Haeld

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Norbiks aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


'ne Haeld (mannelek) of haeldin (vrówwelek) is ieëmes dae bewoondering verdeent.

Oorsjpronkelek is 'ne haeld 'n moedig figuur dae in (religieus) mythes, epen, sagen of legendes groeëtse dade verricht. 't Waoërd is verwaant an 't Welshe caled, wat gehard betekent. 'ne Cultuurhaeld is e mythische figuur dae de waelt verenderde dör 't doeë van 'n vör de miensjheed belangrieke oontdèkking of oetvinding. E sjtèèt daordeur aan 't begin van 'n besjaving. In väöl culture waoërt beväörbeeld de oontdèkking van d'r laandboew, 't vuur, d'r boew van hoezer of van instituties wie 't huwelijk toegesjraeve es d'r persoonleke daad van e mythisch figuur.

D'r cultuurhaeld kan 'ne miensj zieë, e deer of 'ne miensj dae zich in e deer kan verendere. Dik zeunt de verhaole över cultuurhaelde etiologisch van aard. Soms is d'r sjprake va medewerking of zjuus taegenwèrking van gode of dere. Zoe probeerde Griekse gode Prometheus te verhindere dat e 't vuur an de miensjheed zow sjaenke.

Lies va cultuurhaelde[bewirk | brontekst bewerken]

Abenaki mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Aboriginal-mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Abrahamitische religies (Joededom, Christendom, Islam)[bewirk | brontekst bewerken]

Ashanti mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Azteekse mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Keltische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Noorse mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Chinese mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Egyptische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Etruskische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Finse mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Griekse mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Hindoeïstische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Inuit-mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Lakota mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Maori mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Maya mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Mesopotamische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Ohlone mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Navajo mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Ojibwe mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Perzische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Polynesische mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Romeinse mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Mythologie van de Salomonseilanden[bewirk | brontekst bewerken]

Ute mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Weenhayek mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Zuni mythologie[bewirk | brontekst bewerken]

Dèk zeunt zoe'n haelde van (haof)goddeleke oorsjprong en geunt hön dade de miensjeleke vermoges wiet baove d'r kóp, zowie bie de Griekse heroi, of bie de superhaelde van allewiel wie Superman en Spider-Man.

D'r nationale haeld[bewirk | brontekst bewerken]

"Haeld" geldt daonaeve es 'ne ieëretitel vör luuj die öm aardse dade werre bewoonderd. Vöral vanaaf d'r 19de ieëuw, mèt d'r ópkóms van 't nationalisme, waoërt 't verieëre van dergeleke haelde naodrukkelek bevorderd. Wae vör de zelfsjtendighèèd van 't vólk how geieverd waor 'ne "nationale haeld", wat ziene weersjlaag von in de vörm van sjtaandbeelde en 'n hoofdról tiedens de lèsse "vaderlandsche geschiedenis". Es 'ne "sjporthaeld" 'n prestatie verrichde waoërt edereen dae töt datzelfde vólk behoeërd aangemoedigd öm dat es z'n perzuuënleke överwinning te veren.

D'r alledaagse haeld[bewirk | brontekst bewerken]

Wellicht es ironisch commentaar óp 't verieëre van nationaal haelde, waoërte ooch alledaagse hoofdpersone in d'r 19de-ieëuwse bellettrie dèk expliciet bie d'r laezer geïntroduceerd es "ózze haeld" of "d'r haeld van ós verhaol". 't Waoërt töt 'n cliché in lichtvoetig proza. De gewuuënde öm 'ne hoofdpersoon, oongeacht z'n dade, 'ne haeld te neume treft me allewiel väöral nog aan in sjtripverhaolen of in recensies.

D'r perzuuënleke haeld[bewirk | brontekst bewerken]

De betekenis van 't waoërd "haeld" is allewiel brèèd. 't Kan werre aa-getróffe in eder ömsjtandighèèd oeë-in me ieëmes bewoondert. "Doe bès miene haeld." "E waor d'r haeld van daag."

D'r antihaeld[bewirk | brontekst bewerken]

Es 'n personage in e verhaol gèng bewoondering mae mèdliej verdeent, kalt me van 'ne antiheld.

Extern leenke[bewirk | brontekst bewerken]

Inleiding in de literatuurgesjiedenis mèt d'r haeld es hoofdpersoon dör Joep Leerssen. Kiek ooch de recensie onderaan.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Haeld&oldid=340878"