Süderbergland

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dit artikel is gesjreve in 't Heëlesj. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Velbedersch, as te dit dialek sjpriks.

't Süderbergland is e gebirgde i de Pruusje bóndssjtate Noardrien-Wesfale en Hesse. 't Is óp zichzèlf geë sjtreek, meh 't besjteet oet de sjtreker 't Bergisches Land (3.000 km² en is 't westelig deel) en 't Sauerland (4.462 km², 't oeëstelig deel). Demit umvaat 't gebirgde e gebeed dat zoeë groeët is as ungeveër de provincies Nederlands Limburg en Gelderlank beieen. 't Gebeed behuët tót ge Rheinisch Schiefergebirge en demit hat 't gebirgde mit anger aagrenzjenge gebirgden wie d'r Eifel i de geologische vuëming geming dat i 't tiedpèrk va de Devoon (419-358 meljoen joare geleë) dikke lieëge kleisediminte zint aafgezet óp g'ne boëm va g'ne tropische zieë. Metamorfe procèsse hant gezüeg vuur 't óntsjtange va leisjteen. De naam va ge gebirgde verwieës noa de auw aadeding vuur g'n sjtreek Sauerland (Süderland). Sauerland is 't zudeligste deel va g'n sjtreek Wesfale. Doa kalt me 'n lieëgsaksisch dialek: 't Wesfaals. 't Bergisches Land litt mieë ónger ivlód van 't Limburgsj en Ripoarisch 'sprachraum'. Doadurch is 'n sjproak- en keltuurgrensj tusje de twieë sjtreker te vinge, meh durch de greujende ivlód va de hoeëgdütsje sjproak, is dat óngersjei waat vervlaak.

De berg in 't Süderbergland zint bis 843 meter boave zieësjpeegel (in 't geval va d'r Langenberg bei 't plaatsjke Willingen in 't Sauerland). Uëver 't algemeë gilt dat wie westeliger me kunt (richting Kölle), wie lieëger 't lanksjap weëd. Gemiddeld gezieë is 't Bergisches Land zoeën 200 bis 500 meter hoeëg en 't Sauerland is 500 bis 800 meter hoeëg.

Zuuch óch[bewirk | brón bewèrke]

Vuur oetgebrei infermasie uëver de sjtreker in 't gebirgde:

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Süderbergland&oldid=395731"