Gebrook (Heële)

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke
Dit artikel is in versjillende Limburgse dialekte gesjreve. Ómdat 't plaotsgebónje is maogs doe 't ómzètte nao 't Breuker, as te dit dialek sjpriks.

Gebrook (Hoensbroek)
Gewaeze gemeinte in Nederlandj

Hoensbroek wapen.svg

{{{locatie}}}

Gevörmp 1388
Opgehaeve 1982
Opgegange in Heële
Provincie Nederlands Limburg
Hoofplaats Gebrook
Opperflaakde (bie opluffing) 8,92[1][2] km²
– daovan water: 0,11[1] km²
Inwoeners (kort veur opluffing) 22.670 (1971)
deechde: 2.541[2]/km²
Lies van börgemeisters
Veur anger plaatse mit deze naam, zuug Gebrook

De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Sjènnes.

kèsjtiel Gebrook

Gebrook (Nederlands Hoensbroek) is ei dörp in de gemeinte Heële. Bekènd is Gebrook gewoore van 't kèsjtiel Gebrook. Dit kèsjtiel wovan 't oudste deil sjtamt oet 1250, haet mae es 40 kamesj. Gebrook dank ziene naam aan de katholieke graaf Adriaan van Hoensbroek, dae d'r veur zörgde dat de in 1388 verworve hiërlikheid Hoensbroek bie Sjpanje bleef huère.

Aanvankelik waor Gebrook mer ein gans klein dörp. Meh dit verangerde radikaal wie in 1902 door de regering in Den Haag woord besjlaote om Sjtaatsmiene te gaon boewe. Gebrook woort aangeweze om dao de twiëde koel te gaon boewe, de Sjtaatsmien Emma. Noe haet de Emma noats ech in Gebrook gelaege. De Koel haet gans zien besjtaon ömmer op grondjgebied van de gemeinte Haelder gelaege, wobie die gemeinte eigelik veer koele how: de Oranje Nassau I biej de sjtaasje en de Oranje Nassau III en IV in respectievelik Haelderhei en op de Hekseberg. Meh de Emma woord ömmer aangeduid mèt Gebrook of Treebeek es vestigingsplaatsj. Mèt de aanlègk woort begonne in 1908 en in 1913; sjus veur d'r aesjte weltaorlog woort de aesjte koal geproduceerd. De aafveur ging via ein eige sjpaor dat oet Brunssum kaom van de Sjtaatsmien Hendrik, dwaasj door Gebrook via Nöth euver Sjènne nao de have van Stein. De Emma woord in 1975 gesjlaote, en op 't terrein haet nog eine ganse tied ein ongerdeil van de Afcent gezaete. De groate blikvanger, Sjach III van de Emma, is hauverwaegs de jaore '80 gesjloop.


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Breuker.

Sinds 1982 mak Gebrook deil oet van de gemeinte Heële, dit nao de gemeintelike herindeilinge van dat jaor. 't Awd gemeintehoes aan de Nuujsjtraot is nog bewaard geblieëve, meh is neet mieë i gebroek. In 't dörp is huuj 'ne sjtadsdaelwinkel gevestig, woeë me vuur gemeintelike zake terech kint.

Bie d'r mert sjtaet de klein Sint-Janskirk, de aw parochiekirk. 't Mergele gebuike is in de 14e ieëw geboewd es kapel van 't kesjtieël en nog pès de 18e ieëw wiejer oetgeboewd tot wat 't noe is. Ómdat 't kirkske begin 20e ieëw te klein woert, besjloot 't kirkbesjtuur 'n nuuj groeëter kirk te boewe naeëve de aw: de groeëte Sint-Jan.

Gebrook haat de mieëste erkinde waterbrónne va Nederland. Op 't terrein van Schiffers Food ligke zös brónne, woevan de uëverheid veer erkind haat. Dees brónne zint bekind es de Cornelia, Hebron, Idel en Sifres. De twieë lètsgeneumde zint daonaeëve aoch officieel erkind es mineraalwaterbrónne.

Waope[bewirk | brontekst bewerken]


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs.

