Kèrk vaan de Heilege Femilie (Barcelona)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2025, vaanaof de neveligkende Plaça de la Sagrada Família. De centraolen torie vaan Zjezeke is intösse al wijer veerdeg.

De Kèrk vaan de Heilege Femilie (Catalaons: Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família; Spaons: Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia) is 'n groete kèrk in aonbouw in 't distrik Eixample (Ensanche) in Barcelona, nao oontwerp vaan Antoni Gaudí. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, Francisco de Paula del Villar, dee 'n neogotische kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek evels; op dat memint waor allein de bouw vaan 't cryp al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de Jugendstil, boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't katheliek geluif.

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De Spaonse Börgeroorlog in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de COVID-19-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel weurt roond dit memint 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n geplande huugde vaan 172,5 meter, kump daan veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom

De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling "basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie". 't Begrip "basiliek" is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de basiliek es bouwkundeg begrip. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't basiliek es predicaot. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne basilica minor, lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds 2010, wie 't door paus Benedictus XVI woort touwgekind.

De term expiatori(o) is 't bijveugelek naomwoord bij expiació(n), vaan 't Latijnse expiatio. Dit beteikent vergeving of verzoening. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't christendom.

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie heilege gewijd. In dit geval is dat de Heilege Femilie, dat wèlt zègke Zjezus, Maria en Zjozef.

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein kathedraol. 't Gief 'n middeliewse, gotische Kathedraol vaan Barcelona in 't centrum vaan de stad.

Historie

Idee en ierste fase

't Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.

Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.

Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan Ildefons Cerdà. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper José María Bocabella. Op 'n reis nao Italië had 'r de basiliek in Loreto gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester Josep Manyanet (in 2004 heileg verklaord), dee twie kónkergaties gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in Sant Martí de Provençals, daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek Francisco de Paula del Villar in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n neogotische kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan José María Urquinaona, bisjop vaan Barcelona, zowie Antoni Gaudí, op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon Joan Martorell. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí

Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes volg. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.

Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle oriëntere, dat wèlt zègke d'n apsis op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op neostijle touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech modernistas neumde. 't Modernisme is de facto 'ne vörm vaan Jugendstil of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in Wene, Paries en Riga en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

't Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.

't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzèt tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordwesfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: "Miene klant heet geine spood." Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde heer diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie Gaudí oonder d'n tram leep.

Twintegste iew

De leiing kaom noe in han vaan Domènec Sugrañes, eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't Plaça de la Sagrada Família ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de Spaonse Börgeroorlog. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de anarchistische F.A.I. groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. Lluís Bonet i Garí, dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm Isidre Puig i Boada en Francesc Quintana, veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 Gregorio Modrego, bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't Plaça de la Sagrada Família, noe ouch 't Plaça de Gaudí ingeriech. Dit ligk aon de noordweskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom Jordi Bonet i Armengol de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

Einentwintegste iew

In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heileg Femilie ouch op de Werelderfgoodlies vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus Benedictus XVI nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom. In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de sacristie, 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordooste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in de volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de COVID-19-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2016 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n Dom vaan Ulm (Duitsland) touwbehuurd. Intösse (7 november 2025) steit ouch 't middestök vaan 't kruus al drop.

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste die bij 't Gloriefroont mote stoon.

Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.

Planning

In de koumende maonde weure de erm vaan 't kruus en 't bovestök nog drop gemonteerd; ze zien intösse al presint op de bouwplaots. Me verwach tot dit in de loup vaan 2026 veerdeg kump.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al is me bezeg mèt de veer evangelistetories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

Oontwerp

Stijl

Aan dit artikel weurt de kómmenden tied nog gewirk. Tot daen tied kan d'n inhaud van 't artikel veurnaam informatie misse of nog neet good in zie verbandj ligke.