Hoesgeit

Van Wikipedia
(Doorverweze van Geit)
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mofers. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mofers aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Geite

De hoesgeit, meistal aafgekort toet geit in 't daacheliks taalgebroek (Capra hircus) is 'n zoogdeer det behuuert toet de aevehovige, en dao binne de häölhäörige ofwaal koe-echtige (Bovidae). 't Waord geit kump van 't Germaanse *gait-z en is waorsjienlik verwantj mit 't Letiense hædus 'jónge geit'.

't Deer is al väöle millennia gedomesticeerd en speelt al lang 'ne belangrieke rol binne de vieëteelt. Behalve de gedomesticeerdje geit, guuef 't ouch de wilj geit, wo de gedomesticeerde geit 'ne naokommeling van is. Es stamvorm van de hoesgeit waerdje de bezoargeit (Capra aegagrus) vermoejelik al róndj 7000 v.Chr. in Veur-Azië gedomesticeerdj. Dao laef ouch ein van de weinige tame rasse, de Tsjerkessegeit, dae neet van de bezoargeit is aaf te leie, meh van de markhoor of sjroefhäöregeit (Capra falconeri). Dit sjient 'n oeraad ras te zeen, det waerdje gehaje van Mesopotamië toet Egypte.

Es hoesdier is de geit door de miens in alle waerelddeil ingeveurd, behalve op de poolgebiejer. Waereldwied zówwe d'rs óngevieër 450 miljoen geite zeen, verdeildj euver 'n twieëhóngerdtal versjillendje rasse. In häöre oorsprunkelike, druueg laefgebieje waerde ze hoofzakelik gehaje veur 't vleis en de huuj. Later óntdekdje m'n in Europa det de geit in staot is óm groeate wieväölhèjer mèlk te producere. Veur miense die allergisch zeen veur koemèlk is geitemèlk meistal 'ne goje vervanger. De mèlk bevat óngevieër 't zelvendj vet- en eiwitgehalte es koemèlk. Geitemèlk is lichter vertaerbaar. 'ne Geit guuef gemiddeld drie liter mèlk de daag. Slechs 'n bepèrk aantal rasse wuuertj veure wol gehaje, de bekèndste is de Angorageit.

'n Vrouwelike geit hètj 'n girm, met of 'n sik. 't Menke vanne geit hètj 'ne bók. 'n Jónk geiteke hètj 'n lam (lemke). 'ne Gecastreerde bók is 'ne waer. Soms wuuertj 'ne vrouwelike geit gebaore mit mannelike geslachskinmèrke. Det wuuertj 'n(e) kween of kwee geneump.

Producte van de geit[bewirk | brontekst bewerken]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoesgeit&oldid=340503"