Afrika
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Nuts. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
Afrika is 't continent ten zuude van Europa, tusje de Atlantische en de Indische Oceaan. De naam Africa waor in de Oudheid iesjt veurbehoude aan 't gebeed van wat noe Tunesië heit. Later numde men de ganse kusjstrouk Africa en in de tied van ondikkingsrieze 't ganse continent. In 2000 tilde 't continent ongevier 795 miljoen einwoeners. In Afrika lèk ouch de Nijl, de langste reveer oppe waereld.
Vaak bedoelt men mit Afrika eigenlijk Traupisj Afrika, de leng ten zuude van de Sahara mit oetzondering van Zuud-Afrika. Alle leng in Traupisj Afrika zunt ontwikkelingsleng.
't Groets gedeilte van Afrika is subjek gewès aan geweldajig Europees Kolonialisme, wat in 't geval van 't deil te zuude van de Sahara bekans altied hand in hand ging mit sjlavernie - get wat pas in de ièrsjte helf van de 19e ièw woort aafgesjaf. Frankriek en 't Vereineg Keuninkriek waore oppermechteg - mer ouch anger Europese leng, wie Duutsjlandj (in Namibië) en Belsj (in Kongo en Rwanda), waore actief. Anger leng, wie Nederlandj, waore ouch koloniale sjlavehandeleers van Afrikaanse sjlave, mer hawwe hun eige sjlavekolonië boete Afrika - in onger angere Suriname en Curaçao. De sjlavernie woort miestal gelegitimeerd door racisme, aangezeen de sub-Sahara-Afrikane väölal 'ne duustere huudskleur höbbe, en Europeane väölal 'ne bleikere. Allewel de meiste Afrikaanse leng in de twiède helf vaan de 20e ièw onaafhenkelek woorte, is de economische impek nog altied veulbaar.
De meiste Afrikaanse leng zitte huuj in de Afrikaanse Unie - 'n internationaal gemeinsjap die in väöl aspecte liek op de Europese Unie.
Lèng in Afrika
[bewirk | brón bewèrke]
|