Gulpe

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Gulpesj. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Gulpesj aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Gulpe (Gulpen)
Gewaeze gemeinte in Nederlandj

Waope van de gemèngde Gulpe vanaaf 1982, nao de fusie mit Wielder

{{{locatie}}}

Gevörmp ónbekèndj
Opgehaeve 1999
Opgegange in Gulpe-Wittem
Provincie Nederlands Limburg
Hoofplaats Gulpe
Opperflaakde (bie opluffing)  ? km²
– daovan water:  ? km²
Inwoeners (kort veur opluffing)  ?
deechde: //km²
Lies van börgemeisters
De Gulp in 't centrum van Gulpe

Gulpe (op 't plaatsnaambord es Gullepe gesjpeld) is 'n plaatsj gelaege an de Gulp in de gemèngte Gullepe-Wittem. De Gulp hat zieng brón in Gullepe óp 't Belsj, e gehuch óp de grens van de Belzje plaatsje Hommerig (Hombourg) en Montse en is 'n ziejbaeëk van de Geul. Nóg twieë ander baeëke sjtrome durch dit gróndgebied: de Eijserbeek, in Ees (Eijs) d'r Ezerbaach geneump en de Selzerbeek in Nieswiller, och d'r baach geneumd.

Vreuger voeërt e tremke van Mastrich nao Vols. 't Traject durch dès plaatsj leep achter kesjtieël Neubourg öm via 'n 600 maeter lang brök övver 't Gulpdal. Nao d'r Twède Waeltkreeg is d'r tramwaeëg opgeruumd. 't Begin en 't eindpeunt van de brök zunt nog zichbaar want de brök leep va Peëzeke naoë Öäverem. 't Tramemplacement waoërt later de buswèrkplaatsj (de Remise).

Buurtsjappe[bewirk | brontekst bewerken]

De gehuchte en buurtsjappe:

huuëre bie Gulpe.


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs.

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

De Gulpener beerbroewerie

Al veur oos jaortèlling waor hie bewoning. In de Romeinse tied loog Gulpe bie 't kruuspunt van de heerbane Mesjtreech - Aoke en Luuk - Heerle. In de Mieddelièwe waor Gulpe same mèt Mergraote, dat toen Gulpe op de berg woort geneump, beziet van de Karolingische keuninge. In 1568 kampeerde Willem van Oranje op de Gulperberg, wie hae probeerde Mesjtreech te verovere.

In 1825 vestigde ziech hie de Gulpener beerbroewerie woavan 't beer landelek bekènd ies ónder de naam Gulpener beer.

Historische inwoanertalle[bewirk | brontekst bewerken]

Jaor Aantal Greuj (gans Limburg)
1830 1.802[1] --
1840 1.981[2] +9,9% (+5,6%)
1849 2.141[3] +8,1% (+4,3%)
1859 2.275[4] +6,3% (+4,4%)
1869 2.464[5] +8,3% (+4,5%)
1879 2.535[6] +2,9% (+7,0%)
1889 2.468[7] -2,6% (+6,8%)
1899 2.539[8] +2,9% (+10,2%)
Jaor Aantal Greuj (gans Limburg)
1909 2.547[9] +0,3% (+17,8%)
1920 2.767[10] +8,6% (+32,6%)
1930 2.971[11] +7,3% (+25,1%)
1947 3.640[12] +22,5% (+24,2%)
1956 4.001[13] +9,9% (+27,3%)
1960 4.111[14] +2,7% (+7,4%)
1971 4.290[15] +4,4% (+13,9%)
Opmerking
  • Bie de gemeinte Gulpe huèrde ouch de plaatse Ingber, Rimmesjtók, Terlinne (oastelik deil) en versjillende buurtsjappe aan de Gulp, meh bies 1982 nog neet Wielder.
  • Bie de volkstèlling van 1971 zeen de inweunertalle op ganse vieftalle aafgerónd.
Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971

(v1830=100)

Greun: Gemeinte Gulpe
Provincie Limburg

Waope[bewirk | brontekst bewerken]


De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs.

Aajd waope vaan Gulpe, gedrage veur de fusie vaan 1982.

De gemeinte Gulpe kraog op 23 aprèl 1889 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind ('t waope wat me heineve zuut), wat ziech zoe liet umsjrieve:

In goud 't beeld vaan d'n H. Petrus, mèt geziech en han vaan natuurleke kleur, haor en baard vaan zèlver (wit), mèt 'ne nimbus um de kop en gekleid in 'n toog vaan sabel (zwart), in de linkerhand hawwend 'n evangeliebook vaan goud en keel (roed) op snei en mèt 'ne sleutel vaan sabel in de rechterhand, welke lèste rös op e veur d'n heilege gezat sjèldsje vaan zèlver, belaoje mèt 'ne vaan goud gekroenden en genagelde liew vaan keel mèt dobbele start.

