Duutsjtalige Gemeensjap

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Norbiks aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


De Duutsjtalige Gemeensjap is de klèngste van de driej bestuurlike gemeensjappe va Belsj. Ze is bevoegd in 'n gebied va näöge Duutsjtalige facilitètegemèngdes gelaege in 't ooste va Belsj. D'r wonne roond de 75.200 luuj op 'n oppervlakte va 954 km². 't Parlemaent en de regering zaeëtele in de hoofsjtad Eupe.

Typisch laandsjap van 't Hoeëg Ven

Belzje Eifel[bewirk | brontekst bewerken]

D'r sjtrieëk behuurt bie de Ardenne mae wert och wal d'r Belzje Eifel geneumd umdat 't geologisch en landsjappelek 'n uvvergaanksgebied tussje de Ardenne en d'r Eifel vurmt. 't Hoeëg Ven, mit z'ne typische flora en fauna, is uniek op 't Belsj.

Bevoegdhede[bewirk | brontekst bewerken]

Liegking van de Duutsjtalige Gemeensjap

Zoewie och de Vlamsje en de Welsje gemeensjappe is de Duutsjtalige Gemeensjap bevoegd in de beleidsdomeine van de cultuur, 't oonderwies en de persoonsgeboonde zakes, oeëoonder de media, gezondheids- en jeugdzurg en bepaalde sociale zakes.

De Duutsjtalige gemeensjap huurt bie 't Waals Gewest dat de Gewestbevoegdhede oetveurt. 'n Aantal Gewestbevoegdhede zeunt och uvvergedrage an de Duutsjtalige Gemeensjap.

  • Op 1 januari 2000: de arbeidsbemiddeling en de oprichting van 't ADG (arbeidsbureau).
  • Op 1 januari 2005: toezicht op de kèrkfabrieke, de gemèngdes en politiezones; financiering gemèngdes; begrafenisse en monumaente.

Alle gemèngdes van de Duutsjtalige Gemeensjap zeunt facilitètegemèngdes mit facilitète vör Franstalige. Zjuus wie de aandere Gemeensjappe is de Duutsjtalige Gemeensjap bevoegd um de oetveuring van de federaal wètte betreffende de facilitète vör hun taalminderhèèd èèges te regele.

D'r BRF (Belgischer Rundfunk) is d'r openbare umroop en d'r Grenz-Echo is de ènnige gezèt.

Taal[bewirk | brontekst bewerken]

De oetveuring va de federaal taalwètte dör dis Gemeensjap haant geleid töt 'n flotte mieërtalèghèèd van de bewoners, die zichzelf es Duutsjtalège Belzje besjoewe (95%) mae dèk mieërdere tale op modertaalniveau beheerse.

Qua dialek kalle ze in 't Noorde un Nederfrankies (Limburgs) en Ripuarisch (Keuls) dialek. In 't Zuuje Moezelfrankies (Luxemburgs) en Ripuaries.

Parlemaent[bewirk | brontekst bewerken]

De Volksvertegenwoordiging of 't Parlemaent besjtèèt oet 25 rechssjtreeks verkaoze lede. Um de vief jaor zeunt verkiezinge, die samevalle mèt de Europese verkiezinge.

't Parlemaent vaardigt decrete oet, die de kracht van 'n wèt haant mae neet in sjtrijd maoge zieë mit de Belzje federaal wètte.

Regering[bewirk | brontekst bewerken]

Zaeëtel van de Regering van de Duutsjtalige Gemeensjap in Eupe (architekt Johann Joseph Couven)

De Regering van de Duutsjtalige Gemeensjap is 't dageleks besjtuur en nèmt alle besjlissinge collegiaal ofwaal èènparig. De veer ministeries bereide 't beleid vör en veure de besjlute en decrete oet. De administratie tèlt 160 personeelslede.

Samesjtèlling[bewirk | brontekst bewerken]

Vlag van de Duutsjtalige Gemeensjap

Per 6 juli 2004 haat de Regering veer ministeries van de coalitie SP, PFF en PJU-PDB, die 'n nipte mieërderheed - 13 van de 25 zaeëtels - haat in 't Parlemaent.

  • Karl-Heinz Lambertz (SP) minister-president, financiën, personeelszake, externe betrèkkinge.
  • Bernd Gentgens (PFF) minister va werkgelegenhèèd, gezinszake, sociale zake, gezondheidszurg.
  • Oliver Paasch (PJU-PDB), minister va oonderwies en wetensjappelek oonderzeuk.

Isabelle Weijkmans (PFF), minister va cultuur.

Gemeensjapssenator[bewirk | brontekst bewerken]

Eeder Gemeensjap haat 'ne Gemeensjapssenator. D'r Duutsjtalige gemeensjapssenator, Berni Collas (PFF/MR), vertegenwoordigt de Duutsjtalige Gemeensjap in d'r Belzje Senaat.

Gemèngdes[bewirk | brontekst bewerken]

De 9 gemèngdes in de Duutsjtalige Gemeensjap

De Duutsjtalige Gemeensjap besjtèèt oet de gemèngdes

  1. Eupe (hoofsjtad),
  2. Kelmis,
  3. Lontzen,
  4. Raeren,
  5. Amel (gemeint),
  6. Büllingen,
  7. Burg-Reuland,
  8. Bütgenbach en
  9. St. Vith.

Kiek ooch[bewirk | brontekst bewerken]

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Duutsjtalige_Gemeensjap&oldid=339809"