Johann Wolfgang von Goethe

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Jump to search

Dit artikel is begós in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


Johann Wolfgang von Goethe

Johann Wolfgang von Goethe (Limbörgse oetspraok: Gkeute, de oe is 'n variant vaan de Duitse ö, die op 't Limbörg wie 'n eu oetgesproke weurt) (28 augustus 1749, Frankfurt am Main bis 22 miert 1832, Weimar), geadeld in 1782, waor 'nen Duutsen diechter. Heer oetvloejde en pöblicierde minneg stökke op versjèllend weitesjappeleke kring. Vaanaof 1776 boereerde heer aon 't kevint vaan Weimar versjèllend polletieke en administratieve bestèlle. Goethes literair veurtbringing inhèlt lyriek, drama, verhaolend äövre (in veers en proza), auto-biografische, esthetische, köns- en literairtheorietische zoeouch natuurköndege sjrifte. Ouch zien umvaankrieke breefwèselinge betaome ziech bis de groet literair beteikenis vaan de achtiende iew. Goethe waor 'ne posbreker vaan zienen tied en de veurnaomsde vertreijer vaan de Sturm und Drang. Ziene roman 't Leid vaan de jonge Werther (Die Leiden des jungen Werthers) in 1774 maakde häöm bekènd in gaans Europa. Later dreijde heer in vörm en inhajd aon de ideaole vaan de aajdheid en waor vaanaof de jaore 1790, same mèt Friedrich Schiller en d'n oetwisseling met dizze, de belaangriekste vertreijer vaan 't Weimar klassicisme. In de res vaan Europa stoond heer bekènd is de vertreijer vaan 't Duuts intellek. In Fraankriek waor heer eine vaan de innegste Pruusje boe lezinge euver woort gehawwe op de universiteite. Nog ummertouw weurt heer gebruuk es symbool bij Duuts nationalisme, zie geziech waor te beziechtege op versjèllende marks veurtot de euro de mönt in Duutsland euvernom. Heer betaomp bis de groetse Europese sjrievers en zelfs bis de hoegtepunte vaan modiaol literair historie.