Broukzittert

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke
Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Zittesj, as te dit dialek sjpriks.

Broukzittert (Broeksittard)
Gewaeze gemeinte in Nederlandj

Broeksittard wapen.svg

{{{locatie}}}

Gevörmp 1817
Opgehaeve 1942
Opgegange in Zittert
Provincie Nederlands Limbörg
Hoofplaats Broukzittert
Opperflaakde (bie opluffing) 2,10 km²
– daovan water: 0? km²
Inwoeners (kort veur opluffing) 899 (1930)
deechde: 428,1[1]/km²
Lies van börgemeisters

Broukzittert (Nederlands: Broeksittard) is e dörp daan wel 'n naobersjap in Zittert in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limbörg. 't Ligk tege de Duitse grens aon (kortbij Töddere en Waer, gemeinte Zelfkantj) en is allewijl gans in de stadsbebouwing vaan Zittert opgenome. Tot 1942 waor 't 'n zelfstendige gemeinte, daonao kaom 't es dörp bij de gemeinte Zittert. In 2002 woende hei 1800 lui.

Aonzien[bewirk | brontekst bewerken]

De aw dörpsbebouwing vaan Broukzittert besteit in hoofzaak oet veer straote die bij benaodering 'n rechhook vörme: Aan de Brouk (noorde, kort aon de grens), de Kruussjtraot (ooste), de Dörpssjtraot (zuie) en In de Kamp (weste). De Kèrksjtraot (westeleke veurtzètting vaan de Dörpssjtraot) stik boete dat veerheukeg plan. De gats Achter de Kèrk löp in dat veerkant; veur de res is de ruimte binne de veer straote (genaomp 't Brouk) gooddeils greun (landbouwgroond en voetbalveld).[2] Dit plan had 't dörp ouch in de negentienden iew al.[3]

Oonder de monuminte is de dörpskèrk op d'n hook vaan de Dörpssjtraot en In de Camp, gewijd aon Slevrouw-geboorte. Dees kèrk vaan de Zitterdsen arsjitek Jos Wielders kaom in 1934 klaor en vervingk 'n väöl awwer preromaanse zaolkèrk vaan roond 't jaor 1000.[4]

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

Broukzittert weurt in 1144 veur 't iers geneump, es Bruchsitert.[5] De naom is in de iewe neet wezelek veraanderd en liet ziech zoonder meujte verklaore es moeras ('brook') vaan/bij Zittert. De groond woort in de middeliewe droeggelag umtot 'r hendeg gesjik waor veur veeteelt. Iewelaank vele 't dörp en de bijbehurende grun oonder de stad Zittert. Pas bij de stiechting vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen woort 't vaan de stad aofgesjeie: in 1817 woort 't 'n eige gemeinte. 't Gehuch Sjtadbrouk bleef evels wel bij de stad hure.

In d'n twintegsten iew breide Zittert ziech, wie aander stei, sterk oet en woort de hoonger nao nui groondgebeed groeter. Op 30 september 1942 veugde 't Duits bewind de gemeinte weer bij Zittert. Nao d'n oorlog raakde de mieste landbouwgroond bebouwd mèt Zittertse nuibouw; 't dörp heel evels e good deil vaan zien eige identiteit vas.

Historische inwoenertalle[bewirk | brontekst bewerken]

jaor aontal jaor aontal jaor aontal
1830 606[6] 1879 627[7] 1930 899[8]
1840 624[9] 1889 612[10] 1942 992
1849 677[11] 1899 671[12]
1859 653[13] 1909 685[14]
1869 635[15] 1920 1.315[16]

Opmerking: de gemeinte Broukzittert umvatde neve 't dörp Broukzittert ouch de naobersjap Laarhaof.

Waope[bewirk | brontekst bewerken]

Op 24 november 1936 kraog Broukzittert vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:

Doorsnooje: I. golvend gedweersbalk vaan zès stökker vaan zèlver (wit) en sinopel (greun); II. in goud (geel) e slangekopkruus vaan sabel (zwart). 't Sjèld gedèk door 'n gouwe kroen vaan drei blaajer en twie perele.

Broukzittert waor oonder 't ancien regime e deil vaan Zittert, daorum waor 'n eige waope of zegel neet besjikbaar. Dit waope, de winnende inzending vaan 'n priesvraog, is in feite sprekend: 't boveste deil tuint 't moeras ('brook') wat hei in vreuger iewe laog, 't slangekopkruus in 't oonderste deil is 't waope vaan Zittert.[17]

De gemeinte heet dit waope aamper zès jaor kinne drage.

Dörpsvereineginge[bewirk | brontekst bewerken]

Allewijl nog heet Broukzittert e paar eige dörpsvereineginge:

Bronne[bewirk | brontekst bewerken]

Veur dit artikel is (oonder mie) gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.

Rifferenties[bewirk | brontekst bewerken]

  1. Volkstèlling 1930 - Oppervlaakde en bevolkingsdiechheid per gemeinte
  2. Google Maps - lochfoto vaan Broukzittert
  3. Broukzittert in de Gemeinteatlas vaan Nederland (1865-1870)
  4. Kerk Broeksittard - Over onze kerk
  5. Maurits Gysseling (1960). Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226): p. 191
  6. Volkstèlling 1830
  7. Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling
  8. Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling
  9. Volkstèlling 1840 - Limbörg
  10. Volkstèlling 1889 - Limbörg
  11. Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie
  12. Volkstèlling 1899 - Limbörg
  13. Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling
  14. Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling
  15. Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek
  16. Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling
  17. Heraldry of the World - Broeksittard
 
Gemeinte Zittert-Gelaen
Sjtae en dörper: Bor | Beech | Buchte | Einikhoeze | Gelaen | Göttekaove | Houtem | Lömmerig | Munstergelaen | Opbeech | Papenhaove | Zittert
Buurtsjappe en gehuchte: Abshaove | Awt-Gelaen | Baandert | Broukzittert | Danike | Dassekoel | Europapark | Euverhaove | Gelaen-Zuid | De Graathei | Haagzittert-park | Harrekaove | De Haze | Hazelderveldj | Kempehaof | De Kloes | Kolleberg | Kraonkel | Klein-Holtem | Laarhaof | De Landjgraaf | Leiebrouk | De Lèndjheuvel | 't Lömmerigerveld | Lötterao | Mesjtreechterbaan | Sanderbout | Sjpaans Neerbaek | Sjpaorkóllenie | Sjtadbrouk | Sjipperskèrk | Tieënbunjer | Vrangedaal | De Wèndjraak
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Broukzittert&oldid=351412"