Broukzittert

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Zittesj, as te dit dialek sjpriks.

---

Broukzittert (Broeksittard) Gewaeze gemeinte in Nederlandj
{{{locatie}}}
Gevörmp	1817
Opgehaeve	1942
Opgegange in	Zittert
Provincie	Nederlands Limbörg
Hoofplaats	Broukzittert
Opperflaakde (bie opluffing)	2,10 km²
– daovan water:	0? km²
Inwoeners (kort veur opluffing)	899 (1930)
– deechde:	428,1/km²
Lies van börgemeisters

Broukzittert (Nederlands: Broeksittard) is e dörp daan wel 'n naobersjap in Zittert in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limbörg. 't Ligk tege de Duitse grens aon (kortbij Töddere en Waer, gemeinte Zelfkantj) en is allewijl gans in de stadsbebouwing vaan Zittert opgenome. Tot 1942 waor 't 'n zelfstendige gemeinte, daonao kaom 't es dörp bij de gemeinte Zittert. In 2002 woende hei 1800 lui.

Aonzien

De aw dörpsbebouwing vaan Broukzittert besteit in hoofzaak oet veer straote die bij benaodering 'n rechhook vörme: Aan de Brouk (noorde, kort aon de grens), de Kruussjtraot (ooste), de Dörpssjtraot (zuie) en In de Kamp (weste). De Kèrksjtraot (westeleke veurtzètting vaan de Dörpssjtraot) stik boete dat veerheukeg plan. De gats Achter de Kèrk löp in dat veerkant; veur de res is de ruimte binne de veer straote (genaomp 't Brouk) gooddeils greun (landbouwgroond en voetbalveld). Dit plan had 't dörp ouch in de negentienden iew al.

Oonder de monuminte is de dörpskèrk op d'n hook vaan de Dörpssjtraot en In de Camp, gewijd aon Slevrouw-geboorte. Dees kèrk vaan de Zitterdsen arsjitek Jos Wielders kaom in 1934 klaor en vervingk 'n väöl awwer preromaanse zaolkèrk vaan roond 't jaor 1000.

Historie

Broukzittert weurt in 1144 veur 't iers geneump, es Bruchsitert. De naom is in de iewe neet wezelek veraanderd en liet ziech zoonder meujte verklaore es moeras ('brook') vaan/bij Zittert. De groond woort in de middeliewe droeggelag umtot 'r hendeg gesjik waor veur veeteelt. Iewelaank vele 't dörp en de bijbehurende grun oonder de stad Zittert. Pas bij de stiechting vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen woort 't vaan de stad aofgesjeie: in 1817 woort 't 'n eige gemeinte. 't Gehuch Sjtadbrouk bleef evels wel bij de stad hure.

In d'n twintegsten iew breide Zittert ziech, wie aander stei, sterk oet en woort de hoonger nao nui groondgebeed groeter. Op 30 september 1942 veugde 't Duits bewind de gemeinte weer bij Zittert. Nao d'n oorlog raakde de mieste landbouwgroond bebouwd mèt Zittertse nuibouw; 't dörp heel evels e good deil vaan zien eige identiteit vas.

Historische inwoenertalle

jaor	aontal		jaor	aontal		jaor	aontal
1830	606		1879	627		1930	899
1840	624		1889	612		1942	992
1849	677		1899	671
1859	653		1909	685
1869	635		1920	1.315

Opmerking: de gemeinte Broukzittert umvatde neve 't dörp Broukzittert ouch de naobersjap Laarhaof.

Waope

Op 24 november 1936 kraog Broukzittert vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:

Doorsnooje: I. golvend gedweersbalk vaan zès stökker vaan zèlver (wit) en sinopel (greun); II. in goud (geel) e slangekopkruus vaan sabel (zwart). 't Sjèld gedèk door 'n gouwe kroen vaan drei blaajer en twie perele.

Broukzittert waor oonder 't ancien regime e deil vaan Zittert, daorum waor 'ne eige waope of zegel neet besjikbaar. Dit waope, de winnende inzending vaan 'n priesvraog, is in feite sprekend: 't boveste deil tuint 't moeras ('brook') wat hei in vreuger iewe laog, 't slangekopkruus in 't oonderste deil is 't waope vaan Zittert.

De gemeinte heet dit waope aamper zès jaor kinne drage.

Dörpsvereineginge

Allewijl nog heet Broukzittert e paar eige dörpsvereineginge:

• RKVV Almania (voetbal)
• Tennisvereineging Orient
• Sjötterij Lambertus
• Famfaar Sint Caecilia
• Vastelaovesvereineging De Mechelkes

Bronne

Veur dit artikel is (oonder mie) gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.