Groêselt

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Groêselts. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Groêselts aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Groêselt (Gronsveld)
Gewaeze gemeinte in Nederlandj

Gronsveld wapen 1882.svg

{{{locatie}}}

Gevörmp èlfden iew
Opgehaeve 1982
Opgegange in Èèsjde
Provincie {{{provincie}}}
Hoofplaats {{{hoofplaats}}}
Opperflaakde (bie opluffing) 10,87[1] km²
– daovan water:  ? km²
Inwoeners (kort veur opluffing) 3.285 (1971)
deechde: 302[1]/km²
Lies van börgemeisters
Kèrk van Groêselt mèt sjpeklaoge
Kesjtieël va Groonsvaeld (1827) dör Alexander Schaepkens

Groêselt of Groéselt (Nederlands: Gronsveld) is 'n dörp ien de gemèjnte Èèsde-Mergraote ien Zuid-Limburg. Tot 1982 waor 't 'n zelfsjtandeg gemèjnte swoame mit Riekelt, dat ien 1943 debie woert gevoog. Daonao huuërde 't tot 2011 bij Èèsjde. Bie de heriendèjling vaan de gemèjntes ien 1982 ginge de buurtsjappe Hoontem en 'n dèèl vaan Ikkelder wuver nao de gemèjnte Mergraote. Ie Groêselt woene roond de 2500 luj.

Awwer sjriefwèjze zien: Gronsele, Grunfelt, Grueles, Gruosles. De ajst bekènde vermelding Grueles sjtèèt ien 'n akte oet 1063. Grueles of Grules is de Waalse vörm en wört oetgesjprwoeke es "groles".

Groêselt hèèt 'nen èège Groéselder Diksjenèr oet 1979 van de haand van Gilles Jaspars. Van dezelfden auteur versjien ien 2000 't Woordenboek van het Gronsvelds mèt 9000 Nederlandse wöörd en hun Groêselder vertoaling.

Ie Groêselt beveende zéch twie fröötveilinge, dèj 'n regionaal functie hebbe ien 't vanaads belangriek fröötteeltgebéd Zuid-Limburg.

Waope[bewirk | brontekst bewerken]


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs.

De gemeinte Groonsveld kraog op 27 oktober 1882 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

Vaan lazuur (blauw) belaoje mèt Sint-Maarten te peerd, gekleid in 'ne waoperok, brodekijne en geploumden helm vaan zèlver (wit), mèt e zèlvere zweerd in de rechterhand aofsnijend e stök vaan zienen um de sjouwers oetgespreide hermelijne mantel, boevaan in de rechterbinnekant 't aajd waope vaan Groonsveld steit, drei bel vaan keel op e veld vaan goud, gedèk mèt 'ne graovekroen, 't peerd vaan natuurleke brojn kleur mèt hoofstèl vaan zèlver, stoonde op e terras vaan zèlver (greun, of sinopel, op 't pleetsje), daoneve 'ne naakse bedeleer vaan natuurleke kleur, mèt um de lendene 'ne grodel mèt 'n tes vaan zèlver.

De drei bel vaan keel zien inderdaod 't aajd waope vaan de vrij hierlekheid Groonsveld; 't veld waor oersprunkelek vaan zèlver, meh al in de middeliewe veraanderd nao goud. Sint-Maarten is de parochieheilege. 't Rieksgraofsjap, boetouw Groêselt later woort verheve, had e gedeild waope mèt oonder de drei bel en bove 't geslach Van Bronckhorst (vaan keel, mèt 'ne liew vaan zèlver, getongk, genageld en gekroend vaan goud). De sjepebaank Groonsveld droog dat waope ouch op zie zegel, mèt Sint-Maarten debij.[2] De fusiegemeinte Eisde naom de drei bel vaan Groonsveld in zie nui waope op; ze weure dao, es verwiezing nao de status vaan Groonsveld es riekshierlekheid of -graofsjap; door d'n Duitse rieksadeleer op de boors gedrage.[3]

