Elektromagnetische straoling

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Elektromagnetische straoling is 'n zelfveurtplantende trillende golfbeweging oet elektrische en magnetische velde. In inge zin geit 'n um ziech vrij veurbewegende golve, in breie zin um alle elektromagnetische golve, ouch wienie die neet vrij kint bewege (beveurbeeld leech door 'ne glaasvezel of elektrische energie door 'ne stroumkabel). Elektromagnetische straoling heet in tegestèlling tot mechanische golve geinen draoger nujeg; integedeil, materie hèlt straolingsgolve tege. EM-straoling is 'nen draoger vaan energie en impuls, die vrij kinne koume es de straoling interageert mèt materie.

EM-straoling plant ziech in e vacuüm veurt mèt 'n snelheid vaan 299.792.458 m/s, ofwel de leechsnelheid.

't Elektromagnetisch spectrum[bewirk | brontekst bewerken]

Elektromagnetische straoling kump in 'n extreem groet spectrum veur, en in väöl versjijningsvörm. 't Modèl wat me hanteert is contra-intuïtief: de besjouwer heet vaan nature neet de neiging ziechbaar leech, radiogolve en röntgenstraole es wezelek 'tzelfde fenomeen te zien, umtot hun versjijningsvörm zoe hendeg versjèlle.

De straoling liet ziech verdeile in 'n logaritmische sjaol vaan korte nao lang golflengde (oetgedrök in meters), en naovenant vaan hoeg nao lieg frequentie (oetgedrök in hertz). Gammastraoling heet de hoegste freqintie en de kortste golve, ELF-radiogolve höbbe de liegste frequintie en de langste golve.

Elektromagnetische straoling
straolingsklasse frequintie golflengde
gammastraoling >30 EHz <10 pm
röntgenstraoling hel RS 3-30 EHz 10-100 pm
weike RS 30 PHz - 3 EHz 100 pm - 10 nm
ultraviolette straoling UVC 1,1-30 PHz 10-280 nm
UVB 950 THz - 1,1 PHz 280-315 nm
UVA 790-950 THz 315-380 nm
ziechbaar leech 430-790 THz 380-700 nm
infraroej straoling korte IR-str. 210-430 THz 700 nm - 1,4 µm
mid-IR-str. 20-210 THz 1,4-15 µm
lang IR-str. 300 GHz - 10 THz 15 µm - 1 mm
microgolve 3-300 GHz 1 mm - 1 dm
radiogolve 300 Hz - 3 GHz 1 dm - 1 Mm
ELF-golve (lang radiogolve) < 300 Hz >1 Mm