CDU

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Heëlesj. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Heëlesj aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Logo va de CDU

De Christlich Demokratische Union Deutschlands, of kót CDU, is 'n politieke partie in Dütsjlank. Zie besjteet op federaal niveau seër 1950 en behuët tot 't midde van 't politiek spectrum. De CDU is 'n gemieësigd conservatief-christelige partie. I Beiere besjteet de CDU neet, mer guëf 't 'n zösterpartie: de CSU. Bei partieë wirke op federaal niveau same, al behaote zie dön ege sjtructuur. I g'ne Bóndsdaag vörme zie ing fractie. Bei partieë hant mitgleder unger protestante en kathelieke en van alle economische klasse. De partie identificeert zichzèlf mieë mit de kathelieke en protestantse kirke, meh 't partieprogram is mieë pragmatisch as ideologisch.

Noa d'r Twieëde Weltkreeg woeëde i Dütsjlank versjillige christedemokratische partieë opgerich. Vrieë rap, op 14 december 1945, besjlótte zie alle d'r naam Christlich Demokratische Union [Deutschlands] aa te numme, mit oetzundering va de CSU i Beiere. De medesjiftesj woare mitgleder va de kathelieke centrumpartie, oeë-unger Konrad Adenauer, deë in 1949 president va g'n Bóndsrepoebliek Dütsjlank woeëd, mitgleder va de conservatieve protestantse "Deutschnationale Volkspartei" en twieë liberale partieë. De christedemokratie woar ing va de veer politieke sjtruimónge die woare toegesjtange durch de geallieerde machte. De versjillige CDU-aafdelónge kinde ing groeëte autonomie i de nüj federale sjtaat. De Rienlandse CDU va Adenauer untwikkelde zich tot ing va de mechtigste CDU-aafdelónge i Dütsjlank, dewiel ieërder de Berliense tak dat woar.[1]

Op 21 oktober 1950 vóng de ieësjte federale partiedaag i Goslar (Nedersakse) sjtat. Adenauer woeëd hei tot lengelige vuurzitter va de CDU gekoaze. De CDU blieëf bis hüj ing va de groeëtste miets verteëgewöardigde partieë i de Dütsje politiek. I de joare '50 zörgde d'r Minister van Economische Zake, Ludwig Erhard, vuur 't Wirtschaftswunder, ing periode van economische greuj i g'n BRD. Pes in 1963, toen Konrad Adenauer aaftrooj en Erhard aatrooj as bóndskanselier va Wes-Dütsjlank, verleer de CDU höar absolute mieërderheed, al kós zie wieërregiere mit de conservatief-liberale FDP. De ieësjte "Rot-Schwarz-Koalition" mit de sociaaldemokratische SDP woeëd gevörmd op 1 december 1966, oeë-i Kurt Georg Kiesinger verkoaze woeëd tot kanselier. Bei de verkezóng van 1969 kam de partie vuur 't ieësj óch i de oppositie terech en woeëd 't lank wieërregierd durch 'n coalitie va de SPD en FDP. De SDP en de FDP behaote de mieërderheed i de joare '70 en pes in 1983 wón de partie flink. Die wins góng in 1987 wier verloare, meh Helmut Kohl kós as bóndskanselier aablieëve. Noa die Wende (d'r val va d'r Berliense Moeër in 1989) woeëd contak gelèg mit de Oeës-Dütsje zösterpartie va Lothar De Maizière. I de Oeës-Dütsje Volkskammerverkezónge behoalde die partie de mieërderheed en woeëd vuur 't ieësj inne neet-communis minister-president va g'n DDR. In oktober 1990 góng de Oeës-Dütsje CDU op i de Wes-Dütsje. Nao de "Wiedervereinigung" wón de CDU en in 1994 aavaarde Kohl names de CDU, FDP en SPD obbenüts de kandidatoer vuur 't bóndskanselierssjap.

Vanaaf 1998 góng 't sjlech i de peilónge mit de CDU, en besjlót Gerhard Schröder va de SPD wieër te regiere mit Joschka Fischer va Bündnis 90/Die Grünen. In 1999 en 2000 kam de CDU sjlech in 't nüts durch e partiefinancieróngssjandaal. Oet ungerzeuk kam oet dat Kohl betrókke woar geweës bei 't sjandaal. Heë verleer heidurch zing ieërelidmaatsjap. De "Rot-Grüne Koalition" va de SPD en Die Grünen kós noa de bóndsdaagverkezónge van 2002 wieërregiere. De CDU verleer obbenüts zedele. In 2005 woar Angela Merkel, die i g'n DDR woar gewasje, de ieësjte vrouwelige kandidaat vuur 't bóndskanselierssjap. Zoeëwaal de CDU en de SPD verlere zedele bei de verkezónge i dat joar, meh bei houwe te wenig zedele um de mieërderheed i de bóndsdaag te vörme. Bei partieë gónge toen wieër as ing coalitie. Bei de verkezónge van 2009 góng Merkel wieër mit de FDP, meh die coalitie verleer de mieërderheed bei de verkezónge van 2013. Heidurch regiert hüj obbenüts 'n "Rot-Schwarze Koalition" unger leióng va Angela Merkel.


Wiki letter w.svg  Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle


Externe link[bewirk | brón bewèrke]

Brón[bewirk | brón bewèrke]

Dit attikel is gebaseerd op 't corresponderend attikel op de NL-wiki

  1. http://www.kas.de/wf/de/71.8753/
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=CDU&oldid=412498"