Belsj federaol parlemint

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


't Belsj parlemint is e twiekamereg parlemint wat de federaol zake vaan 't land es mandaot heet. 't Hoegerhoes vaan 't parlemint neump me de Senaot, 't liegerhoes hèt de Kamer vaan Volksvertegewoordegers. 't Parlemint zit in 't Paleis vaan de Natie aon de Wètstraot in Breusel.

Senaot[bewirk | brontekst bewerken]

De Senaot besteit oet 74 lui. Die weure neet allemaol direk gekoze. In de Senaot vint me veer soorte parlemintariërs:

  • 40 direk gekoze senatore. Die weure mèt de federaol verkezinge gekoze, dus tegeliek mèt de Volksvertegewäördegers. In tegestèlling tot de lèste zien kandidaote neet beperk tot ei keesarrondissemint, meh kin 'n ganse gemeinsjap op ze stumme. In Breusel-Halle-Vilvoorde kinne lui zoewel op Nederlandstaolege es op Franstaolege senatore stumme. Vaan de 40 zetele zien 25 veur de Vlaomse gemeinsjap en 15 veur de Franse en Duitse gemeinsjap.
  • 21 gemeinsjapssenatore. Die weure door de regeringe vaan de drei gemeinsjappe aongeweze: 10 veur de Vlaomse, 10 veur de Franstaolege en eine veur de Duitstaolege gemeinsjap.
  • 10 gecoöpteerde senatore. Die weure same gekoze door de senatore vaan de veurege twie categorieë. De Nederlandstaolege coöptere zes, de Frans- en Duitstaolege veer senatore.
  • 3 senatore vaan rechsweeg. Dit zien de mierderjaorege (wèttege) kinder vaan de Keuning (hun aontal is dus variabel). Die zitte dao veur ervaring op te doen veur 'n troensopvolging.

Bij 't communautair akkoord vaan september 2011 woort beslote veur de Senaot te hervörme. De direk gekoze senatore en de senatore vaan rechsweeg weure aofgesjaf, 't aontal gemeinsjapssenatore zal umhoeg goon nao 51 (in de verdeiling 29-21-1). 't Aontal gecoöpteerde blijf geliek; daomèt kump de Senaot op 61 leje.[1] Dit compromis kaom nao 'n lang discussie euver 't nöt vaan dit hoegerhoes; veural in Vlaondere hejje väöl lui häöm lever aofgesjaf.

Kamer vaan Volksvertegewoordegers[bewirk | brontekst bewerken]

Dit orgaan, wat me dèks kort-eweg Kamer neump, besteit oet 150 leie weurt gans direk door de bevolking verkoze. Me kin ziech mer kandidere veur ei keesarrondissemint, zoetot me altied stump op iemes oet de regio. 't Gief èlf keeskring: eine veur eder provincie, oetgezunderd in Vlaoms-Braobant, boe 't ooste de keeskrink Leuve is en 't weste same mèt 't Breusels Hoofsteielek Gewes 't keesarrondissemint Breusel-Halle-Vilvoorde vörmp. Edere keeskrink krijg 'n aontal zetele wat weurt aofgepas op 't aontal inwoeners dat 'r heet. Veur eder verkezing weure die aontalle obbenuits opgestèld. Allewijl ligk de verdeiling zoe:

In september 2011 kaom me euverein de keeskrink Breusel-Halle-Vilvoorde aof te sjaffe.

Sinds 2003 gelt in 't Belsj 'ne keesdörpel vaan 5%. In kleinder keeskring, boe me mèt 5% vaan de stumme toch geine zetel haolt, heet dat gein effek. Doortot de keesdörpel per keeskring apart gelt, kin 'n partij bès in de ein provincie wel, in de ander provincie neet in de Kamer koume. Dit gebäörde beveurbeeld in 2010 mèt Lijst Dedecker.

Aongezeen Vlaondere mier inwoeners heet es Breusel en Wallonië bijein, zouw 't kinne gebäöre tot 'n mierderheid vaan de Kamer get beslut wat in 't naodeil vaan de Franstaolege is. Um dit te veurkoume besteit de alarmbelproceduur. 'n Gemeinsjap kin 't debat euver de kwestie daan stèllègke en de regering vraoge hei-euver te beslisse.

Bevooghede[bewirk | brontekst bewerken]

't Belsj parlemint heet 'n wètgevende en 'n controlerende functie. De bevooghede vaan Kamer en Senaot zien neet dezelfde (veur 1993 waor dat feitelek wel zoe). De daogelekse politiek späölt ziech veural aof in de Kamer, dewijl de Senaot veur refelxie deent (boe nui wètte mèt es 't good is minder partijpolitieke inbring weure bezeen). De Senaot is, door de gemeinsjapssenatore en gecoöpteerde senatore, ouch belaankriek in de communicatie mèt de euverhede in de twiede bestuurslaog. De Senaot stump en beslis neet (mie) euver de financië (de begroeting veural), de geriechteleke aonspraokelekheid vaan de ministers, de vasstèlling vaan 't legercontingent en de naturalisaties. Häör meining is wel nujeg bij versjèllende fundamenteel zake, wie veranderinge vaan de groondwèt, wètte op de Raod vaan Staot of de geriechteleke mach en de ratificatie vaan internationaol tractaote en lidmaotsjap in internationaol organisaties. In alle aander gevalle maag de Senaot mètbeslisse; heer maak daan gebruuk vaan zien evocatierech. ouch höbbe allebei de kamers 't rech op oonderzeuk.

Samestèlling[bewirk | brontekst bewerken]

Op 13 juni koze de Belzje de volgende samestèlling:

Kamer - Vlaamse partije
Totaol
88 zetele
Kamer - Franstaolege partije
  • PS: 26 zetele
  • MR: 18 zetele
  • CDH: 9 zetele
  • Ecolo: 8 zetele
  • PP: 1 zetel
Totaol
62 zetele
Senaot - Vlaamse partije
  • N-VA: 9 zetele
  • CD&V: 4 zetele
  • sp.a: 4 zetele
  • Open VLD: 4 zetele
  • Vlaams Belang: 3 zetele
  • Groen!: 1 zetel
Senaot - Franstaolege partije
  • PS: 7 zetele
  • MR: 4 zetele
  • Ecolo: 2 zetele
  • CDH: 2 zetele
Senaot - euvereg
  • Vlaamse gemeinsjapssenatore: 10
  • Franstaolege gemeinsjapssenatore: 10
  • Duitstaolege gemeinsjapssenatore: 1
  • Vlaamse gecoöpteerde senatore: 6
  • Franstaolege gecoöpteerde senatore: 4
  • Senatore vaan rechsweeg: 3

Vootnote[bewirk | brontekst bewerken]

  1. De Standaard Online - Laurent verliest senaatszetel: 'Wat ik ervan denk, zijn mijn zaken'
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Belsj_federaol_parlemint&oldid=342671"