Theocratie
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
'n Theocratie is 'ne regeringsvörm boe-in 'ne staot nao relizjieus principes weurt bestuurd. In inge zin geit 't um bestuur door de geiseleke zelf. In breie zin geit 't um len (of minder dèks deilstaote) die de relizjie in de groondwèt of aanderszins in de wètgeving höbbe veraankerd.
Theocratie kaom in de ajdheid al dèks veur, zeker bij stadsstaote die neet zoe vaan e groet leger aofhenkelek waore. Ouch in groeter rieke waore relizjie en staot dèks ing verweze. Zoe waor de keizer vaan 't Romeins Riek ouch opperste preester (pontifex maximus). Ouch later bepaolde de keuning, of 'n aander euverheid, dèks wat veur relizjie 't volk te volge had. In de middeliewe woorte versjèllende staote ouch direk door 'n kèrkvoors bestuurd, wie 't bisdom Utrech en 't prinsbisdom Luik. De discussie euver wee veur 't bestuur mós opdrejje, de geiseleke of de edele, woort e groet deil vaan de middeliewe geveurd.
In de Vreugmodernen Tied bleve kèrkvoorstedomme ummer mie beperk tot 't Heileg Roems Riek. Wel hadde alle len 'n staotsrelizjie. Pas in revolutionair Fraankriek, oonder Napoleon, woort de staotsrelizjie aofgesjaf (naotot radicaole iers nog 't staotsatheïsme of -deïsme hadde wèlle inveure). De lèste theocratische staot in inge zin verdween in 1870, wie de Pauseleke Staot bij Italië woort ingelijf. 'n Staotsrelizjie bestoont evels ouch bij väöl modern Europese len nog; allewijl nog is in 't Vereineg Keuninkriek (eigelek allein in Ingeland en Wales) de keuning ouch hoof vaan de Anglicaonse Kèrk. Christeleke theocratieë in inge zin zien allein nog Vaticaonstad en Athos.
In d'n islamitische wereld waor theocratie iewelaank de norm. In de ierste iewe waor de gansen islamitische wereld e kalifaot, geregeerd door de kalief dee ouch kèrkvoors waor. Later verwaterde dit kalifaot; de islamitische wètgeving (sharia) bleef evels euveral, entans in naom, vaan krach. In de twintegste iew veurde väöl len 't secularisme in, wat evels dèks neet nao de zin vaan de bevolking waor. Zoe kaom 'n tegebeweging op gaank, die leide tot theocratische rezjiems in Iran en Afghanistan. Ouch Saoedi-Arabië liet ziech gemekelek zoe umsjrieve.