Haiku (dichvorm)

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Norbiks aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Haiku (俳句; mieërvoud: haiku of haiku's) is 'n vorm van Japanse dichkeuns, gesjraeve in driej regels van 5, 7 en 5 lèttergrepe.

D'r haiku drukt, in de klassieke vorm, 'n momaentservaring in 't hie en noe oet, soms geleenkt an en geïnspireerd dör Zen. D'r haiku is 'ne vingerhood van geveul, oeëin 't ópgerope beeld alles mót vertèlle. D'r is m.a.w. gèng ruimte vör ontledinge of ömsjrievinge.

Ontstaan: Hokku[bewirk | brontekst bewerken]

Standbeeld van Matsuo Basho

De dichtvorm is in d'r 17e ieëw in Japan oet owwer vorme oontsjtande dör d'r wediever tösje versjillende groeëte dichters, oeëvan Matsuo Basho warsjienglek d'r bekaandste meester is. De toepassing waor doe d'r hokku, de aanzetsjtrofe vör d'r renga, e kèttinggedich, oeë oonder d'r tan renga of es örsjte deel van d'r tanka. Pas an 't èng van d'r 19e ieëw waoërt dör Masaoka Shiki 't begingedich hokku verzelfsjtendigd töt d'r haiku. Sjtrikt genaome zeunt daomèt de owwer gedichte van dis vorm hokku, ooch al waor 't neet oongewoeën dat 't ieëvól beginvers gesjraeve waoërt zoonder de verwachting dat d'r 'ne renga mèt gesjraeve waoërt.

Dichvorm[bewirk | brontekst bewerken]

D'r haiku besjteet gewoeënlek oet 3 regels van respectievelek 5-7-5 lèttergrepe (in Japan verticaal óp 1 lien). Wie sjtrikt mót waeëre vasgehaowe an dit sjtramien is zjuus wie bie aander dichvorme 'n aanhaowende discussie. An d'r ene kaant kan te väöl aandach vör de vorm leide töt e sjteriel gedich, an d'r aandere kaant tuuënt zich d'r meester in de beperking. In de modern vorm of 'westerse haiku' wert daoröm dör sommige in mindere of mieërdere maote aafgewaeëke van dit sjtramien. E aander peunt van discussie is of daadwerkelek westerse lèttergrepe gebruikt mótte waeëre in d'r westerse haiku, aangezieë in 't Japans morae gebruukt werre, die väöl beperkender zeunt. In 't weste wert daordör wal vör aafwiekende vorme gekaoze, tösje de 12 en 17 lèttergrepe.

'ne Beroemde haiku, feitelijk een hokku, is van Matsuo Basho en luidt:

furu ike ya Ach oude vijver
kawazu tobikomu een kikker springt er in
mizu no oto geluid van water.

Externe informatie[bewirk | brontekst bewerken]

Boeken[bewirk | brontekst bewerken]

Nederlandstalig[bewirk | brontekst bewerken]

Engelstalig[bewirk | brontekst bewerken]

  • Higginson William J.: Haiku World. Kodanasha Japan. ISBN 4-7700-2090-2
  • Reichhold Jane: Geopgraphy Lens(Tanka). Aha Books USA. ISBN 0-944676-44-8.
  • Van Den Heuvel Cor: The Haiku Anthology. W.W Norton & Co. ISBN 0-393-32118-5
  • Washington Peter: Haiku. Edit. Everyman's Library. ISBN 9-781400-04128-2
  • Blyth R.H.: Haiku. The Hukoseido Press. ISBN 4-590-00571-9
  • Verbeke Geert: Hermit. Edit.Empty Sky 2008.

Franstalig[bewirk | brontekst bewerken]

  • Costa Philippe: Petit Manuel pour écrire des Haiku. Edit Ph. Picquier. ISBN 9-782877-305082
  • Damien Gabriels: Le temps d'un haïku. Edit Chloé des Lys. ISBN 2-8745-9145-9
  • Verbeke Geert: Le verger du voisin,editions Empty Sky.

Tijdschriften[bewirk | brontekst bewerken]

  • het Vlaams-Nederlands tijdschrift 'Vuursteen', dat wordt uitgegeven door de Haiku Kring Nederland en het Haikoe Centrum Vlaanderen.
  • het Franse tijdschrift 'Gong', dat wordt uitgegeven door de Association Française de Haïku, Seichamps, France.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Haiku_(dichvorm)&oldid=341858"