Historische inwoenertalle[bewirk | brontekst bewerken]

jaor aontal jaor aontal jaor aontal
1830 1.385[4] 1879 1.822[5] 1930 1.681[6]
1840 1.517[7] 1889 1.878[8] 1947 2.341[9]
1849 1.682[10] 1899 2.041[11] 1956 2.472[12]
1859 1.663[13] 1909 2.211[14] 1960 2.789[15]
1869 1.774[16] 1920 1.453[17] 1971 3.285[1]
Opmerkinge
  • De gemeinte Groonsveld umvatde neve 't dörp Groonsveld ouch Hoontem en 't noorde vaan Ikkelder.
  • Tot 1920 umvatde de gemeinte ouch 't dörp Heugem. D'n trökval in aontal inwoeners bij de volkstèlling vaan dat jaor is touw te sjrieve aon de annexatie vaan Heugem door Mestreech; t'r vergelieking: in 1919 had Groonsveld 2.517 inwoeners.[18]
  • Sinds 1943 umvatde de gemeinte ouch 't dörp Riêkelt, tot daan touw 'n zelfstendege gemeinte.
  • Op 1 juli 1970 stoont de gemeinte Groonsveld 3,55 km² aof aon Mestreech. Op dat stök groond woende toen 66 lui.[19]

Bezeenswêrdig[bewirk | brontekst bewerken]

Evenemeente[bewirk | brontekst bewerken]

  • Mêt de Groete Broonk, ens ièn de veer jaor, is voëgelsjete op Peenksmaondig.
  • Broonkzoondig trik de persessie doer 't döörp; mit de Groete Broonk is dat oonder begeleijing van sjötterij "de Grenedeers"

Duerpsverejniginge[bewirk | brontekst bewerken]

  • Sjötterij Aartsbroedersjap Seent Sebastianus oet 1619
  • Heemkundevereiniging veur Groéselt en Riékelt: Grueles oet 1980
  • Vootbalclub S.C.G. Groéselt
  • Biljertclub
  • Kuüninklijke Hermenie van Groéselt
  • C.V. de Zweitlanceers
  • KBO Katteliéke ouwere boond

Persoene[bewirk | brontekst bewerken]

Rifferenties[bewirk | brontekst bewerken]

  1. 1,0 1,1 1,2 Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling
  2. Heraldry of the World - Gronsveld
  3. Heraldry of the World - Eysden (sic)
  4. Volkstèlling 1830
  5. Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling
  6. Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling
  7. Volkstèlling 1840 - Limbörg
  8. Volkstèlling 1889 - Limbörg
  9. Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling
  10. Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie
  11. Volkstèlling 1899 - Limbörg
  12. Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte
  13. Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling
  14. Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling
  15. Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes
  16. Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek
  17. Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling
  18. Woeningtèlling 1919
  19. VOlkstèlling 1970 - Lies vaan grenswiezeginge tösse gemeintes, resp. vaan opgeheve en nui gevörmde gemeintes in d'n tied vaan 31 mei 1960 t/m 28 fibberwarie 1971

Extern links[bewirk | brontekst bewerken]

Heemkundevereniging Grueles
Groéselt online
Groéselder Diksjenèr online
Hermenie Groéselt
C.V De Zweitlanceers
Groéselts waope

 
Gemeinte Èèsjde-Mergraote
Dörper: Bieëmele | Ikkelder | Èèsjde | Groêselt | Keer | Mergraote | Maer | Misj | Norbik | Oêsj-Moarend | Riêkelt | Sjuuëlder | Se-Gietere | Tebannet
Buurtsjappe en gehuchte: Berg | Bergenhoëze | Breusj | Bruusjterbusj | Gastes | Ge Kruuts | Groeët-Welsde | Herkenter | Hoontem | Klae-Welsde | Liebik | 't Mariadörp (De Klonie) | Moarend | Moersjelt | Oêsj | 't Roeët | Sjei | Sjilberg | Sint Antoniusbank | Terhoorsj | Terlinne | Termaar | Ulvend | Vroële | De Wesj | 't Wiethoês | 't Wolfses
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Groêselt&oldid=351454"