Reptiele
Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.
Reptiele (Reptilia) zien 'n klasse vaan de gewervelde diere. Ze zien in 't Paleozoïcum oontstande en waore in 't Mesozoïcum hiel dominant aonwezig; paleontologe spreke daorum wel vaan 't "Epok vaan de Reptiele". De reptiele höbbe 'ne leerechtegen hoed en kroepe miestal euver de groond (slange höbbe hun pu zelfs gaans verlore). De allewijl levende reptiele zien alle kaajdblojeg; wermblojege reptiele, wie de Pteranodon, zien inkel es fossiel bekind.
De veugel zien oet de reptiele geëvolueerd (oet dinosaurusse, perceizer gezag); ze zien dus feitelek mer 'n sterk gespecialiseerde orde vaan reptiele. Daodoor vörme reptiele gein feiteleke einheid in fylogenische zin, meh is 't bestoon vaan hun klasse 'n kwestie vaan conventie (zuug paraflyetisch taxon veur mie dao-euver). Concreet gezag: alle levende ordes vaan reptiele same höbbe geine gemeine veurawwer deen de veugel neet höbbe. Ouch zoogdiere stamme vaan reptielechtege bieste aof. Zij zien evels ieder aofgesplits es de veugel, en de lèste gemeine veurawwer vaan alle reptiele en veugel waor geine veurawwer vaan de zoogdiere.
Wèlt me alle reptielechtege bieste en hun naozaote in ein claad bringe, daan vörme de reptiele, de zoogdiere en de veugel same 't oonderriek Amniote.
De reptiele wie traditioneel verdeild weure in veer ordes oonderverdeild; de groetste ouch nog in drei dudelek vaanein versjèllende oonderordes, en wel op dees meneer:
- Krókkedille (Crocodilia)
- Brögkherdisse (Rhynchocephalia)
- Squamata
- Herdisse (Sauria)
- Wörmherdisse (Amphisbaenia)
- Slange (Serpentes)
- Sjèldpadde (Testudines)
Oetgestorve of neet mie tot de reptiele gerekend zien de
- Saurischia (geëvolueerd tot Veugel)
- Ornithischia (oetgestorve)
De Saurischia en de Ornithischia vörme same de Dinosaurusse (Dinosauria).
