Kongo (Kinshasa)

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Democratische Rippebliek Kongo
Vlag vaan de Kongo (Kinshasa) Blazoen vaan de Kongo (Kinshasa)
Ligking vaan de Kongo (Kinshasa)
Officieel taol Frans
Houfstad Kinshasa
Staotsvörm Rippebliek (dictatuur)
Staotshouf Joseph Kabila (sinds 2001)
Groondgebeed
% water
2,345,410 km²
18,41%
Einwoeners 58,3 miljoen
Munt Congolese Frank (CDF)
Tiedzaone UTC +1 - +2
Nationale fiesdaag 30 juni
Landcode COD
TLD .cd
Tillefoon +243

De Kongo (Kinshasa), officieel Democratische Rippebliek vaan de Kongo (Frans: République Démocratique du Congo) is e land in Middel-Afrika. Umtot nog 'n ander land mèt de naom Congo besteit neump me dit land veur verwirring te veurkoume mèt zien hoofstad Kinshasa; 't ander land hèt Congo (Brazzaville). Neve Kinshasa zien Kikwit, Kananga, Lubumbashi en Goma veurnaom stei. 't Land grèns aon de Congo (Brazzaville), de Centraalafrikaanse Rippebliek, Soedan, Oeganda, Roeanda, Boeroendi, Tanzania, Zambia en Angola.

Bestuurleke indeiling[bewirk | brontekst bewerken]

Kongo is ingedeild in 10 provincies. De hoofstad Kinshasa vèlt daoboete.

Taole[bewirk | brontekst bewerken]

De Kongo heet nao sjatting 241 taole (Ethonologue.com neump 'rs 215: 214 levende, 1 oetgestorve)[1], allewel tot väöl vaan die variëteite nao westerse maote dialekte zien. De variatie weurt lokaal door linguae francae euverbrögk: 't Swahili, 't Lingala, 't Kikongo en 't Tshiluba, en op nationaal niveau door 't Frans.

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

De ajdste spoere vaan minseleke bewoening goon 10.000 jaor trök. In de zevende en achste iew vele de Bantoe 't gebeed vaanoet 't noorde binne; bij de aonkoms vaan de Europeane waor de oorsprunkeleke bevölking al gaans verdreve.

't Gebeed, bestoonde oet dik, oondoordringber oorwaud, bleef laank oongekoloniseerd, en pas in de laote negentiende iew lökden 't Henry Morton Stanley veur 't gebeed in kaart te bringe. Op de Conferentie vaan Berlien vaan 1885 woort 't gebeed aon keuning Leopold II vaan 't Belsj touwgeweze. Heer maakden 't tot zie persuunlik bezit en doupden 't land de Vrijstaot Congo. Nao e paar jaor vaan verlusgevendheid wis Leopold zien kolonie winsgevend te make, door d'n aonlègk vaan 'ne spoorweeg. De negerbevolking mós röbber goon oegste veur de keuning, meh woort daobij zoe sterk oetgebuit tot massastèrfde aon de orde vaan d'n daag waor. Ouch woort verzèt hendeg sterk oonderdrök. In 1908 mós de keuning zien kolonie aon de Belsje staot aofstoon. Daomèt normaliseerde de situatie get.

Tijens d'n Twiede Wereldoorlog leverde 't leger slaog tege de Italiane in Noord-Afrika. Op 30 juni 1960 trok 't Belsj ziech trök oet de Kongo, naotot de inheimse intellectuele dao tien jaor veur gestreje hadde. Patrice-Eméry Lubumba woort leider vaan 't land. Bij de oonaofhenkelekheid braoke 'n aontal gevechte oet, die es de Congocrisis bekind stoon. Zoewel de Vereinegde Staote es de USSR bemeujde ziech mèt 't land. Oeteindelek kaom in 1965 kolonel Joseph Mobutu bovedrieve, dee gesteund woort door de VS.

Vlag vaan de Twiede Rippebliek

Mobutu begós nao zien machsgreep de bevooghede vaan president sterk oet te brejje en bereikde al snel de alleinhiersjappij. Aof en touw hoolt heer verkezinge boe-in heer d'n einege kandidaat waor, en de rapporte euver 't violere vaan minserechte naome touw. Ouch verriekde heer ziechzelf en zien femilie ummer mie (door sumpelweeg bij bedrieve laanks te goon en de wins op te eise) en veurde heer 'ne cult vaan persoenverhierleking door. Evels bleef 't oonder zien regering relatief rösteg. Heer herduipde 't land in Zaïre en promootde sterk 't Afrikaans cultuurgood. Wie de Kawwen Oorlog aofleep trokke de VS ummer mier hun hen aof vaan Mobutu. Oeteindelek woort heer in 1997 tot aoftrejje gedwonge door 'n rebellebeweging die ziech vaanoet 't ooste vaan 't land in snel tempo wesweerts bewoge. Laurent Kabila woort de nuie president. Wie dee in 2001 gesjote woort volgde ziene stiefzoon Joseph Kabila häöm op, dee begós te perbere de börgeroorlog veural in 't ooste te stoppe. Veur 2005 heet heer verkezinge belouf.

Referenties[bewirk | brontekst bewerken]

  1. Taole vaan de Kongo


Lenj in Afrika
Algerieë | Angola | Benin | Boeroendi | Botswana | Burkina Faso | Centraal Afrika | Comore | Djibouti | Egypte | Equatoriaal Guinee | Eritrea | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkös | Kaapverdië | Kameroen | Kenia | Kongo-Brazzaville | Kongo-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niger | Nigeria | Oeganda | Rwanda | São Tomé en Príncipe | Senegal | Seychelle | Sierra Leone | (Noord-)Soedan | Somalië | Swazilandj | Tanzania | Togo | Tsjaad | Tunesië | Westelike Sahara1 | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan
Aafhenkelike gebejer: Azore | Canarische eilenj | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint-Helena
1. Sjtatus betwis; opgeëis en saer 1979 gooddeils bezat door Marokko
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Kongo_(Kinshasa)&oldid=360609"