Sint-Pieter is de parochieheilege vaan Gulpe; de roeje liew in zèlver is 't waope vaan Valkeberg, de vreuger landshiere vaan Gulpe. Wie de gemeinte Gulpe in 1982 woort oetgebreid mèt Wielder, besloot me e nui waope aon te vraoge (te zien in de tabel). Vaan 20 december vaan dat jaor tot aon häör opheffing droog de gemeinte dit sjèld:

Gedeild nao umgekierde gaffelsnei (wie 'n twietandege reek mèt de tan nao oonder): rechs (veur de beziener links) in zèlver 'nen umgekierden dobbelstartege liew vaan keel, getongk en genageld vaan goud; links (veur de beziener rechs) in goud 'nen dobbelen adeleer vaan sabel, gebeek, getongk en gepoet vaan keel, en in e hartsjèld vaan goud 'n lelie vaan keel; oonder in zèlver twie sjuinsgekruisde sleutele vaan sabel; euver alles heer 'nen umgekierde gaffel vaan lazuur (blauw). 't Sjèld gedèk mèt 'ne goewe kroen vaan drei blaajer en twie perele.[16]

Bezeenswaerdighede:[bewirk | brontekst bewerken]

Petruskèrk
Mieddelièwse tore op 't kèrkh'f
  • 'ne Mieddelièwse tore sjteit op 't kèrkh'f van de parochiekèrk. 't Boewwerk haet 'n zadeldaak, meh ies waarsjienlik in vreuger tieje hoager gewaes en haet toen vermoedelik gefungeerd es verdedigingstore.
  • Effe boete 't centrum liek Kesjtièl Neubourg miedde tösje grachte en park. De historie geit truuk nao de 11e ièw, toen hie al 'n versjterk hoes sjtóng. In de 14e ièw leet Gerard van Wittem op de fundamente van 'n rewien 'n burch boewe. De hudige vörm van 't kesjtièl datteert oet de 17e ièw, mèt renovaties oet de 18e en 19e ièw. De naam wies nao 'n vreuger burch. Op diet moment ies de Vereiniging van Natuurmonumente eigenaer van Neubourg en 't róntelum liegkend gebeed.
  • Aan dea Meuleweag sjteit aug 'n gerestaureerd vakwerkhoes.
  • De Piramide, 'n glazere piramide-vörmig geboew, woa-in exposities weure gehoute van 'n kunsthandel. Ieëder Primosa geneumd.
  • Mosaqua, 'n subtropisch zjwumbad.

Dörpsvereniginge[bewirk | brontekst bewerken]

Evenemente[bewirk | brontekst bewerken]

Rifferenties[bewirk | brontekst bewerken]

  1. Volkstèlling 1830
  2. Volkstèlling 1840 - Limburg
  3. Volkstèlling 1849 - Hertigdóm Limbörg: gemeintesgewies indeiling van de provincie
  4. Volkstèlling 1859 - Plaatselike indeiling
  5. Volkstèlling 1869 - Feitelike of getèlde bevolking in eder gemeinte van 't riek
  6. Volkstèlling 1879 - Limburg: plaatselike indeiling
  7. Volkstèlling 1889 - Limburg
  8. Volkstèlling 1899 - Limburg
  9. Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling
  10. Volkstèlling 1920 - Plaatselike indeiling
  11. Volkstèlling 1930 - Plaatselike indeiling
  12. Volkstèlling 1947 - Plaatselike indeiling
  13. Woningtèlling 1956 - Veurnaamste gegaeves per gemeinte
  14. Volkstèlling 1960 - Bevolking van gemeintes en óngerdeile van gemeintes
  15. Volkstèlling 1971 - Plaatselike indeiling
  16. Heraldry of the World - Gulpen

Extern links[bewirk | brontekst bewerken]

Commons
In de categorie Gulpen van Wikimedia Commons zeen media gerelateerd aan dit óngerwerp te vènje
 
Gemeinte Gulpe-Wittem
Gulpen-Wittem flag.svg
Dörper: Ees | Gulpe | Ieëpe | Mechele | Nieswiller | Partei | Rimmesjtók | Sjlennich | Wielder | Wilder | Wittem
Buurtsjappe en gehuchte: Aoverees | Berghäöf | Berghem | Betsehaove | Billinghoeze | Bisse | Böätenake | Bómmerig | Brook | Dal | De Hut | Dringsele | Eëtenake | Elkerao | Elzet | Euvergäöl | Ezerhei | Heieret | Helle | Hilleshage | Höfke | Hurpesj | De Ieëperhei | Ingber | Kapolder | Kertiels | Kleeberg | Kling-Kulle | Kling-Kuttinge | Kosberg | Krapoel | Kuttinge | Landserao | Öäverem | Peëzeke | D'r Piepert | Plaat | Sinselbaach | Sjilberg | Sjweeberig | Sjtókkem | Tippelder | Terpaote | Terziet | Waterop
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Gulpe&oldid=359330"