diech ouch neet verbeeje um draon te wèrke. Zouwste evels toch iers miech aon 't artikel wèlle laote? Kieke v'r daonao wijer.
Zelf waor iech de lèste weke bezeg mèt 't aofmake vaan alle wio's die soms al jaore ope ligke. Dat geit wmb veur (en en passant zouw iech 't edereine hei op Wikipedia wèlle aonraoje). Tenao kin iech dit aonpasse. Es iech ind deze maond nog gei werk devaan gemaak höb, bis diech draon, kinne v'r dat es hiere oonderein aofspreke? Steinbach Maak de wereld sjoender, besjrijf häöm op Wikipedia! 11 nov 2017 17:19 (CET)

Zeker! Ich höb zelf tonneet hieël väöl tied euver, dus ich wól zowiezoea neet drek d'raan beginne. --OosWesThoesBes (euverlègk) 12 nov 2017 20:02 (CET)

de/d'n[brón bewèrke]

"'t Bepaold lidwoord bij manneleke wäörd kin versjèlle. In sommege dialekte is 't altied de; dat gelt beveurbeeld veur Oos-Limbörgse dialekte wie 't Remunjs en 't Zittesj: de man, de aezel, de boum, de tieger."

Wo is dit op gebaseerdj? Volges mich volg 't Remunjs gewuuen 't Mestreechs hie-in. Vergaet neet det de winner van 't vastelaoveskónkoer dao "d'n Uul" wintj en de pap neump me "d'n aje". Ouch hie vinjs se dudelik "'nen Hollenjer" en "d'n datem" trögk. --OosWesThoesBes (euverlègk) 5 dec 2017 13:58 (CET)

Aoh, daan veraander iech d'n teks. Iech weit tot de situatie wie iech ze besjrijf in 't Heuvelland algemein is, meh vaan Remund weit iech minder aof heh. Daan veraander iech 't in 'Valkebergs'. Steinbach Maak de wereld sjoender, besjrijf häöm op Wikipedia! 5 dec 2017 14:20 (CET)
Ich zal veure zekerheid nans Bakkes d'rop naoslaon wen ich heim bön. Ouch veur 't Mofers guldj de Mestreechse meneer. Al haw Mofert vreuger zienen eige variantj (zuuch ouch: Bdht-klinkerregel). --OosWesThoesBes (euverlègk) 5 dec 2017 17:27 (CET)
Bij dinger die zoe perceis weure umsjreve gaon iech liever aof gezaghöbbende bronne. Dus este bij Bakkes kins vinde wie dat in Mofert geit - prima. Iech stèl miech zoewiezoe veur totste dit nog ins naolöps es iech veerdeg bin. Steinbach Maak de wereld sjoender, besjrijf häöm op Wikipedia! 5 dec 2017 18:42 (CET)
Ao zeker, dao bön ich 't mit dich èns. Veur 't Mofers weit ich det dit inne dissertaasje steit, went ich höb dem vurge maondj nans gans doorgenómme. 't Zal mich dees waek waal lökke mich dao efkes veur te gaon zitte. --OosWesThoesBes (euverlègk) 6 dec 2017 10:51 (CET)

Gevónje op p. 64 van Bakkes Variatie en verandering in het Montforts (1996): "Hiaatdelgende -n tussen woorden: in zn-groepen met als regens een enkelvoudig mannelijk zn. Alle bijvoeglijke woorden die anders zouden eindigen op -ə worden gevolgd door een /n/ als het volgende woord binnen die woordgroep begint a. of met klinker of tweeklank: d'n ei\ne - b. of met d-: zó\nnen du\re ró\mmel - c. of met t-: 'nen twieë\djen te\jjer - d. of met h-: d'n häö\le bou~m." Dao-ónger guuef t'r nag aan det dit ieëre ouch gólj veur r- en -l: "'ne gojen luchter", "dae zoeren raenge", "d'n raam", "oppen rök", "vannen Ruiver", en zo wiejer. --OosWesThoesBes (euverlègk) 11 dec 2017 13:51 (CET)

De Boesj, Hirkebós en diftongeiering[brón bewèrke]

De verwarring zal allich kómme doordet de Boesj zelf ouch in 't Zelfkantjs diftongeringsgebied ligk (zuuch ouch hie). Hirkebós vörmp den weer 'n eige exklaaf wo 'tzelvendje percès ouch veurkump. --OosWesThoesBes (euverlègk) 19 dec 2017 11:18 (CET)

d'r deivel[brón bewèrke]

Ich höb Mofers d'rbie gezatj veur te laote zeen det 't nag väöl wiejer is verbrèdj es hie steit gesuggereerd. 't Veurbild op 't Mestreechs guuef de illusie det 't allein mer in Zuud-Limbörg veurkump. Mesjiens det e zinke wie "Ouch hoger in 't naorde, worónger in Mofert, kump dit versjiensel nag veur." baeter is. --OosWesThoesBes (euverlègk) 14 apr 2018 18:53 (CEST)

Iech vin 't bès, meh daan wèl dao wel 'ne bron veur. Steinbach (euverlègk) 14 apr 2018 19:30 (CEST)
Steit gewuuen in 't Mofers Waordebook. Ich zal wen ich heim bön 'ns kieke welche pagina 't op steit. --OosWesThoesBes (euverlègk) 17 apr 2018 14:17 (CEST)

Loupe[brón bewèrke]

Verkörting heet bij loupe euveral in Limburg veur neet-verwachte vörm gezörg. Dao zal ich dich toch mótte taengespraeke. Inne Roerstreek guldj van vreuger oet det de vörm doe luips en hae luip de norm zeen. Allewiel is det ónger invlood van 't Remunjs nimmieë zoea euverdudelik te huuere, mer 't guuef zeker nag luuj van ajer generaties die de verkorting neet toepasse. 't Waord "euveral" huuert hie dus neet heim! :) --OosWesThoesBes (euverlègk) 9 mei 2019 12:45 (CEST)