Xhosa (taol)

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Xhosa
Inheimse name: isiXhosa
Gekald in: Zuid-Afrika: Oosteleke en Westeleke Kaapprovincie
Classificatie: Niger-Congo
 Volta-Congo
  Bantoïde
   Bantoe in ènge zin
    S-Bantoe
     Nguni
      Xhosa
Aantal sjpraekers: 7,9 miljoen
Cónservatiegraod: neet bedreig
Officieel taal: Zuid-Afrika
ISO-639-code: xh, xho, xho


't Xhosa, eigelek IsiXhosa, is 'n Bantoetaol die door oongeveer 7,9 miljoen lui in Zuid-Afrika, Botswana en Lesotho gesproke weurt, oongeveer 18% vaan de Zuid-Afrikaanse bevolking, en in dit land ein vaan de èlf officieel taole is. De taol behuurt tot de S-Bantoetaole, en kinmèrk ziech wie 't Zulu, woemèt 't gooddeils oonderein verstoonbaar is, door 'ne sterken invlood vaan de Khoisantaole: 15% vaan 't vocabulair kump oet dees taolgroop en zjus wie de Khoisantaole kint 't Xhosa klikconsonante: kleng die gemaak weure door 't inzokke vaan de loch oonder 't praote. Ouch de naom Xhosa moot mèt 'n geklikde k weure oetgesproke. Dit verraojt de vreug historie vaan Zuid-Afrika: oorsprunkelek woort dit gebeed door Khoisanstamme bewoend, meh in de lèste zeshoonderd jaor bereikde ouch de Bantoes 't gebeed. De Khoisan woorte gedeiltelek verdrónge nao de Kalahari en gedeiltelek geassimileerd in de Bantoegemeinsjap. De clicks en de leinwäörd in 't Xhosa zien dus 't substraot vaan de Khoisantaole.

De klankinventair vaan 't Xhosa is relek groet, mèt väöl klik- en aspiratief variante. 't Xhosa oondersjeit twie toene, en lang en korte vocaole. Bei weure gewuunlik neet oetgesjreve. Me oondersjeit dèks de volgende dialekte: Xhosa, Ngqika, Bhaca, Mpondo, Gcaleka, Mfengu, Thembu, Bomvana en Mpondomise.

Veurbild[bewirk | brontekst bewerken]

De ierste stroof vaan 't Zuid-Afrikaans volksleed:

Nkosi, sikelel' iAfrika;
Malupakam'upondo lwayo;
Yiva imithandazo yethu
Usisikelele.
("Hier, zeget Afrika,
Tot ziene hore hoeg maag oprieze
Huurt eus gebede
En zeget us")

Extern linke[bewirk | brontekst bewerken]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Xhosa_(taol)&oldid=353802"