Afghanistan

Van Wikipedia
Gank nao: navigatie, zeuke

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.


Afganistan

Vlag vaan Afganistan

Waope vaan Afganistan

Lokasie vaan Afganistan

Basisgegaevens
Officieel taal Pathaans, Darisch
Hoofsjtad Kaboel
Sjtaotsvörm Islamitische Rippebliek
Sjtaotshoof Hamid Karzai (sinds 2002)
[[{{{titelhoofregering}}}]] {{{naomhoofregering}}}
[[{{{titelhoofregering1}}}]] {{{naomhoofregering1}}}
[[{{{titelhoofregering2}}}]] {{{naomhoofregering2}}}
[[{{{titelhoofregering3}}}]] {{{naomhoofregering3}}}
Religie {{{religie}}}
Opperflaakde
– % water
652.090 km²
-%
Inwoeners
Deechde:
29,8 miljoen
46/km²
Biekómmende gegaeves
Munteinheid Afghani (AFA)
Tiedzaone UTC +4:30
Nationale fiesdaag 19 augustus
Vouksleed Sououd-e-Melli
Web | Code | Tel. .af | AFG | +93

Afg(h)anistan (officieel (Pathaans) د افغانستان اسلامي دولت; (Darisch) دولت اسلامی افغانستان [Islamitische Rippebliek Afganistan]) is e land in Azië, op de geografische grenze vaan Wes-, Middel- en Zuidazië. 't Land heet gein kös en grens aon Pakistan, Iraan, Toerkmenistan, Oesbekistan, Tadzjikistan en Sjina. 't Land is hiel bergechteg, mèt de Nowsjak (7485 m.) es hoegste punt. De noordgrens weurt gevörmp door de revier de Amoe-Darja. Hoofstad is Kaboel, aander stei zien Mazar-e-Sjarif, Kandahar, Dzjalalabad en Herât. Door aonhawwende börgeroorloge is Afganistan ein vaan de ermste len t'r wereld gewore.

Geografie[bewirk | brontekst bewerken]

Afhanistan besteit oet väöl berg. Veural in 't binneland gief 't berg. e Groet deil vaan de Hindukush ligk in 't land. Weijer besteit 't land oet steppe en weuste. 't Gief groete klemaotversjèlle: vaan aride tot subtroepisch tot aon alpien hoegbergklemaot. Groete trèkpleisters zien de moskeeë vaan de Kaliefe in Kabul en de bedevaartsplaotse Kandahar en Mazar-e Sharif.

Bestuurleke indeiling[bewirk | brontekst bewerken]

Afganistan is ingedeild in provincies, of velajât.

Cultuur[bewirk | brontekst bewerken]

In Afganistan leve sinds iewe väöl volker nevenein, die dèks mèt ein in oorlog zien. De veurnaomste gróp zien de Pathane (Pasjtoe), aandere zien de Tadzjieke, de Hazare, de Oesbeke, de Aimakke en de Toerkmene. De taol vaan de Pathane hèt Pathaans of Pasjtoe en is ein vaan de twie offesjeel taole. De ander offsjeel taol, 't Darisch ('ne variant op 't Perzisch), weurt intösse door de hèlf vaan de bevolking gesproke, veural in 't weste. Es lingua franca is 't zelfs bij 85% vaan de bevolking in gebruuk. De bevolking is beinao gans islamitisch, en wel soennitisch.

Historie[bewirk | brontekst bewerken]

Afganistan, sinds de 2e iew door Perzische stamme behojd, stoond oonder wisselend vreemp hiersjappij. 't In 1747 gestiech Afgaons emiraat kaom later oonder Britse invlooj te stande. In 1919 woort 't e vaan Groet-Brittannië oonaofhaankelek keuninkriek, nao 1973 'n rippebliek. De börgeroerlog vaan 1979 tot 1992 heet 't laand hendeg veraanderd; nao 1994 kraog de radikaol mohammedaonse taliban ummertouw mie invlooj. Hun terreurbeweend woort in 2001 beïndeg door e offensief vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika en de Afgaonse noordeleke alliantie. In 2004 nom de Loya Jirga, de Groete Stammebeijeinkóms, 'n nuie groondwèt aon en woort Hamid Karzai beëdig es d'n ierste vrij gekoze prizzedent vaan Afganistan. De Afgaonse toustand is evels nog ummertouw instabiel.

Economie[bewirk | brontekst bewerken]

Afganistan beheurt tot de ermste len vaan de wereld. In de vruchbaore dale weure akkerbouw en fruitteel bedreve, in de berg vieteel. Bodemsjat zien steinkoel, lapis lazuli, eerdolie en eerdgaas. De aonhawwende strijd tösse de Afgaonse stamme heet de economie hendeg hel besjaojeg.

Len in Azië
Afghanistan | Armenië2 | Azerbaidzjan1 | Bahrein | Bangladesj | Bhutan | Burma | Brunei | Cambodja | China3 | Cyprus2 | Filipiene | Georgië2 | India | Indonesië | Iran | Irak | Israël | Japan | Jeme | Jordanië | Katar | Kazachstan | Kirgizië | Koeweit | Laos | Libanon | Maledive | Maleisië | Mongolië | Nepal | Noord-Korea | Oesbekistan | Omaan | Oos-Timor | Pakistan | Palestijnse Staot | Papoea-Nuuj-Guinea | Rusland1 | Saoedi-Arabië | Singapore | Sri Lanka | Syrië | Tadzjikistan | Thailand | Törkije | Turkmenistan | Vereinegde Arabische Emirate | Viëtnam | Zuud-Korea
Aafhenkelike gebejer: Akrotiri en Dhekelia2 | Gazastrook | Hong Kong | Macau | Westelike Jordaankantj
Status betwis: Palestijnse Staot | Republiek China | Volksrepubliek China | Törkse Rippebliek Noord-Cyprus
1. Dit land ligk gedeiltelik in Europa. 2. Dit land ligk geografisch in Azië, meh weurt óm cultureel en historische raejes bie Europa ingedeild. 3. Sins 1949 oonder twie regeringe verdeild.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Afghanistan&oldid=355630"