Centraal Afrika

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Centraol Afrika
République centrafricaine
Ködörösêse tî Bêafrîka

Vlag van Centraol Afrika

Waope van Centraol Afrika

Lokasie van Centraol Afrika

Basisgegaevens
Officieel taal Frans, Sango
Hoofsjtad Bangui
Sjtaotsvörm Rippebliek
Sjtaotshoof François Bozizé (sinds 2003)
premier Faustin-Archange Touadéra
[[{{{titelhoofregering1}}}]] {{{naomhoofregering1}}}
[[{{{titelhoofregering2}}}]] {{{naomhoofregering2}}}
[[{{{titelhoofregering3}}}]] {{{naomhoofregering3}}}
Religie {{{religie}}}
Opperflaakde
– % water
622.984 km²
0%
Inwoeners
Deechde:
4.422.000 (sjatting 2009)
7,1/km²
Biekómmende gegaeves
Munteinheid CFA-frank (XAF)
Tiedzaone UTC +1
Nationale fiesdaag 1 december
Vouksleed La Renaissance
Web | Code | Tel. .cf | CAF | +236

De Centraolafrikaanse Republiek (officieel Frans République centrafricaine; Sango Ködörösêse tî Bêafrîka) is e land in Afrika ten zuie vaan de Sahara. 't Grens aon Tsjaad, Soedan, Zuud-Soedan, Kongo (Kinshasa), Kongo (Brazzaville) en Kameroen. Hoofstad is Bangui, wat wiedoet de groetste stad vaan allemaol is.

Bestuurleke indeiling[bewirk | brontekst bewerken]

Centraol Afrika is verdeild in 14 prefecture, 2 zoegenaomde economische prefecture en ein otonoom gemeinte, de hoofstad Bangui.

Prefecture
Otonoom prefecture

De prefecture zien wijer oonderverdeild in 71 oonderprefecture.

Demografie[bewirk | brontekst bewerken]

De Centraol-Afrikaanse Republiek heet 'n bevolking die besteit oet mier es tachteg versjèllende bevolkingsgrópe, ingedeild nao taol. De veurnaomste grópe daovaan zien de Baya (33%), de Banda (volk) (27%), de Mandjia (13%) en de Sara. De lingua franca veur 't volk is 't Sango; 't Frans is in gebruuk bij de elite.

Vaan de bevolking is 50 procent christelek, daovaan 25%pt. katheliek en 25%pt. protestants, 15% islamitisch en 35% hingk nog traditioneel religies aon.

De bevolking is sinds 1960 verdreivoudeg.

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

Uterlek 't ierste millennium nao Christus vestegde de Adamawa-Ubangi-volker ziech in 't gebeed vaan de Centraol-Afrikaanse Republiek, en in beperkde maote ouch ander grópe volker: Bantoes (zuidweste; de meiste trokke wijer nao 't zuie) en Centraol-Soedaneze (binneland). Gedurende de Middeliewe kaome dao Arabische en andere handelere oet noordelek Afrika binne, zoonder tot d'n islamtische cultuur ziech werkelek verspreide in 't land. Pas in de negentiende iew drónge slaovehandelere en imams door tot in de oerbosse vaan Centraol Afrika. Door zien ligking wied vaan de kös zouw 't ouch hendeg lang dore tot 'n Europese koloniaol mach 't land zouw bezètte. Dit land woort Fraankriek, wat vaanoet Frans Kongo tösse 1889 en 1899 't gebeed ten noorde vaan Belsj Kongo bezat. De kolonie góng Ubangi-Shari heite. De ierste twinteg jaore daonao hele de Franse legers ziech veural bezeg mèt 't neersloon vaan opstande en 't beïndege vaan de slaovehandel nao Arabië. Vaanaof de jaore twinteg begóste de Franse 'n infrastructuur aon te lègke en koffie en ketoen te verbouwe. Ouch de mijnbouw (goud en diamante) kaom op gaank. Tijens d'n Twiede Wereldoorlog stoont 't land oonder leiing vaan 'n Gaullistische regering - 't Fraankriek vaan Vichy had hei geinen invlood. Nao 'n herduip in Centraol-Afrikaanse Republiek en 't verkriege vaan otonomie in 1958 woort 't land in 1960 gans oonaofhenkelek. De politicus David Dacko waor vaanaof 't begin hiel invloodriek en regeerde sinds 1962 es dictator, tot heer in 1965 door kolonel Jean-Bédel Bokassa aofgezat woort. Bokassa leet ziech in 1972 tot president veur 't leve beneume en in 1977 tot "Keizer Bokassa I" in 'n door de res vaan de wereld es belachelek geneumpde ceremonie. In 1979 kaom Dacko weer aon de mach mèt 'ne staotsgreep gesteund door de Franse regering; in 1981 evels kaom de generaol André Kolingba aon 't bewind; oonder zien dictatuur bleef 't land e paar jaor relatief stabiel. In de jaore negeteg kaom 'n democratiseringsbeweging op gaank, boedoor Kolingba in 1993 vrij verkezinge mós oetsjrieve. Die woorte gewonne door Ange-Félix Patassé. Väöl lui woare wieneg content euver zien regering en in 2002 woort 'r aofgezat door François Bozizé. Verkezinge gehawwe in 2005 bevestegde zien status es president.


Lenj in Afrika
Algerieë | Angola | Benin | Boeroendi | Botswana | Burkina Faso | Centraal Afrika | Comore | Djibouti | Egypte | Equatoriaal Guinee | Eritrea | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkös | Kaapverdië | Kameroen | Kenia | Kongo-Brazzaville | Kongo-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niger | Nigeria | Oeganda | Rwanda | São Tomé en Príncipe | Senegal | Seychelle | Sierra Leone | (Noord-)Soedan | Somalië | Swazilandj | Tanzania | Togo | Tsjaad | Tunesië | Westelike Sahara1 | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan
Aafhenkelike gebejer: Azore | Canarische eilenj | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint-Helena
1. Sjtatus betwis; opgeëis en saer 1979 gooddeils bezat door Marokko
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Centraal_Afrika&oldid=345952"