Latijns kruus
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
E Latijns kruus is e kruusbeeld, -teike of -vörm boebij d'n oondersten erm belaankriek langer is es de aander drei erm. Dit is in tegestèlling tot oonder mie 't Grieks kruus, wat veer gelieke erm heet, of 't Andreaskruus, wat oet twie sjuinse balke is opgebouwd.
De naom kump oet de middeliewe. In 't leech vaan 'n touwnummende polarisatie tösse 't westelek christendom (die de liturzjie in 't Latien deeg) en 't oostelek christendom (boe 't Grieks gebruuk woort) gónge de oosterse kèrke dèkser e regelmaoteg kruus gebruke, dewijl me in 't weste vasheel aon e kruus wat mie euvereinkump mèt 't Romeins executietuug.
Los vaan dezen oersprunk weurt 't Latijns kruus allewijl in de mieste kèrke wel in d'n ein of aandere vörm gebruuk. 't Gief tal vaan variante drop, wie 't Slavisch kruus (wat ziech door twie dweersletsjes kinmerk). 't Is ouch iewelaank in gebruuk gewees bij de bouw vaan kèrke: de zoegeneumde kruusbasiliek heet de vörm vaan 'n hal mèt twie zijbeuke, die vaan bovenaof gezeen e Latijns kruus vörme.
Es leesteike steit 't Latijns kruus bekind es d'n obelisk.