Tempel
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
'nen Tempel is de verzaomelnaom veur de gaodshoezer vaan versjèllende relizjies. 't Woord kump vaan 't Latijns templum, boe-in 't soms oersprunkelek woort veur de plaots boe de vogelziener (auspex) zie werk deeg.[1] De Romeine gebruukden 't woord ouch wel veur 'heilegdom' in 't algemein (al of neet gebouwd); in 't klassiek Latien waor 't gewoen woord daoveur evels fanum. In 't posklassiek en middeliews Latien góng 't woord evels euverheerse in de zin vaan gebèdshoes veur heidene.
In 't gemein versteit me oonder tempel de heilegdomme vaan neet-abrahamitische relizjies. Dat kinne de aw relizjies vaan de Egyptenere, Grieke en Romeine zien, of beveurbeeld die vaan Latijns-Amerika. 't Woord weurt evels ouch gebruuk veur modern godsdeenste wie 't hindoeïsme, boeddhisme, sikhisme of confucianisme. Veur de abrahamitische relizjies zien aander wäörd in gebruuk: christene höbbe de kèrk, joede de synagoog en moslims de moskee. Bij de mormone weurt dèks wel vaan tempel gesproke. In 't Ingels neump me 'n synagoog soms ouch temple, dewijl in 't Frans prottestantse kèrke wel ins zoe weure geneump. In 't Spaons kin templo zelfs op kathelieke kèrke sloon.
In de mieste relizjies mèt tempele stoon de preester en zien rituele centraol; 't gief gein gemeinte die ziech wie in 'n kèrk verzaomelt. Dao-op bestoon evels väöl oetzunderinge. 'nen Tempel versjèlt vaan e kloester doortot 'r touwgenkelek is veur leke, of tot leke minstens kinne touwkieke bij wat ziech dao aofspäölt. Tempele gelle in 't gemein es heileg; hun perceis beteikenis versjèlt vaan relizjie tot relizjie.
Tempele zien, wie gaodshoezer in 't algemein, dèks vaan groet artistiek belaank. Al sinds de koms vaan complexe besjavinge zien 't brandpunte vaan bouwkuns en beeldende kuns.