Italiaans

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Italiaans
Inheimse name: Italiano
Gekald in: Italië; Zwitserland (Ticino, Graubünden); San Marino; Vaticaanstad; ouch in grensstreike in Slovenië, Frankriek en Monaco; in Kroatië veural aw lui.

Minderheidstaol in: Kroatië en Slovenië
't Italiaans is ouch immigrantetaol in de VS (veural in de staot New York, Brazilië en Argentinië.

Classificatie: Indo-Europees
 Italisch
  Roemaans
   Italiaans
Aantal sjpraekers: 65 miljoen (L1) [1]
Cónservatiegraod: neet bedreig
Officieel taal: in Italië, Zwitserland, Vaticaanstad, San Marino
ISO-639-code: it, ita, ita
De verspreiing vaan 't Italiaans

't Italiaans is de taol vaan 't groetste deil vaan Italië, wie die door zoe'n 65.000.000 lui gesproke weurt. 't Is ouch de officieel taol vaan San Marino en Vaticaanstad en ein vaan de veer officieel taole vaan Zwitserland. Wijer weurt de taol ouch gesproke in Malta, de Sloveense en Franse grensgebede, in veurmaolege euverziese gebede wie Albanië, Eritrea en de Dodekanesos en door immigrante in de VS, Brazilië en Argentinië. 't Italiaans is ouch de officieel taol vaan de Orde vaan Malta. De Italiaanse standaardtaol is veurnaomelek gebaseerd op veertiende iewse dialekte oet de Toscane. De taole vaan Corsica, Sardinië en Sicilië weure miestal neet es dialekte vaan 't Italiaans gezeen, in 't bezunder 't Sardiens neet. 't Italiaans steit 't korts bij 't Latien, nao 't Sardiens.

Lienwäörd[bewirk | brón bewèrke]

Väöl Italiaanse wäörd zien, oonveranderd of aongepas, in 't Limburgs terech gekome. Dees wäörd zien in veer hoofcategorieë op te deile. De ierste zien de financieel terme (euvergenome in de late middeliewe), wie baank en kassa. De twiede zien de muziekterme, wie allegro, andante, adagio, sonate, cantate, opera, aria, solo, duo ezw. De derde zien de wäörd die mèt de allewijl hendeg populair Italiaanse keuke te make höbbe: pasta, spaghetti, pizza, ravioli ezw. In de veerde categorie valle veural de wäörd die typisch Italiaanse dinger aongeve, wie mafia (oorsproonkelek 'n afkorting vaan 'n verzètsbeweging tege de hegemonie vaan de Bourbons).

Sjrif[bewirk | brón bewèrke]

't Italiaans weurt gesjreve in 't Latiens sjrif. 't Weurt nao fonetisch principe gesjreve. 't Alfabet kint 21 lètters. De lètters j, k, w, x en y oontbreke, al koume zie wèl veur in lienwäörd oet 't Grieks en Ingels. Italiaanse wäörd eindege bekans ummer op klinkers.

Grammair[bewirk | brón bewèrke]

Geslachte[bewirk | brón bewèrke]

't Italiaans kint twie geslachte: mannelek en vrouwelek. Zelfstendege naomwäörd die eindige op -o zien bekans ummer mannelek en zelfstendege naomwäörd die eindige op -a zien bekans ummer vrouwelek. Oetzunderinge zien beveurbeeld wäörd oet 't Grieks wie "(il) diploma" en "(il) problema".

Miervoud[bewirk | brón bewèrke]

Miervoudsvörming is zier einvoudeg. Eindeg 't woord op -o, weurt 't miervoud -i, beveurbeeld letto - letti. Eindeg 't woord op -a, weurt 't miervoud -e: chiesa - chiese. Väöl lienwäörd, wäörd die eindege op -i (crisi), medeklinkers (film), wäörd die aofgeleid zien vaan 'nen oersprunkeleke vörm (foto - fotografia) en wäörd mèt 't accent op de lètste lèttergreep (tabù) verandere in 't miervoud neet.

Lidwäörd[bewirk | brón bewèrke]

't Gief zeve bepaolde lidwäörd in 't Italiaans:

geslach bezunderhede inkelvoud miervoud
mannelek eindeg op o il i
mannelek veur 'ne klinker l' gli
mannelek veur z, s+medeklinker, x,
gn, h of ps
lo gli
vrouwelek eindeg op a la le
vrouwelek veur 'ne klinker l' le

Wijer gief 't zeve onbepaolde lidwäörd:

geslach bezunderhede inkelvoud miervoud
mannelek gebruuk bij s (+ medeklinker), x, y, z, gn, pn, ps in 't miervoud mèt 'ne klinker uno degli
mannelek in 't inkelvoud mèt 'ne klinker un dei
vrouwelek gebruuk bij klinker un' delle
vrouwelek - una delle

Extern linke[bewirk | brón bewèrke]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Italiaans&oldid=411975"