Hiphop

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Hiphop is 'n struiming in de popmeziek. Veurnaomste kinmerk is tot drin weurt gerap (dat wèlt zègke tot de teks ritmisch weurt gedeclameerd) in plaots vaan gezoonge. Vaanajds gebeurt dat bove funkechtege meziek die is samegestèld oet samples (stökskes meziekbegeleiing die vaan aander meziek zien gepak, dèks in oonherkinbaar korte fragminte); dèks weurt die begeleiing aongevöld door 'n basgitaar en/of 'ne drumcomputer. Neve de meziek zien ouch breakdance en straotkuns/graffiti sterk mèt de hiphopcultuur verboonde; allewijl is 't genre evels artistiek breier en zien die associaties neet mie zoe sterk.

De wortele vaan hiphop ligke in d'n duuster; veurluipers weure in 't gemein vaanaof de late jaore zèsteg gezoch. Hiphop wie de wereld dat kint heet zienen oersprunk in The Bronx, 'ne wiek vaan New York dee in de jaore zeventeg ummer mie tot 'nen achterstandswiek verveel. Hiphop kump ind 1979 bovegroonds es de Sugar Hill Gang zienen hit "Rappers' Delight" oetbringk. Nao dezen hit verspreit de meziek ziech snel euver zwarte Amerikaonse bevolking, veural in achterstandswieke. In de jaore tachteg weurt de meziek populairder, zeker es Run DMC 'n samewèrking aongeit mèt hardrockgróp Aerosmith ("Walk this way"). Tegeliek, en deils es reactie, oontsteit ouch d'n activistischen hiphop vaan N.W.A. en Public Enimy, boe-in geprottesteerd weurt tege racisme en misdaod. Bij de gangsterrap, die ind jaore tachteg opkump, weurt 't leve vaan misdaodegers zjus geromantiseerd. Pioneer heivaan is Ice Cube. Es in 1992 Ice Cube zien naovolger 2Pac en Notorious B.I.G. weure vermaord, krijg de gansterrap 'ne geveulege klap.

In de res vaan de jaore 1990 kump de hiphop veural in 't vaarwaoter vaan de urbancultuur, boemèt 'n krusing mèt de väöl softere modernen r&b tot stand kump. Hei-in weurt veural de cursus vaan liefelekheid benaodrök. Naome wie R. Kelly en P. Diddy en Snoop Dogg zalle jaorelaank riek demèt weure. Tegeliek kump ouch de radiovrunteleke pop-rap op; roond 1990 al mèt MC Hammer en Vanilla Ice; midde jaore negenteg ouch mèt Coolio. Roond 't jaor 2000 is de bekindste en succesvolste rapper evels Eminem, dee 'nen emotionele stijl aon d'n daag lègk en daobij aonsleting zeuk bij rockgenres wie emo en nu metal. In de jaore '00 blijf hiphop oonverminderd populair; op ech groete naome is 't evels wachte tot 't ind vaan 't decennium. Daan breke oonder mie Drake, Lil' Wayne, Kanye West en Kendrick Lamar door. Kanye West zal de jaore daonao 't ein nao 't aander succes hole, en Lamar zien album DAMN. haolt zelfs es ierste hiphopplaat de Pulitzer Prize.

Hiphop weurt al sinds jaor en daag ouch boete de Vereinegde Staote gemaak, dèks in de eige taol (en dus neet in 't Ingels). In Nederland waor Osdorp Posse dao ind jaore tachteg pioneer mèt. Zij kraoge in de jaore negenteg concurrentie vaan Extince. Nao 2000 explodeerde de zoegeneumde Nederhop; intösse gief 't te väöl naome um op te neume. In Vlaondere voont de meziek pas later ingaank, zoeget in de jaore '00; hiphop is hei dèks in 't dialek. 'ne Belaankrieke gróp in Duitsland is Die Fantastischen Vier. Hiphop in 't Limbörgs is oonder mie gemaak door de Pikkatrillaz en Rebzjie (allebei oet Mestreech); in Belsj Limburg heet Don Luca de Citétaol gebruuk veur d'n hiphop.