Kestieël Mofert versjèl tösje versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
4 bytes toegeveug ,  13 jaar geleden
K
gein bewirkingssamevatting
K ("101_0194.JPG" is vervange door "Castle,Ambt_Montfort_(Limburg_NL)101_0194.JPG".)
K
[[Aafbeilding:Kasteel_Montfort_Maart2006.JPG|thumb|right|290px|Kestieël Mofert anno 2006]]
 
Net boete de kern van [[Mofert (stad)|Mofert]] ligke de ruïnes van '''Kestieël Mofert''', ouch bekindj es ''D’n Tômp'' of ''De Grauwert''. Eigelik wuuertj mit Grauwert einen tore in 't’t biezönjer bedoeldj, mer de naam zuut me in 't’t algemein veur 't’t ganse kestieël.
 
't’t Kestieël is ròndjróndj [[1260]] geboewdj in opdrach van [[Hendrik III van Gelder]], later bekindj es d’n [[Hieër van Mofert]]. Nao verboewinge, belegeringe, mer ouch door zelf aafbraeke is ’t kestieël langsaam vervalle toet ruïne.
 
D’n Tômp is vanaaf [[1961]] in bezit vanne Stichting Kestieël Mofert (Stichting Kasteel Montfort). Op ein van de moerreste oette middelieëwe haet me róndj [[1850]] ei achheukig jach-teureke geboewdj, det noe innen oorsprónkelikken stoat wurdj herstieldj.
 
==Gegaeves==
De aafmaetinge van d’n Tômp zeen 50 biej 50 maeter. 't’t Oppervlak mitj den 2500 veerkantje maeter. Daomit is ’t kestieël den ouch ’t grótste van [[Nederlandj]]. Es veurbeeldj haet ’t [[Muiderslot]] meh ei oppervlak van 1120 veerkantje maeter. Boete ’t oppervlak is ’t onnag ein van de meis geavanceerdje kestieële.
 
't’t Gróndjplan is namelik neet gans veerkantj mer haet ‘n’n ‘polygonaal’ vorm. De moer rondj-óm ’t kestieël haet knikke. Det is gedaon oet ougpuntj van verdediging. Daobiej is d’r eine tore (de Grauwert) mit een waal hieël aafwiekendje vorm: Aan eine kantj is d’r rondj en aan d’n angere kantj haet d’r ‘ne spitse puntj. Dit soart boewtype nump me auch waal ‘tour-a-bec’ of op zie Hollans ‘snavelbektoren’.
 
D’n tore is daomit uniek veurre [[Benelux]]. Ouch dit is gedaon veurre verdediging. Dezen’Dezen tore, de Grauwert, lik namelik naeve d’n oorsprónkeliken ingank en koskós zoea projectiele aafketse.
 
==(Korte) Historie==
===Hendrik van Gelder, Hieër van Mofert 1259 - 1284===
 
[[Hendrik III van Gelder]] kreeg van zie broor [[Otto II van Gelder]] rondjróndj 1259 de plaats Lin en ómgeaving gesjònkegesjónke, dae ’t zelf eder in bezit haw gekrege. Op ei strategischjstrategisch puntj leet Hendrik ròndjróndj [[1260]] ei kestieël boewe, op ‘ne’ne bestaondje zandjheuvel inne zómp. In dae’ndaen tied woor ded'n omgaevingómgaeving van Mofert ein en al zómp.
 
MenMe witjwètj neet gans zeker of d’r al ei bestoandjbestaondj boewwerk op dae’ndaen heuvel woor, maar ’t sjientj waal det d’r onger angere netuurstein zeen gebroek van ‘ne’ne verdedigingstore waat me in [[Mestreech]] gesloop haet. De boew van ’t kestieël zoe rondj [[1267]] zeen aafgerundj, en bestóng zoeaget gans oet netuurstein. ’t Kestieël kreeg de naam [[Mofert]] en goandjewaeggaondjewaeg kreeg ’t dörp dae naam auchouch.
 
[[Hendrik van Gelder]] en [[Hieër van Mofert]], dae ouch [[prinsbisjop]] van [[Luuk]] woor, waerdje in [[1284]] tussetösse [[Lin]] en [[Mofert (stad)|Mofert]] door Lukenieëre mit ‘ne’ne knòtsknóts de kiebes ingehawwe. Det zoe gebeurdj mottemótte zeen dun biej ’t dennebuske naeve de sjròtsjrót, oppe sjtaasjeswaegStaasjeswaeg waat noe toet Mofert beheuërdjbehuuerdj. In zie testament woor vasgelag det [[Reinoud I van Gelder]], ziene naef, èrfgenaam woor.
 
[[Aafbeilding:Kasteel_Montfort_Grauwert.JPG|thumb|left|200px|De Grauwert]]
===Reinoud I van Gelder 1284 – 1319===
Wie [[Reinoud I van Gelder]] 't’t bewindj ginggóng veure, woor ein vanne ieëste dinger 't kestieël oetbreie mit 'ne viefdje tore mit spitse puntj, [[de Grauwert]]. De raeje hiejveur woor onger angere ’t oetbraeke vanne [[Limburgse Successieoorlog]]. Wie daen oorlog woor aafgeloupe, waas [[Amb Mofert (bestuursdistrik)|Amb Mofert]] ’t oeterlike zuujezuje van ’t [[Graafsjap]] Gelder. DaobiejDaobie waerdje d’r onnaonnag gevange genómme. Wie d’r lange-lèste weer woor vriegekoch vónj ziene zoon [[Reinoud II van Gelder]] det zie vader ’t Graafsjap neet mieërmieë koskós besjture. Oeteindelik sloot dae zie eige vader in [[1320]] op inne Grauwert, d’n tore waat d'r notabene zelf haw laote boewe. Hae stórf dao zès jaor later, in [[1326]].
 
