Heinric van Veldeke

Van Wikipedia

Dit artikel is gesjreve in 't Nuts. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Nuts aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

---

Heinric van Veldeke (Henric van Veldeken) (ongevier 1128, Spalbeek - nao 1190) waor 'n Oudlimburgs hofdichter.

Hae sjreef zien ieësjte wirke tösje 1170 en 1190, ónger besjerming van gravin Agnes van Loon, köster Hessel va St.-Servaas te Mestreech en Hermann von Thüringen.

Van ziene laevesloup wit men neet väöl. Waarsjienlik sjpraok hae Frans en Latien, en haw hae kènnis va rech.

Hae is d'r ieësjte sjriëver van de Lieëg Leng (De Nederlande) woëvan d'r naam bekind is. De Nederlandse, Limburgse en Duutsje literatuurgesjiedenis beginne mit Veldeke. E waor d'r iësjte dae in 'n Germaanse taal 't eindriem gebroekde - dat in daeën tied waal gebroekelek waor in de Romaanse tale - in de plaats van 't bis doe gebroekelike midderiem. Hae is geboere op de plek woeë saer de 13 ieëw de zgn Veldekewatermuële sjteet aan de Demer, in 't vuurmalig gehuch Veldeke bie Spalbaek, in de buurt van Hasselt.

Zien belangriekste wèrk waor de Eneide, uëver de Trojaanse held Aeneas. Dit wèrk, gebasierd op de Franse Roman d'Énéas, is gesjriëve rond 1175 op 't hof van d'r graaf va Kleef. Allein de Middelhoeëgduutsje vertaling van de Eneïde haat de historie euverlaef.

Vanwaëge ziene excellente techniek haw Van Veldeke väöl invlood op d'r Duutsje literatuur vanaaf de twelfde ieëw. Hae woert gewaardierd vuur ziene lyrische poëzie, woeëvan ongevier dartig vuurbeëlde höbbe uëverlaefd. ^[1]

't Is neet ziëker woeraan Van Veldeke is gesjtorve, mer 't waor nao 1190 en vuur 1205, toen 'r doer Wolfram von Eschenbach woert genumd in zien Parzifal.

Inhawd 1 Wirk 2 Sjtäölkes 3 Veldeke in de literatuur 4 Referentie 5 Bronne

[bewirk] Wirk

• Eneïde
• Sente Servas

In 1852 wis me al oet Püterichs Ehrenbrief (1462) dat Veldeke 'n Servaaslegende gesjriëve how, mae ze waor nog neet truukvoonde. Bis me in 1856 fragmente ontdèkde in Aubel versjneje es huuskespapier.^[2] Dit handsjrif datirt oet 1470 en woert in 't Mestreechs Begaardenkloeëster gesjriëve. Nao 1856 woerte in Duutsjland oeërsjpronkeleke handsjrifte truukvoonde. Ze woerte gedatird op ongevier 1200 en de taal is die va Tongere-Mestreech. Rond 1300 zowwe de fragmente nao Duutsjland verhuus zieë woeë ze model sjtonge vuur d'r Beierse Servaas en woeë ze in d'r 15/16de ieëw versjneje woerte es bookbeendersmateriaal.

[bewirk] Sjtäölkes

Swer mir schade an mîner vrowen,
Dem wünsche ich des rîses,
Dar an die diebe nement ir ende.
Swer mîn dar an schône mit trouwen,
Dem wünsche ich des paradises
Unde valte ime mîne hende.
Vrâge iemen, wer si sî,
Der bekenne sî dâ bî:
Ez ist diu wolgetâne.
Gnâde, vrowe, mir,
Der sunnen gan ich dir,
Sô schine mir der mâne.

Swie mîn nôt gevüeger waere,
Sô gewunne ich lieb nâch leide
Unde vröide manicvalde,
Wan ich weiz vil liebiu maere:
Die bluomen springent an der heide
Die vogel singent in dem walde.
Dâ wilent lac der snê,
Dâ stât nu grüener klê,
Er touwet an dem morgen.
Swer nu welle, der vröwe sich,
Niemen noet es mich:
Ich bin unledic von sorgen.

• Vro

[bewirk] Veldeke in de literatuur

• De droom van de minnezanger, Paul Weelen, 2007, historische roman gebasierd op feite.
• Het raadsel van Veldeke, Ludo Jongen, jeugdroman ^[3]
• In de schaduw van de keizer. Hendrik van Veldeke en zijn tijd (1130-1230) door Jozef Janssens 2007, literatuurhistorie

[bewirk] Referentie

[bewirk] Bronne

• Heinric van Veldeke, DBNL
• De Nederlandse en Vlaamse auteurs, G.J. van Bork & P.J. Verkruijsse (red.), DBNL
• Theodore Frings en Gabriele Schieb, Heinric von Veldeke, Berlin 1964-1970