Zoogdiere

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


'n Käör aon versjèllende zoogdiere:
Gewoene vampier (Desmodus rotundus),
Virginiaansen opossum (Didelphis virginiana),
Grijze reuzekangoeroe (Macropus giganteus);
Gewoene builmol (Notoryctes typhlops),
Mins (Homo sapiens),
Noordeleke zieolifant (Mirounga angustirostris);
Fókseikhore (Sciurus niger),
Afrikaons boumsjöbbedier (Manus tricuspis),
Savanneolifant (Loxodonta africana);
Vogelbekdier (Ornithorhynchus anatinus),
Colugo (soort oonbekind),
Rendier (kariboe; Rangifer tarandus);
Böltrögk (Megaptera novaeangliae),
Staarmol (Condylura cristata),
Reuzepanda (Ailuropoda melanoleuca);
Reuzegordeldier (Priodontes maximus),
Steppezebra (Equus quagga),
Steppeslörfhunneke (Rhynchocyon petersi).

Zoogdiere of Mammalia zien 'n klasse vaan de stam vaan de Gewervelde diere. Tot dees klasse hure de mies oontwikkelde diere op Eerd, boe-oonder de mins.

Aofstamming en oontwikkeling[bewirk | brontekst bewerken]

De zoogdiere stamme aof vaan reptielechtege bieste. De lèste gemein veurawwers vaan de modern reptiele en zoogdiere leefde in 't Carboon; 't geit um de zoegeneumde Amniota. Oet hun oontwikkelde ziech de Sauropside (feitelek de reptiele wie v'r die noe kinne, entans hun gemeinsjappeleke veurawwers) en de Synapside, die nog wel hiel reptielechteg oetzaoge meh in hun gereemde al de ierste teikes vaan zoogdiere vertuinde. De ierste echte zoogdiere versjijnde in 't Trias. Welk bies es ierste heet gezoog is neet bekind; wel is 't aon te numme tot de bieste in kwestie nog eier lagte. Vivipaar zoogdiere (Theria), zoewel de veurawwers vaan de buildiere (Metatheria) es vaan de mojerkookdiere (Eutheria), oontwikkelde ziech in 't Jura.

Al deen tied waore de zoogdiere vrij klein, oonbeteikenende bieskes in de sjeem vaan dinosaurusse en aander groete reptiele. Pas in 't Cenozoïcum, nao 't oetsterve vaan die groete bieste, oontwikkelde ziech de zoogdiere tot de dominante orde die ze noe zien. Doortot 't in 't Cenozoïcum relatief kaajd is, höbbe de wermbleujetege en geïsoleerde zoogdiere e groet veurdeil bove de reptiele.

Kinmerke[bewirk | brontekst bewerken]

Zoogdiere kinmerke ziech door:

De mieste zoogdiere zien ouch vivipaar (de Monotremata lègke nog eier) en höbbe zweitkliere en gespecialiseerde tan. De gruutde vaan de zoogdiere löp oeterein vaan e paar centimeter tot tientalle meters. Bepaolde soorte höbbe e hoeg niveau vaan intelligentie bereik.

Taxonomische verdeiling[bewirk | brontekst bewerken]

De zoogdiere weure allewijl miestal in drei oonderklasse en inkel tientalle ordes ingedeild. 'n Traditioneel indeiling (door modern oonderzeuk gooddeils ingehaold) is de volgende.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Zoogdiere&oldid=355251"