De gemeinte Gebrook kraog op 17 augustus 1858 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

In lazuur (blauw) 'nen heilege vaan goud, veur ziech hawwend e sjèld vaan zèlver (wit), mèt veer dweersbalke vaan keel (roed), dao-euverheer 'ne liew vaan sabel (zwart), gekroend, getóngk en genageld vaan goud.

't Sjèldsje mèt de liew is 't femiliewaope vaan de hiere vaan (Hoons-)Gebrook, d'n heilege, dee in de besjrieving neet is gespecificeerd (en op de teikening vrouwelek oetzuut), waor oersprunkelek Sint-Jan-d'n-Evangelis, de parochieheilege, dee same mèt 't Breuker femiliewaope op de aw sjepebaankzegele stoont.[3]

Historische inwoenertalle[bewirk | brontekst bewerken]

De volkstèllinge vertèlle veur Gebrook twie verhaole. In de negentienden iew waor 't 'n kwakkelgemeinte, boe 'ne geringe greuj gaw weer teneet woort gedoon door 'ne krimp. Nao 1900, en zeker nao 1909, greujt de gemeinte evels explosief, wie de aander gemeintes in de Oosteleke Koel.

Jaor Aontal Greuj (gans Limbörg)
1830 1.189[4] --
1840 1.197[5] +0,7% (+5,6%)
1849 1.198[6] +0,1% (+4,3%)
1859 1.223[7] +2,1% (+4,4%)
1869 1.198[8] -2,0% (+4,5%)
1879 1.257[9] +4,9% (+7,0%)
1889 1.204[10] -4,2% (+6,8%)
1899 1.254[11] +4,2% (+10,2%)
Jaor Aontal Greuj (gans Limbörg)
1909 1.565[12] +24,8% (+17,8%)
1920 7.761[13] +395,9% (+32,6%)
1930 13.618[14] +75,5% (+25,1%)
1947 16.042[15] +17,8% (+24,2%)
1956 20.671[16] +28,9% (+27,3%)
1960 21.670[1] +4,8% (+7,4%)
1971 22.670[2] +4,6% (+13,9%)
Opmerking
  • In de volkstèlling vaan 1971 zien de inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond.
Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971

(logaritmische sjaol; x1830=100)

Greun: Gemeinte Gebrook
Blauw: Provincie Limbörg

Rifferenties[bewirk | brontekst bewerken]

  1. 1,0 1,1 1,2 Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes
  2. 2,0 2,1 2,2 Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling
  3. Heraldry of the World - Hoensbroek
  4. Volkstèlling 1830
  5. Volkstèlling 1840 - Limbörg
  6. Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie
  7. Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling
  8. Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek
  9. Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling
  10. Volkstèlling 1889 - Limbörg
  11. Volkstèlling 1899 - Limbörg
  12. Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling
  13. Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling
  14. Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling
  15. Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling
  16. Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte
Commons
In de categorie Hoensbroek van Wikimedia Commons zeen media gerelateerd aan dit óngerwerp te vènje
 
Gemeinte Heële
VlagHeële.PNG
Sjtad en dörper: Gebrook | Grasbrook | Heële | Heëlebaan | Heëlehei | De Hees | Meezenbroek | Muëleberg | Welte | Zeswege
Buurtsjappe en gehuchte: Aokerbaan | Aokersjtraot | De Beitel | Benzerao | Berg | Boutsj | Einde | Ten Esje | Euverbrook | Euverlotbrook | Flattersjtraot | Euvesj Kaumer | Ekenderveld | Ganzewei | Heële-Centrum | Hekseberg | Heihove | Hiërewaeg | De Hölsberg | Hondsrug | Huske | Imstenrade | Kaume | Kaumer | Kouvenrao | Kuëningsbemd | Mariageweng | Mariaroa | Mörge | Musjemig | Nieuw-Einde | Nuuj Lotbrook | Ungesj Kaumer | Passart | Robrook | Rukker | Sjandele | Sjrievesjhei | Sjuur (Heële) | De Sjtasjón-kolonie | Schurenberg | Soeret | Terschuren | Terworm | Varebeuker | De Vrank | Vrusjehuske | Vrusjemig | Weggebekker
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Gebrook_(Heële)&oldid=355535"