Biebel

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

---

De Biebel is 't heileg book vaan 't christendom. 't Is 'n verzameling gesjrifte die veur e deil in de Joedse traditie oontstande zien (Aajd Testamint) en veur e deil roontelum Zjezus en de vreug Christene speule (Nui Testamint). Veural binne protestantse genootsjappe is 't book väöl vertaold en weurt 't dèks door geluivege geleze. In zeker maote weurt 't book ouch boete de cónteks vaan 't geluif um zien literair en cultureel beteikenis geleze.

Opbouw

't Aajd Testamint (dat is ouch geliek de Joedse biebel) is verdeild in

• De Wèt (Torah ofwel Pentateuch): de vief beuk touwgesjreve aon Mozes;
• de Profete
• de Sjrifte, o.m. de Psalme.

Van de mieste auteurs is allein de naom te vinde of ze zien oonbekind.

Pentateuch Genesis Exodus Leviticus Numeri Deuteronomium Historische beuk Jozuwee Riechters Ruth 1Samuel

2Samuel 1Keuninge 2Keuninge 1Kronieke 2Kronieke Esdras Nehemias Ester Wiesheidsbeuk Job Psalme

Spreuke Prediker Kantieke Groete profete Isajas Jeremias Lamentaties Ezechiël Daniël Klein profete Hoseas

Joël Amos Obadias Jonas Michaeas Nahum Habakuk Sofonias Haggaeus Zacharias Malachias

De Deutero-canonieke beuk vaan 't Aajd Testamint Dit zien gesjrifte die pas in twiede instantie aon de Biebel woorte touwgeveug door de Concilies van Florence (1441) en Trente (1546). Door de protestantse kèrk weure dees beuk tot de apocriefe gerekend; ze make in dees tradities dus gei deil oet vaan de Biebel.

Touwveuginge op Esther Judith Tobit I Makkabeeë II Makkabeeë

Wiesheid vaan Salomo Wiesheid vaan Jezus Sirach Baruch Touwvoginge bij Daniël

De apocriefe beuk van 't Aajd Testamint

Dees beuk weure neet tot de Biebel gerekend: Ezra III en IV, Makkabeeë III en IV, Psalm 151.

Nui Testamint Mèt es belangriekste auteurs: de veer evangeliste: Mattëus, Marcus, Lucas en Johannes en de brevesjrijvers Paulus en Jakobus.

Evangelieë Matteüs Marcus Lucas Johannes Historie Handelinge Epistele vaan Paulus 1Korinthiërs 2Korinthiërs

Galate Efeziërs Filippenze Kolossenze 1Thessalonicenze 2Thessalonicenze 1Timotheus 2Timotheus Titus Filemon

Ander epistele Hebreeë Jakobus 1Petrus 2Petrus 1Johannes 2Johannes 3Johannes Judas Revelatie

De Apocriefe van 't Nui Testamint

Dees apocriefe beuk hure neet bij 't Nui Testamint. Ze weure neet door de kèrke erkind. Hun bestoon waor ummer bekind zoe es 't Epistel van Barnabas en de tekste van Nag Hammadi. Soms zien ze te reconstruere oet verwiezinge door vreuger kèrkvajers. De Apocriefe bij 't Nui Testamint zien:

• • Handelinge van Petrus
  • Handelinge van Paulus
  • Handelinge van Johannes
  • Handelinge van Thomas
  • Handelinge van Andreas
  • Evangelie van Thomas
  • Evangelie van de Hebreeë
  • Evangelie van de Ebioniete
  • Evangelie van de Nazareners
  • Evangelie van de Egyptenere
  • Evangelie van de Naäsenen
  • Evangelie van Petrus
  • Openbaring van Petrus
  • Verkondiging van Petrus
  • Evangelie van Judas
  • Evangelie van Maria Magdalena
  • Epistel van Barnabas