===Reinoud II van Gelder 1320 – 1343===
 
D’n opvolger [[Reinoud II van Gelder]] haet 'ne’ne gojen tied gehadjgadj. Hae trouwdje mit e zöster vanne Ingelse kuuening [[Eduard II van Ingelandj]]. Ziene status waerdje daomit van [[Graaf (titel)|Graaf]] verangerdj in [[Hèrtog]]. Omdèt de Ingelse in oorlog wore mit de Franse ([[Hóngerdjöärigen Oorlog]]) raakdje hae dao eigelik ouch biej betroch. Reinoud II speeldje den ouch döks 'n rol biej óngerhanjelinge tösse die twieë lenjer.
 
In [[1342]] weurdjwuuert begòsbegós mit ‘ne’ne groeate verboewing op ’t Kestieël Mofert. Det haw deils te make det ‘r’r dökker mit ziene gansen aanhang op ’t kestieël verbleef. Hiemit waerdje ouch ziene status weer verhuueg. Die verboewing haet mer twieë jaor gedoerdj, daoveur wore waal ‘ne’ne haup luuj op ’t kestieël aan de gang. Behalve natuurstein zeen d’r dit kieër hieël veul bakstein gebroek veur dees oetbreiing.
 
In 1343 stórf Reinoud II van Gelder, wie me nag bezig woor mit dees verboewing.
===Nao Reinoud II van Gelder 1343-1950===
 
In d’n tied nao Reinoud II van Gelder haet me ’t kestieël nag wiejer versterk. Vanaaf [[1500]] koom d’r ein [[veurburcht]] biej, de Bongeartshaof, waat me later de Veurhaof nump. De Veurhaof waat v’r noe kinne is waarsjienlik op de restante van die veurige veurburcht geboewdj. OmÓm op ’t kestieël te komme mosmós me doe twieë kieër een grach euver, via de veurburch.
 
Halverwaege de 16e ieëw koom ’t kenón. ’t Kestieël woor neet bestandj taegetaenge zò’nzón aanvalle en waerdje versterk mit vèstingwirke om de bestaondje ringmoer haer. Op een teikening van [[Philippe Taisné]] oet [[1623]] zeen dees vèstingwirke nag te zeen. Op ei gegeave moment haw ’t kestieël gein milletairemilletair functie mieërmieë. Vanaaf [[1685]] waere dees vèstingwirke gesloop, mer ouch de Grauwert en angere gedeiltes van ’t kestieël. ’t Woongedeilte hawwe ze laote staon es ambsweuning veur d’n [[drosserd]]. In d’n 18e ieëw koom ’t kestieël laeg te staon. Doe haet me ’t eigelik aafgebraoke om de stein veur reperasies aan anger geboewe te kinne gebroeke.
 
Nao ‘nen’nen tied kreeg [[Jan Willem Burghoff]] oet [[Remuunj]] in [[1837]] landj in eigedóm, wo d’n Tômp auch biej heuërdjehuuerdje. Ongevieër ’n tieën jaor later, róndj [[1850]], leet d’r op ei restant van ‘ne tore ei achheukig jach-teureke boewe. ’t Sjientj det dit ei ontwèrp is van [[Pierre Cuypers]], de bekindje architec oet Remunj. Dit teureke is vanaaf [[1900]] beheuërlikbehuuerlik kommekómme te vervalle. Doe is d’r eigelik nieks mieërmieë oppen Tômp gebeurdj.
 
===1950 toet 2002===
Wie d’n Tômp in [[1953]] in eigedóm koom vanne Stichting Kestieël [[Valkeberg]] (Stichting Kasteel Valkenburg) waerdje begós mit de ieëste echte vorm van instandjhaajing. De vreuger aafgegrave zandj omme ringmoer waerdje doe weer opgevuldj.
 
In [[1961]] weardje de Stichting Kestieël Mofert (Stichting Kasteel Montfort) de nuje eigenieër, waat ut noe ouch nag is. Inne jaore ’70 vanne vurrigevurge ieëw haw me ongerónger angere de ringmoer opgeheuëgopgehuueg en de tores, wo-onger de in slechte staot verkieërendje Witten Tore.
 
===Vanaaf 2002 toet noe===
 
In [[2002]] kreeg de stichting van ’t kestieël ei nuuj bestuur. ’t Jach-teureke woor in zónnen slechte staot det ‘r concrete planne wore om dit gans te herstèlle wie 't vreuger waas. Wie de teikeninge en alles vaerdig wore, is d’r in [[2005]] pas ech begos aan de restaurasie hiejvannehievanne. Ouch de twieë kelderkes waere daobiej betroch.
 
[[Plaetje:Castle,Ambt_Montfort_(Limburg_NL)101_0194.JPG|thumb|right|290px|]]
==D’n toekoms==
 
Ein van de doele vanne stichting is om miense biejbie ’t kestieël te betrèkke. In samewirking mit Stichting ’t Limburgs Landjsjap wurdjwuuert d’r in ’t jach-teureke ei bezeukercentrum ingerich. Daomit motmót “ ’t Kestieël en zie landjsjap” centraal staon. Ouch waere d’r in samewirking mit de VVV HèrkebosHèrkebós wanjel- en fietstochte, en rondjleidingeróndjleidinge georganiseerdj.
 
==Extèrne Links==
345

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/131465"

Navigatiemenu